Badania obrazowe w diagnostyce nerwiaka węchowego zarodkowego

Badania obrazowe odgrywają kluczową rolę w diagnostyce nerwiaka węchowego zarodkowego, umożliwiając nie tylko wykrycie obecności guza, ale także dokładną ocenę jego rozmiaru, lokalizacji i zasięgu¹. Właściwe obrazowanie jest niezbędne do określenia możliwości uzyskania ujemnego marginesu chirurgicznego².

Tomografia komputerowa jako badanie podstawowe

Tomografia komputerowa z kontrastem stanowi początkowe badanie radiologiczne z wyboru w diagnostyce nerwiaka węchowego zarodkowego³. Bezpośrednia koronalna tomografia komputerowa z cienkimi przekrojami (3 mm) jest szczególnie przydatna w ocenie tego nowotworu³.

Tomografia komputerowa pozostaje początkowym badaniem z wyboru, ponieważ zapewnia doskonałą definicję struktur kostnych i pozwala na ocenę integralności struktur kostnych otaczających guz, takich jak oczodół, podstawa czaszki, przegroda nosowa i podniebienie⁴. Obrazy TK są niezbędne dla prawidłowego określenia stadium choroby i powinny być dokładnie oceniane pod kątem erozji blaszki papyraceus, blaszki sitowatej i dołka węchowego³.

W badaniu TK bez kontrastu guz prezentuje się jako masa tkanek miękkich, która powoduje powiększenie jamy nosowej i destrukcję blaszki sitowatej⁵. Nerwiak węchowy zarodkowy nie ma specyficznych cech charakterystycznych w tomografii komputerowej. W obrazowaniu najczęściej prezentuje się jako niespecyficzna masa w górnej części jamy nosowej⁶.

Rezonans magnetyczny – zaawansowana ocena

Rezonans magnetyczny często jest niezbędny do lepszego określenia rozszerzenia na zatoki przynosowe i oczodół lub wewnątrzczaszkowego rozszerzenia³. Główna wartość MRI polega na jego zdolności do określenia zasięgu zmiany i zajęcia struktur otaczających, szczególnie oczodołu, podstawy czaszki, opony twardej i parenchymy mózgu⁴. Pomaga także w różnicowaniu między guzem a przylegającymi zmianami zapalnymi⁴. Te informacje są kluczowe dla właściwego przedoperacyjnego planowania chirurgicznego.

W rezonansie magnetycznym nerwiak węchowy zarodkowy jest zazwyczaj hipointensywny w porównaniu z istotą szarą mózgu w obrazach T1-zależnych i powinien wzmacniać się po podaniu gadolinu⁷. W obrazach T1 masa jest hipo- do izoitensywnej⁵. W obrazach T2 masa jest izo- do hiperintensywnej, a torbiele wydają się bardzo intensywne i jednorodne⁵. Po podaniu kontrastu w obrazach T1 masa jest silnie wzmacniana⁵.

Wygląd MRI to często duża, miękka, dwudolna masa w kształcie hantli zlokalizowana w środku górnej jamy nosowej i rozszerzająca się wewnątrzczaszkowo⁸. Guz jest ogólnie hipointensywny w obrazach T1-zależnych i izo- do hiperintensywnego w obrazach zależnych od gęstości protonów i T2-zależnych⁸. Wzmocnienie kontrastowe jest zwykle łagodne do wyraźnego i może być jednolite lub łagodnie niejednorodne⁸.

Charakterystyczne cechy obrazowe

Klasyczny wygląd nerwiaka węchowego zarodkowego to dwudolna masa rozszerzająca się przez blaszkę sitowatą⁹. Wzmocnienie kontrastowe jest często wyraźne zarówno w badaniach TK, jak i MRI¹⁰. Te guzy są stosunkowo wolno rosnące, dlatego brzegi kostne są często przebudowane i resorbowane, a nie agresywnie niszczone¹⁰.

