Współczesne trendy epidemiologiczne gorączki reumatycznej na świecie

Współczesne trendy epidemiologiczne gorączki reumatycznej przedstawiają złożony obraz globalnych zmian w występowaniu tej choroby¹. Zgłaszana zapadalność gorączki reumatycznej maleje we wszystkich regionach WHO z wyjątkiem Ameryk, gdzie wydaje się nieznacznie wzrastać, oraz Pacyfiku Zachodniego, gdzie wydaje się stale wzrastać. Zgłaszana częstość występowania choroby reumatycznej serca wzrasta we wszystkich regionach z wyjątkiem Europy, gdzie wydaje się maleć¹.

Paradoks rosnącej częstości występowania przy malejącej zapadalności

Jeden z najbardziej interesujących trendów współczesnej epidemiologii gorączki reumatycznej to rosnąca częstość występowania choroby reumatycznej serca pomimo malejącej zapadalności gorączki reumatycznej w większości regionów². Biorąc pod uwagę, że zapadalność gorączki reumatycznej maleje w większości regionów, prawdopodobnie nie jest to spowodowane wzrostem zachorowań. Główne postępy w leczeniu medycznym i chirurgicznym choroby reumatycznej serca doprowadziły do zwiększonego przeżycia, co przyczyniło się do zwiększonej częstości występowania choroby reumatycznej serca².

Regionalne różnice w trendach współczesnych

Analiza współczesnych trendów wykazuje znaczne różnice regionalne³. Rozkład wiekowy przewlekłych przypadków choroby reumatycznej serca na całym świecie odzwierciedla dwie odrębne epidemie. Druga trwająca epidemia charakteryzuje się bardzo wysoką zapadalność w krajach o niskich i średnich dochodach oraz wśród społeczności znajdujących się w niekorzystnej sytuacji żyjących w krajach uprzemysłowionych³.

W regionie Ameryk, na podstawie danych z badań Global Burden of Disease, Ameryki zostały zidentyfikowane jako region w korzystniejszej sytuacji w porównaniu z globalnym obrazem choroby reumatycznej serca⁴. Jednak dane epidemiologiczne dotyczące gorączki reumatycznej nie były aktualne (większość sprzed 2000 roku), a badania opisywały malejącą zapadalność na przestrzeni lat⁵.

Wpływ nowoczesnych metod diagnostycznych

Wprowadzenie nowoczesnych metod diagnostycznych, szczególnie echokardiografii, znacząco wpłynęło na współczesne szacunki epidemiologiczne¹. Nowsze dane wykorzystujące echokardiografię do badań przesiewowych w poszukiwaniu choroby reumatycznej serca w krajach rozwijających się doprowadziły do znacznego wzrostu rozpoznanej częstości występowania w tych regionach¹.

W krajach Azji Południowo-Wschodniej, Afryki Subsaharyjskiej i Oceanii odsetek osób z chorobą reumatyczną serca wykrytą przez osłuchiwanie serca wynosił 2,9 na 1000 dzieci, podczas gdy przez echokardiografię wynosił 12,9 na 1000 dzieci⁶. Ta różnica wskazuje na znaczną liczbę nierozpoznanych przypadków przy stosowaniu tradycyjnych metod diagnostycznych.

Trendy w krajach rozwiniętych

W krajach rozwiniętych obserwuje się kontynuację trendu spadkowego, choć pojawiają się sporadyczne ogniska⁷. Chociaż ogniskowe epidemie gorączki reumatycznej nadal występują w Stanach Zjednoczonych, w większości przypadków choroba stała się w tym kraju niezwykle rzadka⁷.

Przyczyny tego zjawiska nie są w pełni zrozumiane, ale prawdopodobnie wiążą się z wzajemnym oddziaływaniem rozwoju społeczno-ekonomicznego, zmian w częstości występowania wysoce reumatogennych szczepów paciorkowcowych i prawdopodobnie, w mniejszym stopniu, użyteczności strategii prewencji pierwotnej⁷.

Nowe ogniska w krajach europejskich

Niepokojącym trendem jest pojawianie się nowych ognisk gorączki reumatycznej w krajach, gdzie choroba była wcześniej rzadka⁸. W ostatniej dekadzie zaobserwowano wzrost zapadalności gorączki reumatycznej w Słowenii, w południowo-środkowej Europie. Od 2008 do 2014 roku szacowana roczna zapadalność gorączki reumatycznej wynosiła 1,25 przypadku na 100 000 dzieci⁸.

Badanie pediatrycznych pacjentów w wieku 0-17 lat w Lombardii we Włoszech hospitalizowanych z diagnozą gorączki reumatycznej od 2014 do 2016 roku wykazało, że roczny wskaźnik hospitalizacji wynosił 4,24 przypadku na 100 000 dzieci⁸. Zaobserwowano trend sezonowy, z mniejszą liczbą przypadków jesienią i szczytem na wiosnę⁸.

Wyzwania związane z monitorowaniem współczesnych trendów

Monitorowanie współczesnych trendów epidemiologicznych napotyka na liczne wyzwania⁹. Słabe systemy nadzoru nadal stanowią wyzwanie dla zrozumienia prawdziwego obciążenia chorobą w krajach o niskich i średnich dochodach¹⁰. Zidentyfikowano słabości w systemach opieki, tj. brak unikalnych identyfikatorów pacjentów, brakujące dane i działania prewencyjne oparte na klinikach⁹.

W Namibii, na podstawie krajowych reprezentatywnych rejestrów z pacjentami zdiagnozowanymi i hospitalizowanymi z powodu gorączki reumatycznej i choroby reumatycznej serca przez 11 lat, szacuje się częstość występowania klinicznie potwierdzonej choroby reumatycznej serca między 0,05% a 0,10%, i oczekuje się, że częstość występowania choroby reumatycznej serca w Namibii będzie niższa niż poprzednie szacunki¹¹.

Perspektywy przyszłych trendów

Przyszłe trendy epidemiologiczne będą prawdopodobnie kształtowane przez kilka kluczowych czynników¹². Najnowsze postępy, w tym wykorzystanie diagnostyki echokardiograficznej u osób z gorączką reumatyczną i w badaniach przesiewowych w celu wczesnego wykrywania choroby reumatycznej serca, postęp w opracowywaniu szczepionek przeciwko paciorkowcom grupy A oraz zwiększone skupienie się na doświadczeniach życiowych osób z chorobą reumatyczną serca i potrzebie poprawy jakości życia dają powody do optymizmu, że w nadchodzących latach nastąpi postęp w walce z tą zaniedbaną chorobą¹².

Kluczowe znaczenie będzie miało wdrożenie systematycznego nadzoru i leczenia zapalenia gardła wywołanego paciorkowcami grupy A, szczególnie poprzez programy szkolne, co ma kluczowe znaczenie dla kontroli i prewencji gorączki reumatycznej².