Konsekwencje zdrowotne i ekonomiczne epidemii otyłości

Epidemia otyłości niesie za sobą dramatyczne konsekwencje dla zdrowia publicznego i gospodarki na całym świecie. Ryzyko zdrowotne spowodowane przez nadwagę i otyłość są coraz lepiej udokumentowane i zrozumiane¹. Otyłość znacznie zwiększa ryzyko zachorowalności na choroby przewlekłe, a mianowicie niepełnosprawność, depresję, cukrzycę typu 2, choroby sercowo-naczyniowe, niektóre nowotwory oraz śmiertelność².

Wpływ otyłości na śmiertelność i choroby przewlekłe

W 2021 roku BMI wyższe niż optymalne spowodowało około 3,7 miliona zgonów z powodu chorób niezakaźnych, takich jak choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, nowotwory, zaburzenia neurologiczne, przewlekłe choroby układu oddechowego i zaburzenia trawienne¹. Otyłość stanowi główny czynnik przyczyniający się do możliwych do uniknięcia chorób i zgonów na całym świecie, stanowiąc niemal bezprecedensowe wyzwanie nie tylko dla tych, którzy mają za zadanie radzić sobie z nim na poziomie zdrowia publicznego lub na poziomie świadczeniodawcy opieki zdrowotnej³.

Dorosłi z otyłością są narażeni na zwiększone ryzyko rozwoju poważnych stanów zdrowotnych, w tym nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2, chorób serca i udaru, bezdechu sennego i problemów z oddychaniem, niektórych nowotworów oraz chorób psychicznych, takich jak depresja i lęk⁴. Metaanaliza 230 badań obejmujących ponad 30 milionów osób wykazała, że nadmierna masa ciała jest związana ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności z wszystkich przyczyn⁵.

Ekonomiczne konsekwencje epidemii otyłości

Wpływ ekonomiczny epidemii otyłości jest również niezwykle istotny. Jeśli nic nie zostanie zrobione, globalne koszty nadwagi i otyłości mogą osiągnąć 3 biliony dolarów amerykańskich rocznie do 2030 roku i ponad 18 bilionów dolarów do 2060 roku¹. W Stanach Zjednoczonych szacunkowy roczny koszt medyczny otyłości wynosił prawie 173 miliardy dolarów w 2019 roku⁶.

Wydatki medyczne dla dorosłych z otyłością były o 1861 dolarów wyższe niż koszty medyczne dla osób o zdrowej wadze⁶. Badanie z 2017 roku oszacowało roczny koszt medyczny otyłości w Stanach Zjednoczonych na prawie 173 miliardy dolarów⁴. Koszty ekonomiczne i psychospołeczne samej otyłości, jak również w połączeniu z tymi chorobami współistniejącymi i następstwami, są uderzające⁷.

Wpływ na rozwój nowotworów

Otyłość została powiązana z kilkoma powszechnymi nowotworami, w tym rakiem piersi, jelita grubego, przełyku, nerek, pęcherzyka żółciowego, macicy, trzustki i wątroby⁸. Otyłość zwiększa również ryzyko śmierci z powodu nowotworu i może wpływać na wybór leczenia⁸. Około 4-8% wszystkich nowotworów przypisuje się otyłości⁸.

Nadmierna tkanka tłuszczowa powoduje około 17% zwiększonego ryzyka śmiertelności specyficznej dla nowotworu⁹. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że otyłość odpowiada za około 4,7% nowych przypadków raka u mężczyzn i 9,6% nowych przypadków raka u kobiet¹⁰. Proporcja nowotworów związanych z nadmierną masą ciała różni się w zależności od rodzaju nowotworu, przy czym 51% wszystkich nowotworów wątroby lub pęcherzyka żółciowego i 49,2% wszystkich nowotworów endometrium u kobiet oraz 48,8% wszystkich nowotworów wątroby lub pęcherzyka żółciowego i 30,6% wszystkich gruczolakoraków przypisuje się otyłości¹⁰.

Konsekwencje dla układu sercowo-naczyniowego

Związek między otyłością a nadciśnieniem tętniczym został dobrze opisany. Wyniki z Framingham Heart Study wykazały, że 78% pierwotnego nadciśnienia tętniczego u mężczyzn i 65% u kobiet można przypisać otyłości¹¹. Otyłość jest niezależnym czynnikiem ryzyka rozwoju choroby wieńcowej serca. Ponad 80% pacjentów z chorobą wieńcową ma nadwagę lub otyłość⁶.

