Leczenie farmakologiczne opóźnionej ejakulacji

Leczenie farmakologiczne opóźnionej ejakulacji stanowi wyzwanie ze względu na brak leków specjalnie zatwierdzonych do tego celu przez agencje regulacyjne¹. Wszystkie stosowane obecnie preparaty są przepisywane „poza wskazaniami rejestracyjnymi” (off-label), co oznacza, że wykorzystuje się je w oparciu o wiedzę o ich mechanizmach działania i doświadczenia kliniczne, mimo że nie zostały oficjalnie zatwierdzone do leczenia tego zaburzenia².

Podstawowe zasady farmakoterapii

Przed rozważeniem farmakoterapii opóźnionej ejakulacji kluczowe jest wyeliminowanie przyczyn jatrogennych, w tym leków takich jak blokery receptorów alfa-adrenergicznych, inne leki przeciwnadciśnieniowe, antydepresanty i leki przeciwpsychotyczne³. W przypadku opóźnionej ejakulacji wywołanej przez antydepresanty, można rozważyć przejście na bupropion (również używany jako terapia adjuwantowa), mirtazapinę, nefazodon lub vilazodon, które mają mniejsze działania niepożądane na funkcje seksualne niż selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)³.

Wybór opcji leczenia powinien być kierowany przez czynnik etiologiczny, charakterystykę choroby (opóźniona ejakulacja czy anejakulacja), preferencje pacjenta oraz komfort lekarza z różnymi metodami⁴. Leczenie powinno być specyficzne dla etiologii i może obejmować psychoterapię pacjenta i jego partnera, leczenie farmakologiczne lub leczenie zintegrowane¹.

Leki pierwszego rzutu

W niedawnym badaniu ankietowym przeprowadzonym w celu oceny obecnej opinii i klinicznego zarządzania opóźnioną ejakulacją przez członków Sexual Medicine Society of North America (SMSNA), kabergolina i bupropion były najczęściej wybieranymi lekami pierwszego rzutu w leczeniu tego zaburzenia¹.

Kabergolina

Kabergolina jest agonistą receptorów dopaminowych, który może być szczególnie skuteczny u pacjentów z podwyższonym poziomem prolaktyny⁵. Lek ten działa poprzez stymulację receptorów dopaminowych, co może poprawić funkcje seksualne poprzez normalizację poziomu prolaktyny i wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Kabergolina jest jednym z najczęściej stosowanych leków w praktyce klinicznej ze względu na swój korzystny profil bezpieczeństwa i skuteczność u wybranych pacjentów.

Bupropion

Bupropion to antydepresant o unikalnym mechanizmie działania, który różni się od SSRI. Jest szczególnie przydatny u pacjentów, u których opóźniona ejakulacja została wywołana przez inne leki przeciwdepresyjne². W przeciwieństwie do SSRI, bupropion może faktycznie poprawić funkcje seksualne, co czyni go atrakcyjną opcją terapeutyczną. Lek ten może być stosowany zarówno jako alternatywa dla pacjentów przyjmujących SSRI, jak i jako terapia adjuwantowa.

Inne opcje farmakologiczne

Dostępne są liczne leki do leczenia pacjentów z opóźnioną ejakulacją, w tym: testosteron, kabergolina, bupropion, amantadyna, cyproheptadyna, midodryna, imipramina, efedryna, pseudoefedryna, jojimbina, buspiron, oksytocyna i betanechol⁶. Chociaż istnieje wiele opcji farmakologicznych, dowody są nadal ograniczone do małych badań, serii przypadków lub opisów przypadków⁶.

Leki sympatykomimetyczne

Terapie adjuwantowe powinny być rozważane. Sympatykomimetyki alfa (np. efedryna lub kombinacja maleinianu chlorfeniraminy i chlorowodorku fenylopropanolaminy) były stosowane z powodzeniem u pacjentów z ejakulacją wsteczną³. Te leki działają poprzez stymulację receptorów alfa-adrenergicznych, co może poprawić mechanizm ejakulacji u niektórych pacjentów.

