Badania dodatkowe w diagnostyce napadów bezdechu u dzieci

Badania dodatkowe w diagnostyce napadów bezdechu u dzieci nie stanowią rutynowej części procesu diagnostycznego¹. W większości przypadków szczegółowy wywiad lekarski i badanie fizykalne są wystarczające do postawienia prawidłowej diagnozy². Jednak w określonych sytuacjach lekarz może zdecydować o wykonaniu wybranych badań w celu wykluczenia innych schorzeń.

EKG w diagnostyce napadów bezdechu

Elektrokardiogram (EKG) jest najczęściej zlecanym badaniem dodatkowym u dzieci z napadami bezdechu³. Badanie to wykonuje się w celu wykluczenia zaburzeń rytmu serca, szczególnie zespołu długiego QT, który może powodować podobne objawy⁴. Zespół długiego QT to rzadkie, ale poważne schorzenie serca, które może prowadzić do niebezpiecznych zaburzeń rytmu.

Badania naukowe pokazują, że u dzieci z napadami bezdechu EKG rzadko wykazuje nieprawidłowości⁵. W szwedzkim badaniu obejmującym ponad 500 dzieci z napadami bezdechu, żadne z wykonanych EKG nie wykazało nieprawidłowości, które mogłyby wyjaśnić występowanie napadów⁵. Mimo to, EKG pozostaje uzasadnionym badaniem przesiewowym, szczególnie gdy lekarz ma jakiekolwiek wątpliwości diagnostyczne⁶.

Decyzja o wykonaniu EKG powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza, biorąc pod uwagę charakterystykę napadów i wyniki badania fizykalnego⁷. W przypadkach typowych napadów bezdechu u zdrowych dzieci, EKG może nie być konieczne, jednak jego wykonanie często uspokaja rodziców i pozwala lekarzowi na pełne wykluczenie przyczyn kardiologicznych⁸.

Badania laboratoryjne – morfologia i poziom żelaza

Badania krwi, szczególnie morfologia i oznaczenie poziomu żelaza, są drugim najczęściej zlecanym badaniem dodatkowym u dzieci z napadami bezdechu³. Niedobór żelaza i niedokrwistość z niedoboru żelaza występują częściej u dzieci z napadami bezdechu niż w populacji ogólnej⁹.

Badania wykazały, że suplementacja żelaza u dzieci z napadami bezdechu i współistniejącym niedoborem żelaza może skutecznie zmniejszać częstotliwość i nasilenie epizodów². Dlatego też ocena stanu żelaza w organizmie jest uzasadniona, szczególnie u dzieci z częstymi napadami¹⁰.

Morfologia krwi z oznaczeniem poziomu hemoglobiny oraz badanie poziomu ferrytyny w surowicy pozwalają na ocenę zapasów żelaza w organizmie⁴. Te badania są szczególnie wskazane u dzieci, które mają ograniczoną dietę, są „wybrednymi” jedząc albo wykazują inne objawy mogące sugerować niedobór żelaza¹⁰.

Mechanizm, przez który niedobór żelaza może przyczyniać się do występowania napadów bezdechu, nie jest do końca poznany⁶. Uważa się, że żelazo odgrywa rolę w metabolizmie katecholamin i funkcjonowaniu neurotransmiterów, a jego niedobór może wpływać na autoregulację funkcji neuroksercowych⁶.

EEG – elektroencefalogram

Elektroencefalografia (EEG) nie jest rutynowo wykonywana u dzieci z napadami bezdechu⁴. Badanie to może być zlecone tylko w przypadkach, gdy lekarz ma wątpliwości diagnostyczne i podejrzewa padaczkę³. EEG wykonuje się szczególnie wtedy, gdy objawy kliniczne nie są typowe dla napadów bezdechu lub gdy występują inne niepokojące objawy neurologiczne¹¹.

U dzieci z napadami bezdechu EEG między napadami jest prawidłowe¹¹. Podczas napadu bezdechu mogą wystąpić zmiany w zapisie EEG związane z hipoksją (niedoborem tlenu), ale nie są to typowe wyładowania padaczkowe¹². To właśnie brak wyładowań padaczkowych w zapisie EEG pomaga w różnicowaniu napadów bezdechu od padaczki.

Badania naukowe pokazują, że EEG u dzieci z napadami bezdechu rzadko przynosi dodatkowe informacje diagnostyczne⁵. W cytowanym wcześniej szwedzkim badaniu, jedna trzecia dzieci została poddana badaniu EEG, ale żadne z tych badań nie wykazało nieprawidłowości, które mogłyby wyjaśnić występowanie napadów⁵.

Inne badania dodatkowe

W wyjątkowych przypadkach lekarz może zlecić inne badania dodatkowe, szczególnie gdy podejrzewa współistnienie innych schorzeń¹³. Mogą to być badania obrazowe mózgu (MRI, TK), ale są one bardzo rzadko wskazane u dzieci z typowymi napadami bezdechu¹⁴.

Czasami może być konieczna konsultacja specjalistyczna – kardiologa dziecięcego lub neurologa dziecięcego¹⁵. Takie konsultacje są wskazane w przypadkach nietypowych lub gdy napady są bardzo częste i znacznie wpływają na jakość życia dziecka i rodziny¹⁶.

W niektórych przypadkach lekarz może zalecić wykonanie testu z uciskiem gałek ocznych (test okulokardialny) u dzieci z bladymi napadami bezdechu¹⁷. Test ten może pomóc w potwierdzeniu diagnozy, gdyż u dzieci z bladymi napadami bezdechu ucisk gałek ocznych przez 10 sekund może wywołać bradykardię i podobne objawy do spontanicznych napadów.

Wytyczne dotyczące wykonywania badań dodatkowych

Najnowsze badania sugerują potrzebę opracowania jasnych kryteriów diagnostycznych dla napadów bezdechu, aby uniknąć niepotrzebnych badań diagnostycznych¹⁸. Obecnie brak jednolitych wytycznych prowadzi do niepewności wśród lekarzy i może skutkować nadmiernym wykonywaniem badań¹⁹.

Niepotrzebne badania diagnostyczne są stresujące zarówno dla dzieci, jak i ich rodziców, mogą powodować niepotrzebne obawy, a także angażują zasoby służby zdrowia, które mogłyby być wykorzystane gdzie indziej⁵. Dlatego tak ważne jest, aby badania dodatkowe były wykonywane selektywnie, tylko w uzasadnionych przypadkach⁸.

Zgodnie z najnowszymi wytycznymi, przy dokładnym wywiadzie lekarskim i znajomości charakterystyki napadów bezdechu, lekarz może łatwo postawić diagnozę bez dodatkowych badań⁸. Nowe wytyczne mają na celu jasne określenie, kiedy dziecko potrzebuje EKG, a kiedy powinno mieć wykonane badanie krwi w celu oceny poziomu żelaza⁸.