Zwykle guz ten rozpoczyna się jako masa w górnym zagłębieniu węchowym i początkowo zajmuje przednie i środkowe komórki sitowate po jednej stronie. W miarę wzrostu ma tendencję do niszczenia otaczającej kości i może rozszerzać się w dowolnym kierunku¹¹. W obrazowaniu zwykle prezentują się jako masa tkanek miękkich w górnym zagłębieniu węchowym zajmująca przednie i środkowe komórki sitowate po jednej stronie i rozszerzająca się przez blaszkę sitowatą do przedniej jamy czaszki¹¹.

Ograniczenia konwencjonalnego obrazowania

Tomografia komputerowa jest szczególnie przydatna w ocenie zajęcia kostnego blaszki sitowatej, dołka węchowego i blaszki papyraceus¹². Jednak ustalenia TK są niespecyficzne¹². Tomografia komputerowa nie może odróżnić nerwiaków węchowych zarodkowych od innych guzów, które powstają w tym samym regionie¹⁰.

Podobnie, ustalenia MR są stosunkowo niespecyficzne⁸. Nerwiak węchowy zarodkowy można wykryć, wyznaczyć jego granice i podejrzewać jego charakterystykę za pomocą TK i MRI, ale ostateczna diagnoza nadal opiera się na histopatologii⁸. Niestety, samo obrazowanie często ma trudności z rozróżnieniem między nerwiakami węchowymi zarodkowymi a innymi agresywnymi nowotworami złośliwymi w tym regionie¹³.

Nowoczesne techniki obrazowania

Jako że większość nerwiaków węchowych zarodkowych wykazuje receptory somatostatyny, zaproponowano zastosowanie scyntygrafii z radioaktywnie znakowanym analogiem somatostatyny (111In-pentoctreotyd)³. Podobnie jak inne neuroblastomy, nerwiak węchowy zarodkowy wykazuje powinowactwo do MIBG. To potencjalnie pomaga w odróżnieniu ich od innych guzów, które powstają w tym regionie¹³.

[68Ga]-DOTATATE PET pozwala na obrazowanie całego ciała ekspresji SSTR, rewolucjonizując wykrywanie i charakterystykę nowotworów złośliwych, które nadekspresują SSTR, takich jak nerwiak węchowy zarodkowy¹⁴. Ta modalność obrazowania powinna być rozważana diagnostycznie podczas zarządzania pacjentami z nerwiakiem węchowym zarodkowym¹⁴.

Ocena przerzutów

Ze względu na stosunkowo wysoką częstość zajęcia szyi w momencie prezentacji, rutynowo wykonuje się tomografię komputerową szyi z kontrastem dożylnym w celu oceny ukrytych przerzutów¹⁵. Ocena przerzutów obejmuje także tomografię komputerową klatki piersiowej i brzucha, a także testy funkcji wątroby¹⁵. Alternatywnie można wykonać badanie pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) w celu oceny przerzutów regionalnych i odległych¹⁶.

Planowanie przedoperacyjne

Chociaż często wykonuje się najpierw tomografię komputerową w początkowej ocenie, rezonans magnetyczny jest niezbędny do oceny granicy między górną częścią zatoki sitowatej a mózgiem, a także do upewnienia się, że oczodół nie jest zajęty¹⁷. Tomografia komputerowa była odpowiednia do planowania chirurgicznego; pokazywała anatomię kości twarzy i ewentualne erozje kostne. MRI był używany do oceny rzeczywistego zasięgu guza i pomocy w różnicowaniu tkanki nowotworowej od wtórnej choroby zatok¹⁸.

Dla dużych, silnie unaczynionych guzów często wskazana jest przedoperacyjna angiografia i embolizacja guza¹⁹. Obrazowanie odgrywa kluczową rolę w diagnostyce, określaniu stadium i zarządzaniu nerwiakiem węchowym zarodkowym. Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny są wykorzystywane do oceny zajęcia kostnego i rozszerzenia tkanek miękkich²⁰.