Testy specjalistyczne w diagnostyce przewlekłych pokrzywek stanowią uzupełnienie podstawowej diagnostyki klinicznej. Wykonuje się je w sytuacjach, gdy standardowe podejście diagnostyczne nie pozwala na jednoznaczne rozpoznanie lub gdy istnieje podejrzenie specyficznych mechanizmów chorobowych1.
Autologiczny test skórny z surowicą (ASST)
Autologiczny test skórny z surowicą (ASST) jest najważniejszym testem specjalistycznym w diagnostyce przewlekłych pokrzywek samoistnych. Test ten pozwala na wykrycie pokrzywek o podłożu autoimmunologicznym, które stanowią około 30-40% wszystkich przypadków przewlekłych pokrzywek23.
- Pobranie krwi od pacjenta i otrzymanie surowicy
- Wstrzyknięcie 0,05 ml surowicy śródskórnie
- Ocena reakcji po 30 minutach
- Test dodatni gdy średnica bąbla wynosi ≥1,5 mm więcej niż w kontroli
Wynik dodatni testu ASST wskazuje na obecność przeciwciał IgG skierowanych przeciwko receptorom IgE na komórkach tucznych lub przeciwko samemu IgE4. Test ma czułość około 88% i swoistość 77% w wykrywaniu pokrzywek autoimmunologicznych4.
Ujemny wynik ASST przed rozpoczęciem leczenia może być dobrym czynnikiem prognostycznym, wskazującym na większe prawdopodobieństwo remisji pokrzywek w ciągu 2 lat obserwacji5.
Testy laboratoryjne autoimmunologiczne
W przypadkach podejrzenia pokrzywek autoimmunologicznych można wykonać dodatkowe badania laboratoryjne. Przewlekły wskaźnik pokrzywek (Chronic Urticaria Index) jest dostępny tylko w wybranych laboratoriach referencyjnych i pozwala na wykrycie przeciwciał przeciwko receptorom IgE6.
Test uwalniania histaminy z bazofilów in vitro jest użyteczny w potwierdzeniu pokrzywek o podłożu autoimmunologicznym i może być wykonywany razem z oznaczeniem przeciwciał anty-IgE i anty-FcεRI w celu identyfikacji pacjentów z autoimmunologicznymi przewlekłymi pokrzywkami2.
Badania przeciwciał przeciwtarczycowych
Oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych ma szczególne znaczenie, ponieważ choroby autoimmunologiczne tarczycy współwystępują z przewlekłymi pokrzywkami u około 25% pacjentów z pokrzywkami autoimmunologicznymi7. Badanie obejmuje oznaczenie przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) oraz przeciwko tyreoglobulinie.
Podwyższone miana przeciwciał przeciwtarczycowych mogą występować u pacjentów z pokrzywkami opornymi na leczenie przeciwhistaminowe lub steroidami, a u części z nich obserwuje się poprawę po włączeniu hormonów tarczycy6.
Testy prowokacyjne
W przypadku podejrzenia przewlekłych pokrzywek wywołanych przez bodźce fizyczne wykonuje się odpowiednie testy prowokacyjne. Dermografizm można zdiagnozować za pomocą prostego testu z zamkniętym długopisem, którym wywiera się nacisk na skórę1.
- Test z lodem – w pokrzywce zimnej
- Test z ciepłem – w pokrzywce cieplnej
- Test z naciskiem – w pokrzywce uciskowej
- Test z wodą – w pokrzywce wodnej
Badania w kierunku zapalenia naczyń
Gdy podejrzewa się zapalenie naczyń pokrzywkowe, wykonuje się dodatkowe badania laboratoryjne. Podwyższony odczyn Biernackiego może występować u osób z zapaleniem naczyń pokrzywkowym6. Wskazane jest również oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) oraz czynnika reumatoidalnego (RF)6.
Ograniczenia testów specjalistycznych
Ważne jest zrozumienie ograniczeń testów specjalistycznych. Wartość diagnostyczna ASST jest dyskusyjna, a wynik dodatni nie zawsze przekłada się na lepszą odpowiedź na leczenie8. Test nie jest szeroko dostępny i wykonywany jest tylko w niektórych laboratoriach referencyjnych.
Rutynowe wykonywanie rozległych testów alergicznych u pacjentów z przewlekłymi pokrzywkami nie jest zalecane, ponieważ rzadko prowadzi do identyfikacji przyczyny lub poprawy wyników leczenia9. Testy specjalistyczne powinny być wykonywane w oparciu o konkretne wskazania kliniczne, a nie rutynowo u wszystkich pacjentów.













