Programy prewencyjne dla młodzieży – zapobieganie hazardowi u nastolatków

Młodzież stanowi jedną z najbardziej narażonych grup na rozwój problemów z hazardem, co czyni programy prewencyjne skierowane do tej populacji szczególnie istotnymi. Zaburzenie hazardowe ma tendencję do rozpoczynania się w okresie adolescencji i wczesnej dorosłości, co związane jest z rozwojem biologicznym, który sprawia, że młodzi ludzie są narażeni na rozwój uzależnień¹.

Skala problemu wśród młodzieży

Statystyki dotyczące hazardu wśród młodzieży są alarmujące. Między 60-80% uczniów szkół średnich przyznaje się do hazardu o pieniądze w ciągu ostatniego roku². Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że 96% nastolatków jest narażonych na reklamy hazardowe². Badania oregońskiej młodzieży pokazują, że jeden uczeń w każdej klasie już ma (ukryty) problem z hazardem³.

Szczególnie niepokojące jest to, że dzieci, które zaczynają hazard przed 12. rokiem życia, mają czterokrotnie większe ryzyko rozwoju problemów z hazardem w późniejszym życie². Im wcześniej ludzie poznają hazard, tym większe prawdopodobieństwo, że staną się problematycznymi hazardzistami jako dorośli – a zbyt wielu młodych ludzi jest narażonych na to ryzyko².

Typy programów prewencyjnych dla młodzieży

Większość badanych programów prewencji hazardu stosuje strategię prewencji uniwersalnej, która szczególnie celuje w nastolatków, oraz strategię prewencji wskazanej dla studentów uniwersytetów⁴. Programy te można podzielić na kilka głównych kategorii w zależności od grupy wiekowej i poziomu ryzyka.

Dla młodszej młodzieży dostępne są programy takie jak „Smart Choices” – trójsesyjny program prewencji hazardu dla uczniów szkół średnich⁵. Dla starszych nastolatków i młodych dorosłych opracowano bardziej zaawansowane curricula, takie jak „Smart Bet” – program zaprojektowany, aby pomóc osobom w wieku 18-25 lat w zdobywaniu wiedzy i umiejętności niezbędnych do podejmowania zdrowych decyzji dotyczących tego, czy, kiedy i ile hazardować⁵.

Programy szkolne i curricula edukacyjne

Kompleksowe programy prewencji problemów z hazardem dla uczniów szkół średnich zostały opracowane przez różne organizacje. Florida Council on Compulsive Gambling opracowała kompleksowy Program Prewencji Problemów z Hazardem dla uczniów szkół średnich i podstawowych⁶. Program prewencyjny, zawarty w zestawie narzędzi dla młodzieży FCCG dla rodziców i nauczycieli, został zatwierdzony do pełnoskalowego wdrożenia w szkołach w całym stanie przez Departament Edukacji Florydy⁶.

Zestaw narzędzi dla młodzieży FCCG „Underage Gambling. It’s Not a Game” zawiera wprowadzające wideo o hazardzie młodzieży i problemach z hazardem, historie wyzdrowienia młodzieży oraz wyjaśnia, w jaki sposób różne materiały programowe są przeznaczone do użytku⁶. Florida Council zapewnia także bezpłatne szkolenia dla szkół przed wdrożeniem programu nauczania, aby poprawić świadomość i możliwości prewencyjne wśród personelu szkolnego⁷.

Programy dla młodzieży wysokiego ryzyka

Dla młodzieży o podwyższonym ryzyku rozwoju problemów z hazardem opracowano specjalistyczne programy interwencyjne. „Risky Business” to sześciosesyjna interwencja prewencyjna hazardu dla populacji młodzieży wysokiego ryzyka⁵. Program ten jest szczególnie ważny, ponieważ skupia się na młodzieży, która już może wykazywać wczesne oznaki problemowego zachowania hazardowego.

W 2019 roku Arizona Division of Problem Gambling przyznała swój pierwszy grant prewencyjny mający na celu zapobieganie zachowaniom problemowego hazardu i związanym z nimi zagrożeniom wśród młodzieży w wieku 13-25 lat⁸. Tego typu inicjatywy pokazują rosnące uznanie dla potrzeby ukierunkowanych programów prewencyjnych dla grup wysokiego ryzyka.

