Trendy czasowe i prognozy epidemiologiczne niedomykalności mitralnej

Analiza trendów czasowych w epidemiologii niedomykalności zastawki mitralnej dostarcza kluczowych informacji o zmieniającym się charakterze tej wady serca na przestrzeni ostatnich dekad. Obserwowane zmiany odzwierciedlają wpływ starzenia się populacji, postępu w diagnostyce i leczeniu oraz zmian w etiologii choroby¹.

Długoterminowe trendy w częstości występowania

Globalna analiza danych z lat 1990-2017 wykazała znaczący wzrost częstości występowania pierwotnej niedomykalności mitralnej o 70%, przy czym wzrost ten był szczególnie widoczny w krajach rozwijających się¹. Pomimo tego wzrostu w liczbach bezwzględnych, standaryzowana wg wieku częstość występowania nie zmieniła się znacząco, co sugeruje, że wzrost jest głównie związany ze starzeniem się populacji i lepszą dostępnością diagnostyki¹.

W krajach rozwiniętych obserwuje się przesunięcie w etiologii niedomykalności mitralnej. Zwyrodnienie śluzowate zastąpiło chorobę reumatyczną jako główną przyczynę nieprawidłowości zastawki mitralnej². W krajach innych niż zachodni świat choroba reumatyczna nadal pozostaje wiodącą przyczyną niedomykalności mitralnej².

Poprawa dostępności echokardiografii prawdopodobnie przyczyni się do dalszego wzrostu wykrywalności w krajach rozwijających się, podczas gdy dostęp do interwencji chirurgicznych i przezskórnych będzie nadal zmniejszał wskaźniki śmiertelności¹.

Zmiany w śmiertelności – dwa okresy

Analiza śmiertelności związanej z niedomykalnością mitralną w Stanach Zjednoczonych ujawnia dwa wyraźne okresy. Między 1999 a 2012 rokiem obserwowano ciągły spadek śmiertelności przez 14 lat³. Ten pozytywny trend został jednak przerwany w 2012 roku, kiedy rozpoczął się niepokojący wzrost śmiertelności o około 1,5% rocznie⁴.

Globalnie śmiertelność związana z niedomykalnością mitralną spadła o około 32% w okresie 1990-2017, co odzwierciedla postęp w leczeniu i opiece nad pacjentami¹. Jednak dane z ostatnich lat z USA sugerują, że ten pozytywny trend może ulegać odwróceniu w niektórych regionach i grupach populacyjnych.

Trendy w hospitalizacjach według etiologii

Szczegółowa analiza trendów hospitalizacji we Francji w latach 2006-2020 dostarcza cennych informacji o zmieniającym się spektrum niedomykalności mitralnej. Odsetek niedomykalności mitralnej na tle prolapsu zastawki mitralnej wzrósł od 2006 roku⁵. Większość pacjentów hospitalizowanych z powodu niedomykalności mitralnej miała pierwotną niedomykalność głównie spowodowaną prolapem zastawki mitralnej⁶.

Obciążenie prolapem zastawki mitralnej w szpitalach wzrosło znacznie, szczególnie wśród mężczyzn⁶. Wskaźnik hospitalizacji z powodu wtórnej niedomykalności mitralnej również wzrósł, szczególnie wśród kobiet i w przypadkach niedokrwiennej niedomykalności mitralnej⁶.

Hospitalizacja z powodu reumatycznej niedomykalności mitralnej dotyczyła 717 pacjentów w 2019 roku, z czego 69,2% stanowiły kobiety, przy średnim wieku 65,1 lat⁵. Te dane pokazują, że choroba reumatyczna, choć mniej powszechna w krajach rozwiniętych, nadal stanowi istotny problem zdrowotny.

Wpływ starzenia się populacji

Starzenie się populacji ma silny wpływ na częstość występowania niedomykalności mitralnej⁵. W krajach uprzemysłowionych lub u osób starszych w innych regionach niedomykalność mitralna jest głównie funkcjonalna, wtórna do dysfunkcji lewej komory⁷.

W regionach uprzemysłowionych dominują choroby związane ze starością, szczególnie zwapniałe zwężenie aortalne i funkcjonalna niedomykalność mitralna⁷. W USA choroby zastawkowe są najczęstsze u osób starszych, z częstością występowania wynoszącą 13% u pacjentów powyżej 75 lat⁷.

Prognozy na przyszłość

Przewiduje się, że wraz ze starzeniem się populacji częstość występowania niedomykalności mitralnej będzie nadal wzrastać⁵. Choroby zastawkowe są słusznie postrzegane jako epidemia, która dopiero nadchodzi⁷.

Przewiduje się wzrost zapotrzebowania na leczenie, szczególnie w kontekście oczekiwanego wzrostu częstości niewydolności serca w starzejącej się populacji⁸. Umiarkowana i ciężka wtórna niedomykalność mitralna są bardzo rozpowszechnione i oczekuje się ich dalszego wzrostu wraz z prognozowanym wzrostem częstości niewydolności serca w starzejącej się populacji⁹.

Trendy w metodach leczenia

Naprawa lub wymiana zastawki jest jeszcze rzadziej stosowana w wtórnej niedomykalności mitralnej niż w pierwotnej niedomykalności mitralnej, która była wcześniej opisywana jako niedoleczona⁹. Około 74% kwalifikujących się pacjentów z pierwotną niedomykalnością mitralną nie było kierowanych na operacje wymiany zastawki¹⁰.

Prawie 50% wszystkich pacjentów z niedomykalnością mitralną będzie odrzuconych od chirurgii wymiany zastawki z powodu wysokiego ryzyka¹⁰. Te dane podkreślają potrzebę rozwoju alternatywnych, mniej inwazyjnych metod leczenia.

Wytyczne ACC/AHA z 2020 roku zalecają obecnie przezskórną naprawę brzegową (TEER) dla pacjentów z pierwotną i wtórną niedomykalnością mitralną¹⁰. Ten rozwój w rekomendacjach może znacząco wpłynąć na przyszłe trendy w leczeniu.

Różnice geograficzne w trendach

W krajach uprzemysłowionych częstość etiologii degeneracyjnej wzrosła, podczas gdy niestety choroba reumatyczna jest nadal zbyt często obserwowana w wielu częściach świata¹¹. Te różnice geograficzne będą prawdopodobnie utrzymywać się, tworząc odmienne wzorce epidemiologiczne w różnych regionach.

W krajach zachodnich ponad 4 miliony pacjentów obecnie cierpi na niedomykalność mitralną, a w wyniku wzrostu średniej długości życia przewiduje się wzrost częstości występowania niedomykalności mitralnej¹².

Implikacje dla monitorowania i badań

Wyniki badań podkreślają potrzebę monitorowania trendów czasowych i przewidywania potrzeb opieki w nadchodzących latach oraz wykrywania różnic w leczeniu i śmiertelności między mężczyznami i kobietami⁶. Pomimo znaczenia tego ogólnokrajowego badania nadzoru nad śmiertelnością z powodu niedomykalności mitralnej, istnieją pewne ograniczenia, takie jak zależność od kodów ICD-10 w aktach zgonu¹³.

Potrzebne są dalsze badania nad przyczynami obserwowanych trendów oraz rozwój strategii mających na celu poprawę wyników leczenia w grupach wysokiego ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na różnice w dostępie do opieki między różnymi grupami demograficznymi i geograficznymi.