Badania obrazowe w diagnostyce rakowiaka – CT, MRI i scyntygrafia

Badania obrazowe odgrywają kluczową rolę w diagnostyce rakowiaka, umożliwiając lokalizację guza pierwotnego i ocenę stopnia zaawansowania choroby¹. Liczne modalności obrazowania zostały zastosowane do wykrywania guzów rakowiaka, w tym zwykła radiografia, radiografia górnego i dolnego przewodu pokarmowego z użyciem doustnych środków kontrastowych, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, angiografia, pozytonowa tomografia emisyjna (PET), scyntygrafia z metajodobenzyloguanidyną (MIBG) i oktretrydem, obrazowanie radioizotopowe z analogami somatostatyny połączonymi ze znacznikiem radioaktywnym oraz skanowanie kości z technetem-99m².

Tomografia komputerowa – podstawa diagnostyki obrazowej

Tomografia komputerowa (CT) jest najczęściej używana do obrazowania klatki piersiowej i/lub brzucha w celu sprawdzenia, czy nowotwory neuroendokrynne (rakowiaka) przewodu pokarmowego rozprzestrzeniły się do pobliskich węzłów chłonnych lub innych narządów, takich jak wątroba³. Może być również używana do kierowania igły biopsyjnej do obszaru budzącego niepokój³.

Trójfazowa tomografia komputerowa jamy brzusznej, która tworzy przekrojowy obraz jamy brzusznej, jest użytecznym testem diagnostycznym¹. Badanie CT pomaga ocenić stopień rozprzestrzenienia się guza, co może na przykład pomóc w planowaniu planu chirurgicznego¹. Zaawansowane techniki CT obejmujące rekonstrukcje wielopłaszczyznowe mają stosunkowo wyższą czułość⁴.

Skanowanie CT może zmierzyć rozmiar guza i może również sprawdzić, czy rozprzestrzenił się do wątroby lub węzłów chłonnych, które są małymi gruczołami będącymi częścią układu odpornościowego – obrony organizmu przed zarazkami⁵. Pacjent może otrzymać specjalny barwnik do wypicia lub podania przez żyłę, aby pomóc w uzyskaniu jaśniejszego obrazu guza⁵.

Rezonans magnetyczny – wysokiej jakości obrazowanie tkanek miękkich

Alternatywnie może być wykonany rezonans magnetyczny (MRI) jamy brzusznej w celu oceny stopnia rozprzestrzenienia się guza i wykrycia przerzutów do wątroby i krezki¹. MRI jest szczególnie użyteczny ze względu na wysoką czułość w wykrywaniu przerzutów do wątroby¹. Badanie MRI wykorzystuje potężne magnesy i fale radiowe do tworzenia obrazów narządów i struktur wewnątrz ciała⁶. MRI może zmierzyć rozmiar guza, podobnie jak w przypadku skanowania CT, może być konieczne podanie specjalnego barwnika w celu uzyskania jaśniejszego obrazu⁶.

Skany MRI mogą czasami ukazywać tkanki miękkie bardziej wyraźnie niż skany CT⁷. MRI lub CT mogą być pomocne w potwierdzeniu, czy guz rozprzestrzenił się do wątroby⁸. Dodatkowe badania, takie jak ultrasonografia przezskórna, trójfazowa spiralna tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MRI) i selektywna angiografia krezkowa mogą zidentyfikować dodatkowe 10% do 15% guzów pierwotnych, ale są prawdopodobnie uzasadnione tylko wtedy, gdy rozważana jest operacja i bardziej precyzyjne wytyczenie topograficzne uważane jest za niezbędne do określenia resekcji⁹.

Scyntygrafia receptorów somatostatyny

Techniki obrazowania oparte na receptorach somatostatyny (SSTR) obejmują dożylne podanie radioaktywnego znacznika przyłączonego do analogu, który może wiązać się z receptorami somatostatyny obecnymi na powierzchni komórek nowotworowych w celu wizualizacji i lokalizacji nowotworu neuroendokrynnego¹. Scyntygrafia z użyciem ¹¹¹In-pentetretydu jest jednym z najważniejszych badań obrazowych do identyfikacji i oceny stadium guzów rakowiaka przewodu pokarmowego¹⁰. Wszyscy pacjenci powinni mieć OctreoScan jako badanie podstawowe¹⁰.

