Epidemiologia raka pęcherza moczowego – częstość występowania i trendy

Rak pęcherza moczowego stanowi istotny problem zdrowia publicznego na całym świecie, zajmując dziesiąte miejsce wśród najczęstszych nowotworów złośliwych¹. Według najnowszych danych z bazy GLOBOCAN 2022, w 2022 roku zdiagnozowano na świecie 614 298 nowych przypadków tego nowotworu, co oznacza wzrost o 7,1% w porównaniu z danymi z 2020 roku¹. Choroba ta odpowiada za około 3% wszystkich nowych diagnoz nowotworowych na świecie².

Częstość występowania według płci i wieku

Rak pęcherza moczowego wykazuje wyraźną dominację płciową – mężczyźni chorują na niego około cztery razy częściej niż kobiety³. Światowa częstość zachorowań wynosi 9,6 przypadków na 100 000 mężczyzn w porównaniu do 2,4 przypadków na 100 000 kobiet rocznie³. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że w 2025 roku zostanie zdiagnozowanych około 84 870 nowych przypadków, z czego 65 080 u mężczyzn i 19 790 u kobiet⁴.

Choroba ta ma charakterystyczny profil wiekowy – 90% wszystkich diagnoz w Stanach Zjednoczonych dotyczy osób powyżej 55. roku życia, a średni wiek w momencie rozpoznania wynosi 73 lata³. W Wielkiej Brytanii prawie 6 na 10 nowych przypadków (56%) diagnozuje się u osób w wieku 75 lat i więcej⁵. Częstość zachorowań wzrasta znacząco po 50. roku życia, szczególnie u mężczyzn⁶.

Różnice geograficzne i etniczne

Epidemiologia raka pęcherza moczowego wykazuje znaczące różnice geograficzne. Najwyższe wskaźniki zachorowalności obserwuje się w krajach Europy Południowej i Zachodniej oraz w Ameryce Północnej⁷. W Unii Europejskiej standaryzowany wiek wskaźnik zachorowalności wynosi 20 przypadków na 100 000 mężczyzn i 4,6 na 100 000 kobiet⁸. Najwyższy wskaźnik w Europie odnotowano w Belgii (31 u mężczyzn i 6,2 u kobiet na 100 000), a najniższy w Finlandii (18,1 u mężczyzn i 4,3 u kobiet na 100 000)⁸.

Istnieją również znaczące różnice etniczne w zachorowalności. W Stanach Zjednoczonych częstość występowania u białych mężczyzn jest dwukrotnie wyższa niż u mężczyzn rasy czarnej⁹. Jednak osoby rasy czarnej mają gorsze rokowanie niż białe⁹. Najwyższe wskaźniki zachorowalności w populacji białej non-Hispanic wynoszą 19,53 na 100 000 osobolat, następnie w populacji czarnoskórej, Hispanic białej i azjatycko-pacyficznej¹⁰.

Trendy czasowe zachorowalności

W ostatnich dekadach obserwuje się pozytywne trendy epidemiologiczne w krajach rozwiniętych. W Stanach Zjednoczonych częstość zachorowań spadała średnio o 1% rocznie zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet⁴. Podobne tendencje odnotowano w Wielkiej Brytanii, gdzie od początku XXI wieku zachorowalność zmniejszyła się prawie o jedną czwartą (23%)⁵. Ten spadek wiąże się głównie z ograniczeniem palenia tytoniu w krajach rozwiniętych Zobacz więcej: Czynniki ryzyka i ich wpływ na epidemiologię raka pęcherza moczowego.

Umieralność i przeżywalność

Rak pęcherza moczowego jest trzynastą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie, powodując około 200 000 zgonów rocznie³. Wskaźniki umieralności odzwierciedlają różnice płciowe w zachorowalności – wynoszą 3,2 na 100 000 mężczyzn i 0,9 na 100 000 kobiet na świecie¹¹. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że w 2025 roku z powodu raka pęcherza moczowego umrze około 17 420 osób⁴.

Pięcioletnia przeżywalność w Stanach Zjednoczonych wynosi 77,1% i znacznie zależy od stadium choroby w momencie diagnozy³. Dla nowotworów rozpoznanych in situ (stanowiących 51% wszystkich diagnoz) przeżywalność wynosi 95,8%, dla choroby miejscowo ograniczonej – 69,5%, dla choroby regionalnej – 36,3%, a dla choroby przerzutowej jedynie 4,6%¹². Te statystyki podkreślają znaczenie wczesnej diagnostyki dla rokowania Zobacz więcej: Rokowanie i czynniki prognostyczne w raku pęcherza moczowego.

Sytuacja w Polsce i Europie

W Europie w 2020 roku odnotowano około 204 000 nowych przypadków raka pęcherza moczowego i 52 000 zgonów¹³. Według szacunków Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem, w Unii Europejskiej rak pęcherza zajmuje piąte miejsce wśród najczęściej diagnozowanych nowotworów, z około 124 000 nowych przypadków przewidywanych w 2012 roku¹⁴. Wśród mężczyzn stanowi czwarty najczęstszy nowotwór po raku prostaty, płuc i jelita grubego¹⁴.

Epidemiologia raka pęcherza moczowego w Europie jest ściśle związana z głównym czynnikiem ryzyka – paleniem tytoniu¹⁵. Umieralność z powodu tego nowotworu zmniejsza się w czasie w całej Europie wśród mężczyzn, podczas gdy u kobiet pozostaje stabilna lub również maleje¹⁵. Około 324 000 obywateli UE-28 żyje z diagnozą raka pęcherza moczowego postawioną w ciągu ostatnich pięciu lat¹⁵.

Znaczenie dla systemu opieki zdrowotnej

Rak pęcherza moczowego stanowi znaczące obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Jest to jeden z najdroższych nowotworów w leczeniu, a koszty związane z inwazyjną chorobą mięśniową mogą sięgać 150 000 dolarów na pacjenta¹⁶. Wysoka częstość nawrotów choroby sprawia, że pacjenci wymagają długotrwałego nadzoru onkologicznego, co dodatkowo zwiększa koszty opieki medycznej¹⁷.

Rosnące obciążenie związane z rakiem pęcherza moczowego, zwiększający się niedobór personelu medycznego na całym świecie oraz ograniczone zasoby finansowe podkreślają potrzebę zmniejszenia znacznego globalnego obciążenia tym nowotworem¹⁸. Konieczne są dalsze wysiłki w zakresie prewencji pierwotnej, szczególnie poprzez lepsze wdrażanie polityk kontroli tytoniu na całym świecie¹⁹.