Epidemiologia eozynofilowego zapalenia przełyku – statystyki i trendy

Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) przeszło w ciągu ostatnich dwóch dekad niezwykłą przemianę epidemiologiczną. Schorzenie, które jeszcze w latach 90. XX wieku uważane było za rzadkie i opisywane jedynie w pojedynczych przypadkach, obecnie stanowi jedną z najczęstszych przyczyn problemów z górnym odcinkiem przewodu pokarmowego¹². Dramatyczny wzrost zachorowalności i częstości występowania tej choroby sprawił, że niektórzy badacze określają obecną sytuację mianem epidemii EoE.

Aktualne wskaźniki zachorowalności i częstości występowania

Według najnowszych danych z meta-analizy obejmującej badania populacyjne z lat 1976-2022, globalna zachorowalność na eozynofilowe zapalenie przełyku wynosi 5,31 przypadków na 100 000 mieszkańców rocznie, podczas gdy częstość występowania osiąga 40,04 przypadków na 100 000 mieszkańców³. Te wskaźniki są jednak znacznie wyższe w krajach o wysokich dochodach, szczególnie w Ameryce Północnej i Europie, w porównaniu z krajami o niskich lub średnich dochodach.

W Stanach Zjednoczonych częstość występowania EoE szacuje się na około 57 na 100 000 osób, z niewielkimi różnicami między dziećmi (51 na 100 000) a dorosłymi (59 na 100 000)⁴. Niektóre badania wskazują na jeszcze wyższe wartości – w Ohio odnotowano częstość występowania nawet 90,7 na 100 000 mieszkańców⁵. Dla porównania, w Danii wskaźnik ten wynosi zaledwie 2,3 na 100 000⁵, co świadczy o znacznych różnicach geograficznych w występowaniu choroby.

Dynamika wzrostu zachorowalności

Najbardziej uderzającym aspektem epidemiologii EoE jest tempo wzrostu zachorowalności i częstości występowania. Wszystkie badania analizujące trendy czasowe jednoznacznie wskazują na szybki wzrost liczby nowych przypadków⁵. W pierwszym badaniu dotyczącym tego zagadnienia odnotowano 40% wzrost zachorowalności w ciągu zaledwie 4 lat (2000-2003)⁵. W innych ośrodkach północnoamerykańskich zaobserwowano wzrost nawet 27-krotny i 5-krotny, podczas gdy w badaniach europejskich odnotowano wzrosty od 6-krotnego do ponad 100-krotnego⁵.

Szczególnie dramatyczny wzrost częstości występowania obserwuje się w ostatnich latach. Między 1976 a 2001 rokiem częstość występowania wynosiła 8,18 przypadków na 100 000 mieszkańców, natomiast w okresie 2017-2022 wzrosła do 74,42 przypadków na 100 000 mieszkańców³. Oznacza to niemal 9-krotny wzrost w ciągu dwóch dekad Zobacz więcej: Trendy czasowe w epidemiologii eozynofilowego zapalenia przełyku.

Charakterystyka demograficzna pacjentów z EoE

Eozynofilowe zapalenie przełyku wykazuje wyraźne predyspozycje demograficzne. Choroba dotyka przede wszystkim mężczyzn – stosunek zachorowań mężczyzn do kobiet wynosi około 3:1⁶. W Stanach Zjednoczonych w 2023 roku zdiagnozowano około 290 000 mężczyzn w porównaniu do 156 000 kobiet⁷. Średni wiek w momencie diagnozy wynosi między 30 a 50 lat, co sugeruje, że EoE jest chorobą mężczyzn w średnim wieku⁶.

Istnieją również wyraźne różnice rasowe w występowaniu EoE. Choroba dotyka głównie osób rasy białej, z wyraźnie niższą częstością występowania wśród innych grup etnicznych²⁸. Badania kanadyjskie wykazały szczególnie niską częstość występowania EoE wśród dzieci pochodzenia wschodnioazjatyckiego (w tym chińskiego i japońskiego) w porównaniu z dziećmi rasy białej i pochodzenia południowoazjatyckiego⁹.

Różnice geograficzne i środowiskowe

Częstość występowania EoE wykazuje znaczne różnice geograficzne i środowiskowe. Choroba jest najczęstsza w krajach wysokorozwiniętych, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, Europie Zachodniej i Australii, podczas gdy w Japonii i Chinach występuje znacznie rzadziej⁹. W Stanach Zjednoczonych obserwuje się również różnice regionalne – niektóre badania wskazują na wyższą częstość występowania w stanach północno-wschodnich i niższą w stanach zachodnich¹⁰, choć inne badania wykazują odwrotne tendencje.

Interesujące są również różnice związane ze strefami klimatycznymi. Badania wykazały, że EoE występuje częściej w strefach zimnych i suchych w porównaniu ze strefami tropikalnymi¹⁰¹¹. Obserwuje się także sezonowe nasilenie objawów, co sugeruje możliwą rolę alergenów środowiskowych w patogenezie choroby Zobacz więcej: Czynniki ryzyka i różnice geograficzne w występowaniu EoE.

Przyczyny wzrostu zachorowalności

Przyczyny dramatycznego wzrostu zachorowalności na EoE nie są do końca poznane i stanowią przedmiot intensywnych badań. Chociaż część tego wzrostu można przypisać zwiększonej świadomości lekarzy i lepszym kryteriom diagnostycznym, badania wskazują, że tempo wzrostu przewyższa wzrost liczby wykonywanych endoskopii i biopsji przełyku¹²¹³.

Wśród potencjalnych przyczyn rzeczywistego wzrostu zachorowalności wymienia się zmiany w alergeniach pokarmowych, zwiększoną ekspozycję na alergeny powietrzne, inne czynniki środowiskowe, zmniejszoną częstość zakażeń Helicobacter pylori oraz wczesne ekspozycje życiowe, które mogą wpływać na mikrobiom jelitowy². Sugeruje się również rolę westernizowanej diety, złej jakości wody i wysokiego zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym³.

Wpływ na system opieki zdrowotnej

Wzrost częstości występowania EoE ma znaczący wpływ na system opieki zdrowotnej. Choroba stała się częstym znaleziskiem w gabinetach gastroenterologicznych, na oddziałach ratunkowych i w pracowniach endoskopowych¹. EoE jest obecnie rozpoznawane u 26,5% pacjentów poddawanych ezofagogastroduodenoskopii z dowolnego powodu, a odsetek ten wzrasta do 12-22%, gdy wskazaniem do badania jest dysfagia¹⁴.

Ekonomiczny wpływ choroby jest również znaczący. Według badań z 2025 roku, roczny koszt ekonomiczny EoE w Stanach Zjednoczonych wynosi 1,3 miliarda dolarów¹⁵. Choroba dotyka obecnie około 1 na 700 osób w Stanach Zjednoczonych¹⁵, co czyni ją istotnym problemem zdrowia publicznego.