Epidemiologia raka tarczycy – statystyki występowania i trendy zachorowalności

Rak tarczycy należy do nowotworów wykazujących najszybszy wzrost zachorowalności na całym świecie w ciągu ostatnich dekad. W Stanach Zjednoczonych obecnie stanowi 13. najczęściej diagnozowany nowotwór ogółem oraz 6. najczęściej diagnozowany wśród kobiet¹. Szacuje się, że w 2025 roku zostanie zdiagnozowanych około 44 020 nowych przypadków raka tarczycy, z czego 31 350 u kobiet i 12 670 u mężczyzn².

Epidemiologia raka tarczycy charakteryzuje się znacznymi różnicami w zależności od płci, wieku, położenia geograficznego i statusu społeczno-ekonomicznego. Choroba ta wyróżnia się spośród innych nowotworów dorosłych tym, że jest często diagnozowana w młodszym wieku – średni wiek w momencie rozpoznania wynosi 51 lat². Rak tarczycy jest prawie trzy razy częstszy u kobiet niż u mężczyzn², a w niektórych populacjach różnica ta jest jeszcze bardziej wyraźna.

Trendy zachorowalności na świecie

Od wczesnych lat 80. do połowy 2010 roku zachorowalność na raka tarczycy w Stanach Zjednoczonych niemal potroiła się, wzrastając szybciej niż jakikolwiek inny typ nowotworu¹. W ostatnich latach trend ten uległ zmianie – od 2014 roku obserwuje się spadek zachorowalności o około 2% rocznie². Podobne wzorce występują w wielu krajach na świecie, gdzie zanotowano dramatyczny wzrost zachorowalności, szczególnie w latach 90. i na początku XXI wieku³.

Najwyższą zachorowalność obserwuje się w krajach o wysokich dochodach, w tym w Republice Korei, Kanadzie, Włoszech, Francji, Izraelu, Chorwacji, Austrii i Stanach Zjednoczonych, a także w niektórych krajach o średnich i wyższych średnich dochodach, takich jak Turcja, Brazylia, Kostaryka i Chiny⁴. W Wielkiej Brytanii zachorowalność wzrosła o 186% między początkiem lat 90. a latami 2017-2019⁵.

Różnice demograficzne i geograficzne

Zachorowalność na raka tarczycy wykazuje znaczne różnice w zależności od grupy etnicznej i rasy. W Stanach Zjednoczonych najwyższą zachorowalność obserwuje się wśród osób pochodzenia białego niehiszpańskiego, a najniższą wśród Afroamerykanów i rdzennych mieszkańców Ameryki/Alaszczyki⁶. Rak tarczycy jest około 40-50% rzadszy u osób czarnoskórych w porównaniu z innymi grupami rasowymi lub etnicznymi².

Znaczące różnice geograficzne w zachorowalności są szczególnie widoczne u kobiet. Najwyższe wskaźniki zachorowalności na świecie obserwuje się wśród kobiet pochodzenia chińskiego mieszkających na Hawajach⁷. W Australii odnotowano czterokrotny wzrost rocznej zachorowalności od 1982 roku, a szacuje się, że 1,2% Australijczyków zostanie zdiagnozowanych z rakiem tarczycy do 85. roku życia⁸.

Czynniki wpływające na epidemiologię

Wzrost zachorowalności na raka tarczycy jest przypisywany głównie zwiększonemu wykrywaniu małych, bezobjawowych nowotworów dzięki powszechnemu stosowaniu obrazowania medycznego, szczególnie ultrasonografii⁹. Zjawisko to określa się mianem „nadrozpoznawania” (overdiagnosis), które może prowadzić do niepotrzebnego leczenia łagodnych nowotworów⁹.

Jednak nie cały wzrost zachorowalności można wytłumaczyć tylko lepszą diagnostyką. Rosnąca częstość występowania dużych i zaawansowanych raków tarczycy, jak również wzrost śmiertelności, sugeruje, że czynniki etiologiczne mogły przyczynić się do wzrostu zachorowalności, choć w mniejszym stopniu niż nadrozpoznawanie⁴. Szczegółowe analizy przyczyn wzrostu zachorowalności przedstawiono w Zobacz więcej: Przyczyny wzrostu zachorowalności na raka tarczycy – nadrozpoznawanie vs rzeczywisty wzrost.

Status społeczno-ekonomiczny a zachorowalność

Rak tarczycy jest podatny na dysproporcje społeczno-ekonomiczne w zachorowalności, ponieważ często jest wykrywany podczas rutynowych badań lekarskich lub przypadkowo podczas diagnostyki innych schorzeń¹. Wyższe wskaźniki zachorowalności obserwuje się w obszarach o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym, co może odzwierciedlać lepszy dostęp do opieki zdrowotnej i częstsze badania przesiewowe¹⁰.

Wśród osób w pełni ubezpieczonych ryzyko diagnozy raka brodawkowatego tarczycy wzrasta monotonnie wraz ze statusem społeczno-ekonomicznym, osiągając 2,5-krotnie wyższe ryzyko u osób mieszkających w obszarach o wysokim statusie społeczno-ekonomicznym w porównaniu z obszarami o niskim statusie¹⁰. Więcej informacji na temat regionalnych różnic w zachorowalności można znaleźć w Zobacz więcej: Regionalne różnice w występowaniu raka tarczycy – analiza geograficzna i populacyjna.

Rokowanie i śmiertelność

Pomimo rosnącej zachorowalności, rokowanie w raku tarczycy pozostaje bardzo dobre. Pięcioletnie wskaźniki przeżycia wynoszą około 98,4% dla wszystkich typów raka tarczycy¹¹. Śmiertelność z powodu raka tarczycy pozostaje niska – szacuje się około 2290 zgonów w 2025 roku w Stanach Zjednoczonych¹². Wskaźnik śmiertelności wynosi 0,5 na 100 000 mężczyzn i kobiet rocznie¹².

Większość przypadków to raki brodawkowate tarczycy (PTC) zlokalizowane w obrębie gruczołu tarczowego w momencie diagnozy, co tłumaczy doskonałe rokowanie¹. Wskaźniki śmiertelności z powodu raka tarczycy pozostają stabilne od 2009 roku, co kontrastuje z rosnącą zachorowalność i potwierdza teorię o wykrywaniu głównie nowotworów o łagodnym przebiegu².