Systemy nadzoru epidemiologicznego nad poronieniami stanowią kluczowy element zrozumienia skali problemu i opracowywania skutecznych strategii prewencyjnych. Jednakże zbieranie wiarygodnych danych populacyjnych napotyka liczne wyzwania związane z różnicami w definicjach, kryteriach rejestracji i jakością systemów zbierania informacji1.
Wyzwania w systemach rejestracji poronień
Jednym z głównych problemów w prowadzeniu badań epidemiologicznych dotyczących poronień jest ograniczona dostępność wiarygodnych danych opartych na nadzorze populacyjnym2. Mimo że w Stanach Zjednoczonych zgłaszanie zgonów płodowych jest obowiązkowe, wymagania dotyczące raportowania i kryteria używane do definiowania zgonu płodowego różnią się między stanami1. W rezultacie wykorzystanie raportów zgonów płodowych jako źródła danych nadzorczych jest problematyczne.
Istniejące programy nadzoru nad wadami wrodzonymi zapewniają niezbędną infrastrukturę i metodologię do rozszerzenia swoich możliwości nadzorczych o poronienia1. Uczestnicy warsztatów CDC uzgodnili, że konieczne jest ustalenie jasnych definicji opisujących zarówno kryteria wykrywania, jak i raportowania przypadków, wraz z wytycznymi opisującymi systematyczne podejście do przeglądu danych.
Działania CDC w zakresie nadzoru nad poronieniami
Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) prowadzą szeroko zakrojone działania mające na celu lepsze zrozumienie epidemiologii poronień. CDC śledzi częstość występowania poronień i bada ich przyczyny3. Narodowe Centrum Wad Wrodzonych i Niepełnosprawności Rozwojowej (NCBDDD) finansuje cztery jurysdykcje – Georgię, Illinois, Indianę i południową Nevadę – w celu uruchomienia populacyjnych systemów nadzoru epidemiologicznego nad poronieniami.
Ta praca koncentruje się na różnicach rasowych i etnicznych, różnicach geograficznych oraz przyczynach podstawowych3. Ma ona na celu dostarczenie bardziej precyzyjnych szacunków częstości występowania oraz danych do planowania usług i polityk zdrowotnych. Dane o poronieniach są zbierane w całym kraju za pomocą raportów zgonów płodowych, a Narodowe Centrum Statystyk Zdrowia (NCHS) gromadzi coroczne krajowe dane statystyczne o zgonach płodowych w 20. tygodniu ciąży lub później.
Innowacyjne systemy elektronicznego nadzoru
Jordania opracowała Jordan Stillbirth and Neonatal Mortality Surveillance (JSANDS) – elektroniczny system nadzoru, który automatycznie przekazuje dane o narodzinach, poronieniach i zgonach noworodków do odpowiednich organów Ministerstwa Zdrowia4. JSANDS został wdrożony i przetestowany w 5 szpitalach położniczych w okresie od maja 2019 do grudnia 2020 roku.
Główne cele tego systemu to pomiar obciążenia śmiertelnością okołoporodową, identyfikacja przyczyn, ocena trendów w tych zgonach oraz identyfikacja grup ryzyka4. Dashboard JSANDS wyświetla użyteczne informacje o wskaźnikach śmiertelności, w tym wskaźnik zgonów płodowych, wskaźnik śmiertelności noworodków, wskaźnik zgonów okołoporodowych oraz przyczyny poronień i zgonów noworodków. Wydajność JSANDS w rejestrowaniu wszystkich poronień i zgonów noworodków oraz ich przyczyn była doskonała5.
Nadzór populacyjny w krajach rozwijających się
W Bangladeszu wprowadzono populacyjny nadzór z identyfikacją wszystkich poronień, które wystąpiły w domu lub w placówce zdrowia w czterech dystryktach6. Populacyjny wskaźnik poronień wynosił 20,4 na 1000 urodzeń, przy czym 53,9% wszystkich poronień wystąpiło w domu. To badanie pokazuje, że dystryktowy nadzór nad wszystkimi poronieniami może być wprowadzony z powodzeniem i dostarczyć populacyjnego, współczesnego wskaźnika poronień przy użyciu autopsji słownej7.
