Kompleksowa terapia odbarczająca w lipoedemii – MLD i kompresja

Kompleksowa terapia odbarczająca (CDT) stanowi fundament niechirurgicznego leczenia lipoedemii i jest szeroko uznawana za skuteczną metodę terapeutyczną¹². Ta kompleksowa metoda leczenia łączy kilka technik terapeutycznych w celu zmniejszenia obrzęków, wspierania funkcji limfatycznych i zmniejszenia bólu u pacjentów z lipoedmią².

Składniki kompleksowej terapii odbarczającej

CDT składa się z czterech głównych komponentów: manualnego odwadniania limfatycznego (MLD), ćwiczeń, bandażowania kompresyjnego oraz wyrobów kompresyjnych i pielęgnacji skóry³. Każdy z tych elementów pełni specyficzną rolę w ogólnym procesie terapeutycznym i razem tworzą spójny system leczenia⁴.

Terapia ta pomaga lipoedemii poprzez odbarczanie obrzęków, zachęcanie do normalnego pompowania naczyń limfatycznych i zmniejszanie bólu³. CDT jest używana do leczenia zarówno obrzęku limfatycznego, jak i lipoedemii, co czyni ją wszechstronną metodą terapeutyczną³.

Manualne odwadnianie limfatyczne

Manualne odwadnianie limfatyczne jest centralnym składnikiem CDT i polega na lekkiej terapii masażu rozpoczynanej centralnie z ruchem pompującym i czerpakowym w kierunku serca¹. MLD to delikatny masaż, który kieruje płyn limfatyczny z obrzękniętych obszarów i wspomaga naturalne wzorce drenażu limfatycznego organizmu³.

Technika ta jest wykonywana przez certyfikowanego terapeutę obrzęku limfatycznego, który może również nauczyć osoby z lipoedmią samodzielnego wykonywania MLD³. MLD może być bardzo relaksujący, może zmniejszyć ból i stymulować krążenie limfatyczne³. Wiadomo, że MLD zmniejsza kruchość naczyń włosowatych w lipoedemii³.

Regularne seanse manualnego odwadniania limfatycznego, wykonywane metodą Voddera lub Leduca, praktykowane regularnie, przynoszą ulgę w bólu i obrzękach⁵. MLD może pomóc zmniejszyć obrzęki⁶ i jest szczególnie korzystny w połączeniu z innymi metodami terapii zachowawczej.

Terapia kompresyjna w CDT

Terapia kompresyjna stanowi drugi kluczowy element CDT i obejmuje zarówno bandażowanie kompresyjne, jak i noszenie wyrobów kompresyjnych⁷. Bandażowanie kompresyjne może być pomocne w redukcji większych ilości obrzęków, jednak może nie być potrzebne lub tolerowane we wcześniejszych stadiach lipoedemii, gdzie występują niewielkie ilości obrzęków⁷.

Wyroby kompresyjne pomagają kompensować utratę elastyczności skóry i zapewniają wsparcie dla tkanek⁷. Może to zmniejszyć ból i wzmocnić działanie pompujące mięśni w celu usuwania płynu z obrzękniętych obszarów⁷. Zapewniają one ograniczenie w celu utrzymania redukcji obrzęków po MLD i zapobiegają ponownemu gromadzeniu się płynu⁷.

Rodzaje kompresji w różnych fazach leczenia

Terapia kompresyjna powinna być przeprowadzana z bandażami w początkowej fazie odbarczania i z pończochami kompresyjnymi w fazie utrzymania, szczególnie jeśli oczekuje się redukcji obwodu pod wpływem środków odbarczających⁹. W większości przypadków kształt kończyny i natura tkanki oznaczają, że pończochy kompresyjne muszą być wykonane na miarę (tak zwane pończochy z dzianiny płaskiej)⁹.

Pończochy kompresyjne z materiałów okrągłych (dzianina kołowa) są odpowiednie tylko w łagodnej lipoedemii⁹. Po manualnym odwadnianiu limfatycznym nakładany jest bandaż kompresyjny w celu utrzymania wyniku (redukcji obwodu)⁹. Idealne jest, aby bandaż kompresyjny był pozostawiany na 23 godziny dziennie i idealnie był przewijany codziennie, aż kończyna nie zmniejsza się już¹⁰.

Skuteczność terapii zachowawczej

Ta zachowawcza terapia z połączeniem kompleksowej terapii odbarczającej ma długą historię jako skuteczne leczenie lipoedemii¹. Może zmniejszyć obwód o około 10% i poprawić ból oraz objawy nadwrażliwości na nacisk¹. Jeśli CDT zostanie przerwana, obrzęki i objawy powracają¹.

Pończochy kompresyjne, które często muszą być dopasowane na miarę, mogą pomóc utrzymać postęp kompleksowej terapii odbarczającej¹. Jednak kompresja działa tylko na składnik obrzękowy lipoedemii i nie odnosi się do lipo-hipertrofii lub nadmiaru tłuszczu¹.

Rola ćwiczeń w CDT

Ćwiczenia stanowią bardzo ważny komponent CDT, ponieważ układ limfatyczny polega na działaniu pompującym mięśni w celu przemieszczania płynu¹¹. Głębokie oddychanie i skurcz mięśni zwiększają tlen w tkankach organizmu, a hipoksja (niski poziom tlenu) jest uważana za ważny czynnik w lipoedemii¹¹.

Szczególnie korzystne dla osób z lipoedmią są ćwiczenia w głębokiej wodzie. Ciśnienie hydrostatyczne i pływalność mogą wzmocnić działanie pompujące mięśni, pomóc zapobiec urazom i zmniejszyć obciążenie stawów podczas ćwiczeń¹¹. Jednak nadmierne ćwiczenia są szkodliwe dla tkanek SAT poprzez gromadzenie kwasu mlekowego i utleniaczy¹¹.

Kompresja pneumatyczna

Jeśli zachowawcze leczenie polegające na uniesieniu, kompresji i ćwiczeniach nie przynosi znaczących zmian w obrzękach, pomocna może być kompresja pneumatyczna¹¹. Podczas kompresji pneumatycznej pacjenci zakładają urządzenie zawierające indywidualne komory powietrzne, a komory napełniają się sekwencyjnie od rąk lub stóp w kierunku tułowia¹¹.

Istnieje wiele badań wspierających korzyści kompresji pneumatycznej w lipoedemii i obrzęku limfatycznym. Dowody wskazują nie tylko na stymulację krążenia limfatycznego i zmniejszenie obrzęków przez kompresję pneumatyczną, ale także na redukcję bólu oraz zmniejszenie kruchości naczyń włosowatych w lipoedemii¹².

Długoterminowe zarządzanie

Terapia odbarczająca jest przeprowadzana przez resztę życia pacjentów, w przeciwnym razie zatrzymanie wody powróci⁹. Manualne odwadnianie limfatyczne powinno być wykonywane raz lub dwa razy w tygodniu⁹. Medyczny masażysta delikatnie głaszcze skórę wzdłuż kanałów limfatycznych palcami⁹.

To przesuwa płyny między komórkami w kierunku kanałów limfatycznych i stymuluje odbarczenie⁹. Ten zabieg aktywuje kanały limfatyczne, aby lepiej odwadniać nawet nieprzesunięty płyn. Ma to również uspokajający i przeciwbólowy efekt dla dotkniętych osób, ale jest czasochłonny⁹.