Nowoczesne i alternatywne metody leczenia robaczycy

Rozwój nowoczesnej medycyny parazytologicznej przynosi przełomowe rozwiązania w leczeniu robaczycy¹. Konsorcjum STOP2030 opracowuje nowe leki o stałych dawkach, które mają zrewolucjonizować walkę z chorobami pasożytniczymi¹.

Terapie kombinowane nowej generacji

Jednym z najważniejszych osiągnięć ostatnich lat jest opracowanie przez konsorcjum STOP kombinacji dwóch uznanych leków – albendazolu i iwermektyny – w jednej tabletce¹. Ten lek wydaje się być bezpieczną i skuteczną opcją terapeutyczną przeciwko niemal wszystkim pięciu grupom helmintów¹.

Kombinacja iwermektyna/albendazol została zatwierdzona przez Europejską Agencję Leków (EMA) do leczenia zakażeń wywołanych przez różne rodzaje pasożytów robaczych². Lek jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 5. roku życia².

Badania kliniczne fazy II/III (ALIVE) obejmujące 1223 pacjentów wykazały, że pojedyncza dawka kombinacji o stałych dawkach była bardziej skuteczna niż pojedyncza dawka samego albendazolu³. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy, ból brzucha i podwyższone enzymy wątrobowe³.

Emodepsyd – rewolucyjny lek nowej generacji

Emodepsyd, związek wcześniej stosowany w medycynie weterynaryjnej, może znacznie poprawić leczenie zakażeń pasożytów robaczych u ludzi⁴. Badania prowadzone przez Szwajcarski Instytut Medycyny Tropikalnej i Zdrowia Publicznego wykazały przełomowe rezultaty⁴.

W badaniach emodepsyd wykazał wysokie wskaźniki wyleczenia dla wszystkich trzech przenoszonych przez glebę helmintów⁴. Najniższa testowana dawka 5 miligramów wyleczyła 83% osób zakażonych włosogłówką, podczas gdy zwiększenie dawki emodepsydu do 15 miligramów skutkowało całkowitym wyleczeniem wszystkich osób⁴.

Wyleczenie osób zakażonych włosogłówką nigdy wcześniej nie zostało osiągnięte przy użyciu obecnie dostępnych leków przeciwpasożytniczych⁴. Dodatkowo zaobserwowano wysoką skuteczność również przeciwko glistom ludzkim i włosogłówkom⁴.

Szwajcarski TPH współpracuje obecnie z firmą farmaceutyczną Bayer nad dalszym rozwojem leku⁵. Celem jest uzyskanie aprobaty do stosowania u ludzi i udostępnienie go pacjentom potrzebującym w przyszłości⁵.

Historyczne znaczenie albendazolu i iwermektyny

Albendazol został zaadaptowany i zatwierdzony jako lek przeciwrobaczowy do stosowania u ludzi w 1981 roku⁶. Od tego czasu przyniósł korzyści miliardom ludzi, szczególnie kobietom w ciąży i dzieciom⁶.

Iwermektyna została zatwierdzona do stosowania u ludzi w 1987 roku i od tego czasu jest używana w programach leczenia masowego na całym świecie⁶. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca okresowe leczenie przeciwrobacze bez wcześniejszej indywidualnej diagnozy dla wszystkich osób zagrożonych żyjących w obszarach endemicznych⁶.

Terapia helmintami w chorobach autoimmunologicznych

Terapia helmintami, eksperymentalny typ immunoterapii, polega na leczeniu chorób autoimmunologicznych poprzez celowe zakażenie pasożytami robaczymi⁷. Badania nad tym podejściem koncentrują się na chorobie Crohna, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, chorobie trzewnej, stwardnieniu rozsianym i astmie⁷.

Obecne badania wskazują, że terapia helmintami może być skuteczną opcją ze względu na niższe koszty i pozornie wysoką skuteczność w porównaniu z innymi terapiami⁸. Użycie jaj Trichuris suis zostało zatwierdzone przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków jako badawczy produkt leczniczy⁸.

Instytut Malaghan rozpoczął w 2019 roku badanie kliniczne mające na celu zbadanie potencjału terapeutycznego ludzkich włosogłówek⁹. Badania zostały rozszerzone w 2020 roku o ocenę możliwości wykorzystania ludzkich włosogłówek jako terapii podtrzymującej bez leków w wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego⁹.

Naturalne i alternatywne metody wspomagające

Chociaż konwencjonalne leczenie medyczne może pozbyć się pasożytów szybciej i z mniejszymi efektami ubocznymi niż większość alternatywnych terapii, niektóre naturalne metody mogą być pomocne jako uzupełnienie konwencjonalnych leków¹⁰.

Badania sugerują potencjalne korzyści niektórych ziół w leczeniu zakażeń pasożytniczych¹¹:

• Berberyna może być w stanie ograniczyć pasożyty¹¹
• Olejek z oregano – co najmniej 15 badań oceniło działanie ekstraktów oregano przeciwko pasożytom¹¹
• Imbir może oferować korzyści w leczeniu toksoplazmozy¹¹
• Nasiona papai mogą pomagać w zakażeniach pasożytniczych¹¹

Dieta bogata w witaminę A oraz minerały selen i cynk może poprawić naturalną obronę organizmu przeciwko zakażeniom pasożytniczym¹².

Ekonomiczne aspekty nowoczesnego leczenia

Badania prowadzone przez Stanford wykazują, że rozszerzone, obejmujące całą społeczność programy leczenia są bardzo opłacalne¹³. Albendazol kosztuje około 3 centów za tabletkę i może zmniejszyć liczbę jaj robaków przenoszonych przez glebę o 95%¹³.

Prazikwantel kosztuje około 21 centów za tabletkę i może zmniejszyć produkcję jaj o 98% w przypadkach schistosomatozy¹³. Nawet gdyby koszty leczenia były znacznie wyższe niż szacowane w badaniu – nawet 10 razy większe – programy leczenia nadal byłyby bardzo opłacalne¹⁴.

Przyszłość leczenia robaczycy

Zrozumienie związku między odpowiedzią pasożytów na leki a ich genetyką jest bardzo ważne z perspektywy kontroli chorób¹. Jeśli istnieją warianty genetyczne, które mogą powodować oporność na leki, ciągłe stosowanie tych leków doprowadzi do powszechnej oporności¹.

Gdy naukowcy z Instytutu Sanger przyspieszają nasze zrozumienie genetyki helmintów, nowe strategie leczenia mogą prowadzić do lepszej kontroli zakażeń pasożytów robaczych w dotkniętych krajach¹. Może to pomóc w łagodzeniu ubóstwa i poprawie jakości życia miliardów ludzi¹.

Brak nowych leków przeciwpasożytniczych opracowanych w ostatnich dziesięcioleciach sprawia, że osiągnięcia w zakresie emodepsydu stanowią ogromny kamień milowy w kierunku kontrolowania i eliminacji helmintoz przenoszonych przez glebę⁵.