Leczenie miejscowe świądu skóry – kremy i maści przeciwświądowe

Leczenie miejscowe stanowi podstawę terapii świądu skóry, szczególnie w przypadku łagodnych i zlokalizowanych objawów¹. Preparaty miejscowe są szczególnie pomocne w przypadkach zlokalizowanego świądu². W chorobach skóry zlokalizowanych preparaty miejscowe są korzystne³. Chociaż nie działają bezpośrednio przeciwświądowo, miejscowe i dokrzywkowe kortykosteroidy mogą poprawić zarówno stan zapalny, jak i związany z nim świąd w dermatozach zapalnych³.

Kortykosteroidy miejscowe

Kremy i maści kortykosteroidowe są często pierwszym wyborem, gdy skóra jest swędząca i w stanie zapalnym⁴. Lekarz może zalecić nałożenie leczniczego kremu lub maści na dotknięte obszary⁴. Następnie można okryć leczoną skórę wilgotnym bawełnianym materiałem – wilgoć pomaga skórze wchłonąć krem i ma działanie chłodzące⁴.

Kortykosteroidy miejscowe są skuteczne w łagodzeniu świądu spowodowanego stanem zapalnym, ale należy ich unikać w przypadku stanów, w których nie ma dowodów na zapalenie⁵. Hydrokortyzon jest dostępny bez recepty⁶, podczas gdy lekarz może przepisać silniejszy krem steroidowy⁶. Łagodne kremy steroidowe (zazwyczaj stosowane tylko przez kilka dni) są pomocne w małych, zapalonych obszarach⁷.

W przypadku ciężkiego lub długotrwałego świądu lekarz może zasugerować specjalną procedurę przed snem: kąpiel w zwykłej letniej wodzie przez 20 minut, a następnie nałożenie maści triamcynolonu 0,025% do 0,1% na mokrą skórę⁸. To zatrzymuje wilgoć i pomaga w wchłanianiu leku⁸. Następnie należy założyć piżamę i powtarzać tę rutynę przed snem przez kilka nocy⁸.

Inhibitory kalcyneuryny

Inne miejscowe preparaty obejmują inhibitory kalcyneuryny, takie jak takrolimus i pimekrolimus⁸. Miejscowe inhibitory kalcyneuryny są również stosowane w celu zmniejszenia świądu związanego z zapalnymi chorobami skóry⁹. Takrolimus 0,03% maść wykazała obiecujące rezultaty w zlokalizowanym świądzie nerkowym w badaniu prospektywnym, ale potrzebne są randomizowane badania kontrolowane placebo¹⁰.

Maść pimekrolimusu i maść takrolimusu to preparaty miejscowe na receptę bez steroidów¹¹. Te miejscowe leki to inhibitory kalcyneuryny i są powszechnie stosowane w leczeniu atopowego zapalenia skóry¹¹. Miejscowy takrolimus może być przepisany do ograniczonego stosowania u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry¹².

Środki znieczulające i chłodzące

Można również znaleźć ulgę dzięki miejscowym znieczuleniom, kremowi z kapsaicyną lub kremowi z doksepyną⁸. Miejscowe znieczulające, takie jak pramoksyna, nakładane na małe swędzące miejsca, takie jak ukąszenia owadów, mogą przynieść ulgę¹³. Kapsaicyna 0,025% krem jest skuteczna w zlokalizowanym świądzie spowodowanym przewlekłą niewydolnością nerek, co zostało wykazane w podwójnie ślepych, kontrolowanych placebo badaniach².

Miejscowe kapsaicynę można stosować w przewlekłym zlokalizowanym świądzie, takim jak notalgia paresthetica¹². Kremy z kapsaicyną mogą łagodzić zarówno ból, jak i świąd¹⁴. Miejscowa doksepyna, trójcykliczny antydepresant i antyhistaminik, jest środkiem przeciwświądowym stosowanym w egzemie⁹.

Kremy zawierające mentol, które chłodzą skórę lub składniki przeciwświądowe, takie jak krotamiton, mogą przynieść ulgę⁷. Balsam/krem mentolowy daje uczucie chłodu¹³. Balsam kalaminowy (zawiera fenol, który chłodzi skórę) można stosować, ale należy unikać go na suchej skórze i ograniczyć stosowanie do kilku dni¹³.

Emolienty i nawilżacze

Regularne stosowanie emolientów, szczególnie gdy skóra jest sucha, może pomóc⁹. Tłusty nawilżacz lub emolient, jeśli skóra jest sucha lub łuszcząca się, może przynieść ulgę⁷. Jeśli świąd jest związany z suchą skórą, można stosować kremy lub balsamy emolienty¹⁵. Emolienty pomagają łagodzić i zmiękczać skórę oraz zwiększać poziom wilgotności w skórze¹⁵.

Nawilżacze, takie jak kremy i balsamy, mogą pomóc nawilżyć zewnętrzną warstwę skóry¹⁶. Są niezbędne do leczenia chorób skóry, które powodują świąd i suchość¹⁶. Emolienty (nawilżacze) są przydatne dla osób ze świądem, które zwykle mają suchą skórę, i dlatego emolienty mogą pomóc nawilżyć suchą skórę¹⁷. Łagodzą świąd, zmniejszają łuszczenie, zmiękczają spękane obszary i pomagają w wchłanianiu innych miejscowych preparatów¹⁷.

Preparaty kombinowane i specjalistyczne

Lekarz może przepisać leki przeciwświądowe zawierające kremy bez zapachów i perfum, które zawierają co najmniej jeden z następujących składników: hydrokortyzon, antyhistaminiki, kapsaicynę, aloes, mentol lub wazelinę¹⁸. Niektóre kremy zawierające środki przeciwświądowe oprócz ich działania nawilżającego można kupić bez recepty, takie jak kremy zawierające krotamiton lub lauromakrogole¹⁹.

Miejscowe antyhistaminiki nie powinny być stosowane w przewlekłym świądzie, ponieważ mogą uczulić skórę i spowodować alergiczne kontaktowe zapalenie skóry⁹. Miejscowe antyhistaminiki mogą łagodzić świąd²⁰, ale są powszechnie przepisywane do leczenia świądu mimo mieszanych dowodów na ich stosowanie²¹.

Oprócz konkretnej terapii dla każdej podstawowej choroby skóry lub wewnętrznej, leczenie miejscowe może obejmować mokre opatrunki lub letni prysznic w celu ochłodzenia skóry¹³. Inne środki, które mogą być przydatne w zapobieganiu świądowi, obejmują unikanie czynników prowokujących, takich jak szorstka odzież lub tkaniny, przegrzanie i rozszerzające naczynia krwionośne, jeśli wywołują świąd (np. kofeina, alkohol, przyprawy)⁹.