Wyzwania i ograniczenia surveillance ostrych wiotkich porażeń

Pomimo swojej kluczowej roli w globalnych wysiłkach na rzecz eliminacji polio, systemy surveillance ostrych wiotkich porażeń (AFP) napotykają liczne wyzwania, które znacząco wpływają na ich skuteczność. Problemy te obejmują zarówno czynniki strukturalne, jak i operacyjne, które mogą prowadzić do niedoraportowania przypadków i opóźnionego wykrywania krążenia poliovirusa¹.

Spadek jakości surveillance w czasie

Analiza długoterminowa pokazuje niepokojący trend pogarszania się jakości surveillance AFP w niektórych regionach. Jakość surveillance AFP osłabła w ciągu funkcjonowania systemu – czułość nadzoru, wyrażona wskaźnikiem wykrywania AFP, stopniowo spadła poniżej celu WHO wynoszącego co najmniej jeden przypadek na 100 000 mieszkańców poniżej 15 lat².

W Hiszpanii kompletność zerowego raportowania zawsze utrzymywała się powyżej 80%, ale terminowość zerowego raportowania spadła z 73,8% w 2001 roku do 34,2% w 2012 roku². Te dane wskazują na systematyczne problemy w utrzymaniu wysokich standardów surveillance przez dłuższy okres.

Bariery infrastrukturalne i logistyczne

Nieadekwatna infrastruktura zdrowotna stanowi jeden z najważniejszych czynników ograniczających skuteczność surveillance AFP. Czynniki takie jak ograniczona dostępność usług, deficyty w transporcie i komunikacji, niedostępność geograficzna, wysoka mobilność populacji oraz rozprzestrzenianie się epidemicznych chorób zakaźnych przyczyniają się do niedoraportowania i opóźnionego wykrywania AFP¹.

W krajach o ograniczonych zasobach szczególnie problematyczne są kwestie związane z łańcuchem chłodniczym dla transportu próbek oraz dostępem do internetu. Badanie w Sudanie pokazało, że kalkulatory były dostępne do analizy danych we wszystkich biurach lokalnych i 36% placówek zdrowia, wszystkie lokalności miały komputery, ale tylko 10% placówek zdrowia posiadało komputer³.

Wpływ konfliktów i kryzysów humanitarnych

Konflikty zbrojne i kryzysy humanitarne stanowią szczególne wyzwanie dla surveillance AFP. Obszary konfliktów charakteryzują się ograniczonym dostępem do populacji, niestabilnością systemów zdrowotnych oraz problemami bezpieczeństwa dla pracowników surveillance¹. Te czynniki mogą prowadzić do znacznych luk w wykrywaniu przypadków AFP.

Przykład wpływu kryzysu zdrowotnego na surveillance AFP można było zaobserwować podczas epidemii wirusa Ebola w latach 2014-2015. Zarówno Gwinea, jak i Liberia osiągnęły cel WHO dotyczący krajowego wskaźnika zachorowalności na nieparalityczne AFP przed wybuchem EVD, ale wskaźniki znacznie spadły podczas epidemii w siedmiu z ośmiu regionów w Gwinei i 11 z 15 hrabstw w Liberii⁴.

Problemy na poziomie społeczności

Niska świadomość społeczna stanowi istotną barierę w skutecznym surveillance AFP. Problemy takie jak obawy dotyczące bezpieczeństwa, opóźnione raportowanie, niski poziom świadomości społeczności oraz bariery kulturowe i językowe utrudniają wykrywanie i raportowanie przypadków¹. W niektórych społecznościach istnieją także uprzedzenia wobec zachodnich systemów medycznych lub obawy związane z pobieraniem próbek biologicznych.

Szczególnie problematyczne są regiony pasterskie i obszary o wysokiej mobilności populacji, gdzie tradycyjne systemy surveillance napotykają dodatkowe trudności. W Etiopii znaczne różnice obserwowano na poziomie subnarodowym, szczególnie w regionach pasterskich i dotkniętych konfliktami⁵.

Problemy laboratoryjne i jakość próbek

Jakość próbek i ich transport do laboratoriów stanowią kolejne istotne wyzwanie. W Zambii odsetek przypadków z wczesnym pobraniem kału i terminowym transportem był powyżej minimum WHO wynoszącego 80%, ale z malejącym odsetkiem kału docierającego do laboratorium w optymalnych warunkach⁶. Te problemy mogą prowadzić do fałszywie negatywnych wyników i niedoszacowania rzeczywistej sytuacji epidemiologicznej.

Dodatkowo, tylko 14% przypadków AFP średnio miało przeprowadzoną 60-dniową ocenę follow-up w ciągu siedmioletniego okresu, z maksimum wynoszącym 28%⁷. Ten brak odpowiedniego follow-up może prowadzić do nieprawidłowej klasyfikacji przypadków i utracenia możliwości wykrycia ciągłej transmisji poliovirusa.

Wpływ pandemii COVID-19

Pandemia COVID-19 wywarła znaczący wpływ na systemy surveillance AFP na całym świecie. Chociaż systemy surveillance w regionie zostały dotknięte pandemią COVID-19, regionalne surveillance nadal funkcjonowały zgodnie ze specjalnymi wytycznymi ustanowionymi przez GPEI w celu zapewnienia bezpieczeństwa pracowników⁸.

W Jordanii gorsza wydajność w 2020 roku mogła być spowodowana kryzysem COVID-19 i lockdownem podczas pandemii⁹. Podobne wyzwania prawdopodobne są w przyszłości i wymagana jest odpowiednia przygotowanie. W Irlandii znacznie mniej przypadków było raportowanych w ostatnich latach (2020, 2021) z powodu pandemii COVID-19, z mniejszą liczbą wypełnionych formularzy wzmocnionego nadzoru.

Strategie przeciwdziałania wyzwaniom

W odpowiedzi na te wyzwania podejmowane są różnorodne inicjatywy mające na celu wzmocnienie systemów surveillance AFP. Aby sprostać tym wyzwaniom, podejmowane są inicjatywy obejmujące poprawę infrastruktury opieki zdrowotnej, zwiększenie świadomości społeczności oraz wdrażanie mobilnych klinik i pracowników zdrowia społeczności¹.

Strategie obejmują wykorzystanie aplikacji mobilnych, kampanie uświadamiające oraz ulepszenia w infrastrukturze opieki zdrowotnej. Zalecane jest również wzmocnienie struktur organizacyjnych, poprawa dostępu do opieki zdrowotnej, podnoszenie świadomości społeczności oraz wykorzystanie technologii dla bardziej efektywnego surveillance AFP¹⁰.