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5

Sildenafil i imipramina wydają się być skuteczne w zaburzeniach orgazmu męskiego wywołanych przez leki psychotropowe³. Jeśli opóźniona ejakulacja współwystępuje z zaburzeniami erekcji, inhibitory PDE5 takie jak sildenafil czy tadalafil mogą zwiększyć przekrwienie i wrażliwość prącia⁷. Te leki mogą być szczególnie przydatne u pacjentów z współistniejącymi problemami z erekcją.

Terapia hormonalna

Terapia zastępcza testosteronem jest wskazana u mężczyzn z niedoborem testosteronu zgodnie z dostępnymi wytycznymi². Mężczyźni z niskim poziomem testosteronu mogą odczuć poprawę dzięki suplementacji testosteronu⁸. Według najnowszych statystyk, 40% wszystkich mężczyzn zgłaszających zaburzenia ejakulacji ma niedobór testosteronu u podstawy problemu⁹. Uzupełnienie testosteronu u tych osób pomaga w rozwiązaniu objawów.

W przypadku mężczyzn z zaburzeniami hormonalnymi lekarz musi wykonać badania laboratoryjne, szczególnie poziomy testosteronu i prolaktyny, aby sprawdzić, czy występuje zaburzenie równowagi hormonalnej⁷. Jeśli zostanie zidentyfikowany niski poziom androgenów jako problem, wskazane byłoby podawanie testosteronu, zakładając, że nie ma przeciwwskazań, takich jak rak prostaty¹⁰.

Leki o obiecujących wynikach

Chociaż nie ma leków zatwierdzonych przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) w tym czasie ze względu na brak przekonujących danych, kilka terapii farmakologicznych wykazuje obiecujące wyniki w leczeniu opóźnionej ejakulacji, w tym kabergolina, bupropion, oksytocyna i ostatnio amfetamina/dekstroamfetamina². Istniejąca literatura dostarcza niewystarczających dowodów, aby zalecić stosowanie tych leków w leczeniu opóźnionej ejakulacji w tym czasie².

Nowe kierunki badań

Ostatnio badano po raz pierwszy lek przeciwotyły, lorkaseryna (agonista receptora 5-HT2C), w kontekście leczenia opóźnionej ejakulacji. To badanie przyniosło obiecujące wyniki, które zostały opublikowane w 2020 roku¹¹. Wiele z przeglądanych leków na opóźnioną ejakulację było stosowanych w leczeniu wynikającym z różnych potencjalnych etiologii (takich jak opóźniona ejakulacja wywołana przez antydepresanty, hipogonadyzm, hiperprolaktynemia itp.)¹².

Ograniczenia i perspektywy

Bezpieczny, skuteczny lek na opóźnioną ejakulację jeszcze nie istnieje¹³. Skuteczne leczenie farmakologiczne opóźnionej ejakulacji jest nadal w powijakach⁶. Klinicyści muszą być świadomi patogenezy opóźnionej ejakulacji oraz farmakologicznych podstaw stosowania różnych leków, aby zapewnić lepszą opiekę tym pacjentom⁶.

Ostatecznie etiologia opóźnionej ejakulacji u każdego pacjenta musi być dokładnie rozważona, a leczenie musi być zindywidualizowane¹². Dostępne są różne leki do rozwiązania tego problemu, jednak ich skuteczność jest nadal ograniczona, a ich wybór musi być zindywidualizowany dla każdego konkretnego przypadku⁶.

Praktyczne zalecenia

Leczenie farmakologiczne przyniosłoby korzyści mężczyznom szczególnie z ciężką opóźnioną ejakulacją, niezależnie od towarzyszących komplikacji psychospołeczno-behawioralnych i kulturowych¹⁴. Bez wątpienia leczenie farmakologiczne mężczyzn z ciężką opóźnioną ejakulacją byłoby korzystne, chociaż pacjenci skorzystaliby jeszcze bardziej z leczenia medycznego wzmocnionego poradnictwem¹⁵.

Klinicyści powinni informować pacjentów, że nie ma wystarczających dowodów na ocenę stosunku korzyści do ryzyka doustnej farmakoterapii w leczeniu opóźnionej ejakulacji¹⁶. Niektóre leki mogą pomóc w poprawie objawów opóźnionej ejakulacji, gdy są stosowane off-label, ale żaden z nich nie został specjalnie zatwierdzony do jej leczenia¹⁷.