Otyłość zwiększa ryzyko choroby wieńcowej poprzez podnoszenie całkowitego poziomu cholesterolu i triglicerydów we krwi, zwiększanie ciśnienia krwi i potencjalne prowadzenie do cukrzycy¹². W niektórych przypadkach cukrzyca może nasilać te czynniki ryzyka, narażając jednostki na wyjątkowo wysokie ryzyko zawałów serca¹².

Długoterminowe skutki otyłości dziecięcej

Nadwaga lub otyłość w dzieciństwie ma ważne konsekwencje krótkoterminowe i długoterminowe¹⁴. W perspektywie długoterminowej nadwaga lub otyłość w dzieciństwie zwiększa ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, niektórych nowotworów i zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego w dorosłości, co może prowadzić do niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci¹⁵.

Silna trwałość statusu nadwagi i niska skuteczność dostępnych metod leczenia podkreślają potrzebę zapobiegania nadwadze i otyłości na najwcześniejszym możliwym etapie życia¹⁵. Otyłość wśród nastoletnich dziewcząt ma znacznie większe prawdopodobieństwo (80%) utrzymania się w dorosłości w porównaniu z otyłymi nastoletnymi chłopcami (30%)¹⁶.

Globalne prognozy kosztów zdrowotnych

Jeśli obecne trendy będą się utrzymywać, przewiduje się, że do 2025 roku 2,7 miliarda dorosłych będzie miało nadwagę, ponad miliard będzie otyłych, a 177 milionów będzie skrajnie otyłych. Około 38% światowej populacji dorosłych będzie miało nadwagę do 2030 roku, a kolejne 20% będzie otyłych⁵.

Szacuje się, że około 21% wszystkich nowotworów związanych z otyłością można by zapobiec, gdyby amerykańska populacja dorosłych miała BMI poniżej 25 lub zdrową masę ciała¹⁰. Wśród osób, które przeżyły nowotwór w wieku 20 lat lub starszym, wykazano, że 33,6% jest otyłych, a 35,6% ma nadwagę¹⁰.

Społeczne i psychologiczne konsekwencje

Otyłość w dzieciństwie ma również ważne koszty ekonomiczne i społeczne, ze zwiększonym obciążeniem systemów opieki zdrowotnej, jak również późniejszą zmniejszoną produktywnością gospodarczą¹⁷. Ta światowa epidemia ma ważne konsekwencje, w tym zaburzenia psychiatryczne, psychologiczne i psychospołeczne w dzieciństwie oraz zwiększone ryzyko rozwoju chorób niezakaźnych w późniejszym życiu¹⁴.

Wzrost częstości występowania otyłości w krajach o niskich i średnich dochodach, w tym wśród grup o niższym statusie socjoekonomicznym, szybko globalizuje problem, który kiedyś kojarzono tylko z krajami o wysokich dochodach¹. Problem ten wymaga wielosektorowych działań, takich jak produkcja żywności, marketing i ceny oraz innych, które mają na celu zajęcie się szerszymi determinantami zdrowia¹⁸.

Potrzeba kompleksowych interwencji

Zatrzymanie wzrostu otyłości wymaga wielosektorowych działań, takich jak produkcja żywności, marketing i ceny oraz innych, które mają na celu zajęcie się szerszymi determinantami zdrowia¹⁸. WHO uznała potrzebę pilnego zajęcia się globalnym kryzysem otyłości już od wielu lat¹⁸. Globalne Cele Żywieniowe Światowego Zgromadzenia Zdrowia, mające na celu zapewnienie braku wzrostu nadwagi u dzieci, oraz cel NCD zatrzymania wzrostu cukrzycy i otyłości do 2025 roku, zostały zatwierdzone przez państwa członkowskie WHO¹⁸.

Radzenie sobie z otyłością wymaga wieloaspektowego podejścia obejmującego decydentów, rządy stanowe i lokalne, specjalistów opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi, szkoły, rodziny i jednostki¹⁹. Nadwaga i otyłość, jak również związane z nimi choroby niezakaźne, są w dużej mierze możliwe do uniknięcia i do opanowania¹.