Scyntygrafia receptorów somatostatyny z indium-111 znakowanym oktretrydem jest lepsza od skanów CT w lokalizacji pierwotnego miejsca guza i od skanów MIBG w diagnostyce guzów rakowiaka, z 60% czułością i większą niż 90% czułością u pacjentów z objawami zespołu rakowiaka¹¹. Scyntygrafia z MIBG i skanowanie oktretrydem zostały z powodzeniem wykorzystane do wykrywania guzów rakowiaka¹². Skanowanie oktretrydem wydaje się być bardziej czułe niż obrazowanie MIBG¹².

Nowoczesne techniki PET-CT

Skanowanie PET może być pomocne i jest coraz częściej używane do diagnostyki i obserwacji guzów¹². NetSpot Scan (gal-68 dotatate) to najnowsza innowacja w obrazowaniu, która wykorzystuje środek radioaktywny zamiast glukozy do badania pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) i może wykrywać małe zmiany i wczesne stadia nowotworów neuroendokrynnych znacznie lepiej niż inne obrazowanie¹³. Oprócz dostarczania wyjątkowych obrazów, pokazujących, czy masz nowotwory neuroendokrynne i gdzie, skanowanie NetSpot może potwierdzić, że Twój nowotwór ma określone cechy, które czynią go podatnym na leczenie lekiem radiofarmaceutycznym – nowym podejściem terapeutycznym zwanym Teranostyką¹³.

Skany PET-CT mogą być użyteczne w przypadku niektórych typów nowotworów neuroendokrynnych¹⁴. Rodzaj skanowania PET to zwykle skanowanie PET-CT z galem¹⁵. Przed skanowaniem pracownik służby zdrowia wstrzykuje gal do ciała¹⁵. Gal to substancja radioaktywna, która przemieszcza się przez ciało i gromadzi w obszarach, gdzie komórki aktywnie się dzielą¹⁵. Pomaga to lekarzom wykrywać komórki nowotworowe na skanie i określać, jak daleko rozprzestrzenił się nowotwór¹⁵.

Inne metody obrazowania

Radiografia wykorzystuje promieniowanie w niskich dawkach, aby umożliwić lekarzowi oglądanie struktur wewnątrz ciała⁶. Może szukać guza w płucach⁶. Przed tym testem może być konieczne połknięcie płynu zawierającego substancję chemiczną zwaną barem, która ułatwia lekarzowi zobaczenie guza⁶. Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej jest często pierwszym testem obrazowym, który lekarz zleca, jeśli podejrzewany jest problem z płucami¹⁶. Może być w stanie pokazać, czy w płucu jest guz¹⁶.

Skanowanie radionuklidowe wykorzystuje małą ilość substancji radioaktywnej wstrzykniętej przez jedną z żył⁶. Ta substancja jest przyciągana do guzów rakowiaka⁶. Test może pokazać, gdzie w ciele guz się rozprzestrzenił⁶. Obrazowanie radioizotopowe lub skanowanie to kolejny użyteczny test⁸. Podczas tego testu substancja zawierająca radioaktywny znacznik jest wstrzykiwana dożylnie do ciała i gromadzi się w określonym narządzie⁸.

Kombinacja metod obrazowania

Ogólnie rzecz biorąc, scyntygrafia receptorów somatostatyny (SRS) wydaje się być metodą obrazowania z wyboru do lokalizacji i oceny stopnia zaawansowania guza rakowiaka¹². W praktyce CT, MRI i skany oktretrydem są często używane w kombinacji do wykrywania guzów rakowiaka, często z dokładnością sięgającą 90%¹⁷. Funkcjonalne obrazowanie z radioaktywnych znaczników specyficznych dla receptorów somatostatyny z połączonym obrazowaniem funkcjonalnym i anatomicznym znacznie poprawiło diagnostykę i obserwację guzów rakowiaka¹².

Badania obrazowe są używane do lokalizacji guza i oceny stopnia zaawansowania choroby, na przykład, czy nowotwór się rozprzestrzenił (dał przerzuty)¹⁸. W zależności od lokalizacji guza i przerzutów może być używana kombinacja następujących modalności obrazowania do oceny podejrzanych guzów rakowiaka¹⁹. Badania obrazowe powinny być w dużej mierze skoncentrowane na jamie brzusznej i miednicy, ponieważ nowotwory neuroendokrynne powodujące zespół rakowiaka w dużej mierze powstają w jelicie²⁰.