W Indiach, która ma najwyższą liczbę poronień na świecie z szacowanym wskaźnikiem 13,9 na 1000 urodzeń w 2019 roku, przeprowadzono badanie w szpitalu tercjarnym w północnych Indiach8. Zbadano łącznie 5284 porodów między grudniem 2018 a listopadem 2019 roku, identyfikując 266 poronień, co daje wskaźnik 50,6 na 1000 porodów w szpitalu referencyjnym opieki tercjarnej.
Wyzwania definicyjne i klasyfikacyjne
Uznanie poronień jako problemu zdrowia publicznego jest utrudnione przez zamieszanie i niespójne stosowanie definicji9. Luki informacyjne dotyczące poronień są ogromne, a brak reprezentatywnych danych krajowych dla większości świata oznacza, że jedyne dane o wskaźnikach poronień dla ponad 90% obciążenia opiera się na modelowaniu na poziomie krajowym9.
W Kanadzie archiczna definicja i procesy rejestracji poronień obecnie obowiązujące utrudniają zarówno opiekę kliniczną, jak i zdrowie publiczne10. Różnice w kryteriach raportowania wypaczają międzynarodowe porównania wskaźników poronień11. Ustalenie niższego progu żywotności (np. 20 tygodni ciąży) dla kompletnego wykrywania i raportowania wszystkich spontanicznych zgonów płodowych w Kanadzie pozwoliłoby na porównania z krajami, które preferują taki próg.
Systemy nadzoru w sytuacjach kryzysowych
Podczas epidemii wirusa Ebola w Sierra Leone w latach 2014-2015 przeprowadzono nadzór nad poronieniami i zgonami noworodków12. Łącznie 1726 poronień i 4708 zgonów noworodków zostało przebadanych pod kątem wirusa Ebola, stanowiąc odpowiednio 2,6% i 7,2% wszystkich przebadanych zgonów. W 2015 roku roczna całkowita liczba zgłoszonych poronień była wyższa od oczekiwanej (3079 vs 1634), podczas gdy zgłoszone zgony noworodków były niższe (6351 vs 7770).
W obozach uchodźców Rohingya w Bangladeszu przeprowadzono prospektywny nadzór nad śmiertelnością w społeczności między wrześniem 2017 a grudniem 2018 roku13. Szacowany wskaźnik śmiertelności noworodków wynosił 27,0 na 1000 żywych urodzeń, a wskaźnik poronień 15,2 na 1000 wszystkich urodzeń. Większość zgonów noworodków (76,3%) i poronień (72,1%) wystąpiła w domu lub w społeczności.
Wykorzystanie elektronicznej dokumentacji medycznej
W stanie Indiana wykorzystano dane z elektronicznej dokumentacji medycznej dostępne w systemie wymiany informacji zdrowotnej do pomiaru wskaźników porodów martwych i wskaźników badań przesiewowych na kiłę u kobiet z porodem martwym14. W latach 2010-2016 zidentyfikowano łącznie 4361 porodów martwych u 4265 unikalnych kobiet w INPC, co stanowi wskaźnik 7,44 poronień na 1000 żywych urodzeń w tym samym okresie. Zaobserwowano również rosnące wskaźniki poronień w Indianie w ostatnich latach.
Perspektywy rozwoju systemów nadzoru
Prospektywny społecznościowy nadzór nad śmiertelnością jest rzadki w warunkach humanitarnych, ale może być skuteczną metodą oceny skuteczności odpowiedzi humanitarnych w poprawie przeżywalności noworodków i zapobieganiu poronieniom15. W badaniu przeprowadzonym w obozach uchodźców, prospektywny społecznościowy nadzór nad śmiertelnością został skutecznie wdrożony i dostarczył cennych informacji o skali śmiertelności okołoporodowej i poronień16.
Poprawa systemów raportowania urodzeń i zgonów noworodków jest kwestią praw człowieka i warunkiem wstępnym redukcji poronień17. Ponadto istnieje potrzeba wzmocnienia rutynowych systemów informacji zdrowotnej, aby dokładnie rejestrować i raportować poronienia w celu monitorowania i poprawy jakości opieki. WHO dostarcza narzędzi pomagających krajom poprawić ich dane dotyczące zarówno poronień, jak i zgonów noworodków.