Programy uniwersyteckie

Studenci uniwersytetów stanowią kolejną ważną grupę docelową dla programów prewencyjnych. Florida Council on Compulsive Gambling opracowała program SAGA (Students Advocating for Gambling Awareness) dla kampusów uniwersyteckich⁶. Program SAGA został opracowany we współpracy z University of Central Florida i został zatwierdzony przez Departament Działań Agencji Hazardowych i Amatorszczyzny National Collegiate Athlete Association⁷.

Program pomaga instytucjom w opracowywaniu programów ogólnokampusowych i zapewnia przewodniki szkoleniowe i/lub materiały szkoleniowe dla doradców uniwersyteckich, rzeczników rówieśniczych, doradców mieszkaniowych, personelu pomocy finansowej, trenerów, studentów/studentów-sportowców, administratorów i innych⁷. Program Peer Educator SAGA zapewnia przewodnik dla studentów-edukatorów rówieśniczych w celu zwiększenia świadomości i edukacji wśród innych studentów⁷.

Identyfikacja aktywności hazardowych wśród młodzieży

Ważnym elementem prewencji jest rozpoznawanie różnych form hazardu, w które może angażować się młodzież. Przyjacielskie gry karciane z rówieśnikami mogą dalej wprowadzać młodych ludzi w zachowania hazardowe². Gry wideo i aplikacje odtwarzają prawdziwe możliwości hazardowe, które mogą prowadzić do problemów na całe życie dla młodych ludzi narażonych na nie².

Rodzice i nauczyciele powinni zwracać uwagę na sygnały ostrzegawcze, które mogą wskazywać na problem z uzależnieniem od hazardu: uczniowie opuszczają zajęcia lub całe dni szkolne bez wyjaśnienia². Inne sygnały ostrzegawcze mogą obejmować nagłe zmiany w zachowaniu, problemy finansowe, zaniedbywanie obowiązków szkolnych czy społecznych oraz objawy stresu lub niepokoju.

Skuteczność programów prewencyjnych dla młodzieży

Badane programy prewencji hazardu generalnie wykazują dobre rezultaty w zakresie zmniejszania częstotliwości i nasilenia hazardu, a także w odniesieniu do zmiennych poznawczych, takich jak błędne przekonania, błędy poznawcze, wiedza i postawy wobec hazardu⁴. Chociaż większość badań nie zawierała długoterminowych wyników, krótkoterminowe korzyści z tych programów prewencyjnych podkreślają poprawę wiedzy, zmniejszenie częstotliwości hazardu i mniej błędnych wyobrażeń o hazardzie wśród nastolatków i młodych dorosłych⁹.

Na podstawie dostępnych dowodów, programy prewencji hazardu powinny być głównie stosowane w sposób uniwersalny i tak wcześnie, jak to możliwe, chociaż nie należy zaniedbywać stosowania tych strategii u młodych dorosłych, aby zapobiec rozwijaniu błędnych wyobrażeń o hazardzie i zmieniać te już istniejące⁹.

Wyzwania i ograniczenia

Pomimo obiecujących wyników, skuteczność programów zawartych w badaniach pozostaje nieco niejasna ze względu na istotne wady metodologiczne, które obejmują problemy z pomiarem, wysoką zmienność między typami instrumentów i wynikami oraz krótkoterminowe oceny kontrolne¹⁰. Potrzeba rozszerzenia programów prewencji hazardu na inne grupy populacji młodzieży pozostaje nierozwiązana⁹.

Istnieje także potrzeba opracowania bardziej kompleksowych programów prewencyjnych, które zawierałyby rygorystyczne procedury metodologiczne i oceny, zanim zostaną szeroko wdrożone i rozpowszechnione⁴. Przyszłe badania powinny koncentrować się na długoterminowych efektach programów prewencyjnych oraz na identyfikacji najskuteczniejszych elementów tych programów.

Rola środowiska szkolnego

Szkoły odgrywają kluczową rolę w implementacji programów prewencyjnych. Ważne jest, aby edukacja o hazardzie była włączona do programów szkolnych dla młodzieży, aby ustanowić świadomość związanych szkód w młodym wieku¹¹. Programy te powinny być dostosowane do wieku i poziomu rozwoju uczniów, uwzględniając różnice w rozumieniu i podatności na różne przekazy.

Personel szkolny powinien być przeszkolony w rozpoznawaniu sygnałów ostrzegawczych problemów z hazardem oraz w sposobach reagowania na takie sytuacje. Szkoły mogą także współpracować z organizacjami prewencyjnymi w celu zapewnienia zasobów i wsparcia dla uczniów i ich rodzin.