Patogeneza guzów moszny – mechanizmy powstawania zmian w obrębie moszny

Patogeneza guzów moszny obejmuje szeroki zakres mechanizmów prowadzących do powstawania różnorodnych zmian w obrębie moszny. Zrozumienie tych procesów jest fundamentalne dla właściwej diagnostyki i leczenia pacjentów z masami w mosznie. Większość guzów moszny ma łagodny charakter, jednak niektóre mogą być oznaką poważnych schorzeń, w tym nowotworów złośliwych¹.

Mechanizmy powstawania nowotworów jąder

Nowotwory jąder stanowią najpoważniejszą przyczynę guzów moszny, szczególnie u młodych mężczyzn. Patogeneza nowotworów komórek rozrodczych jąder (TGCT) jest procesem wieloetapowym, w którym kluczową rolę odgrywa neoplazja komórek rozrodczych in situ (GCNIS), wcześniej nazywana carcinoma in situ (CIS)². GCNIS powstaje z zatrzymanych w rozwoju niedojrzałych komórek rozrodczych (gonocytów), które nie zdołały różnicować się w spermatogonie².

Mechanizmy transformacji nowotworowej wczesnych komórek rozrodczych nie są w pełni poznane. Istnieje rosnący konsensus, że może istnieć wiele mechanizmów, a nowotwór jądra jest chorobą wieloczynnikową i poligeniczną³. Zaburzenie płodowego programowania rozwoju gonad może być wynikiem wewnątrzmacicznej nierównowagi hormonalnej, która z kolei może być spowodowana zaburzeniami genetycznymi lub wpływem czynników zewnętrznych wpływających na kluczowe szlaki sygnałowe³.

Transformacja nowotworowa komórek rozrodczych jest wynikiem wieloetapowego procesu zmian genetycznych. Jednym z najwcześniejszych zdarzeń jest zwiększona liczba kopii 12p, jako jedna lub więcej kopii i(12p) lub jako tandemowe duplikacje ramienia chromosomu 12p⁴. Ta nieprawidłowość występuje w ukrytych zmianach carcinoma in situ, jak również w bardziej zaawansowanej chorobie⁴.

Patogeneza skrętu jądra

Skręt jądra jest jedną z najpoważniejszych przyczyn ostrych guzów moszny wymagających natychmiastowego leczenia. W przypadkach skrętu jądra, anatomiczna deformacja umożliwia skręcenie powrózka nasiennego, co prowadzi do zamknięcia przepływu krwi przez jądro⁵. Ta anomalia znana jest jako deformacja „bell-clapper”, w której tunica vaginalis całkowicie otacza jądro⁵.

Deformacja prowadzi do niewystarczającego tylnego utwierdzenia jądra do najądrza i ściany moszny. Swobodnie unoszące się jądro ma większe prawdopodobieństwo skręcenia się na swoim powrózku i uduszenia swojego dopływu krwi poprzez skręt wewnątrz-pochwowy⁵. Czynnikami inicjującymi skręt mogą być uraz lub intensywny wysiłek fizyczny, ale objawy mogą również wystąpić podczas snu⁵.

Mechanizm skrętu jądra polega na mechanicznym skręceniu powrózka nasiennego, który zawiesza jądro w mosznie i zawiera tętnicę i żyłę jądrową⁶. Skręcenie powrózka zmniejsza lub eliminuje przepływ krwi do jądra. Stopień niedrożności tętniczej i żylnej zależy od czasu trwania i nasilenia zdarzenia skrętu⁶.

Mechanizmy powstawania wodniaka

Wodniaki należą do najczęstszych łagodnych guzów moszny. Patogeneza wodniaka polega po prostu na tym, że występuje nierównowaga między wydzielaniem płynu a jego wchłanianiem w zamkniętym worku między tunica albuginea a tunica vaginalis⁷. Istnieją również znaczące dowody, że defekt w drenażu limfatycznym również odgrywa rolę⁷. Niedrożność limfatyczna prawdopodobnie ma ważną rolę w patogenezie wodniaka⁷.

U dorosłych wodniaki mogą powstać z powodu nierównowagi w ilościach wytwarzanego lub wchłanianego płynu. Często jest to spowodowane urazem lub infekcją w mosznie⁸. Gromadzenie płynu w tunica vaginalis prowadzi do zwiększenia objętości płynu w mosznie, co z kolei powoduje rozciągnięcie warstw moszny i obrzęk oraz uczucie ciężkości⁹.

Patogeneza żylaków powrózka nasiennego

Żylaki powrózka nasiennego (varicocele) powstają, gdy żyły wewnątrz moszny powiększają się. Żylaki są częstsze po lewej stronie moszny ze względu na różnice w przepływie krwi z każdej strony¹⁰. Żylak może powodować niepłodność, która definiowana jest jako niemożność zapłodnienia partnerki po roku niezabezpieczonych stosunków płciowych¹⁰.

W rzadkich przypadkach żylaki mogą być związane z nowotworem nerek lub zaotrzewnowym uciskającym drenaż żylny jądra¹¹. Żylaki często są późnym objawem nowotworu złośliwego, dlatego należy przeprowadzić wywiad i badanie w celu zidentyfikowania innych oznak i objawów nowotworu¹¹.

Inne mechanizmy patogenetyczne

Nasieniak (spermatocele) to torbiel wypełniona płynem znajdująca się nad jądrem w mosznie. Etiologia nasieniaków u ludzi pozostaje niezdefiniowana. Zaproponowano wiele etiologii, chociaż żadna nie jest powszechnie akceptowana¹². Niektóre hipotezy sugerują, że nasienniki mogą powstawać z kanalików odprowadzających, mogą być rozszerzeniami tętniakopodobnymi najądrza lub mogą być rozszerzeniem wtórnym do niedrożności dystalnej¹².

Przyczyna rozwoju nasieniaków jest nieznana. Jedna teoria głosi, że nasienniki powstają z urazu, infekcji lub jakiegoś innego procesu zapalnego. Inna hipoteza sugeruje, że kanaliki najądrza ulegają niedrożności, powodując rozszerzenie proksymalne⁷. Niedrożność jest wtórna do nabłonka ciągle złuszczającego niedojrzałe komórki rozrodcze, które odkładają się w kanalikach odprowadzających⁷.

Pierwotne tłuszczaki moszny to łagodne guzy tłuszczowe, które rozwijają się z adipocytów moszny. Dokładna przyczyna ich rozwoju jest nieznana¹³. Przyczyna tłuszczaków pozostaje niejasna, ale u młodszych pacjentów uważa się, że przyczyna jest wrodzona¹³. Około 55-75% pojedynczych tłuszczaków ma nieprawidłowości cytogenetyczne obejmujące rearanżacje genu HMGA2¹⁴.