Nowoczesne metody leczenia depresji lekoopornej u dorosłych

Depresja lekoopora (TRD – Treatment-Resistant Depression) jest definiowana jako depresja większa, w której osoba dotknięta chorobą nie odpowiada odpowiednio na co najmniej dwa różne leki przeciwdepresyjne w odpowiedniej dawce i przez odpowiedni czas¹. Pomimo nazwy „opora na leczenie”, istnieje wiele dostępnych opcji terapeutycznych, które są opisane poniżej¹.

Niezaspokojona potrzeba jest znaczna, ponieważ depresja lekoopora dotyczy około 30% osób z rozpoznaną depresją większą². Dla tych pacjentów każdy dzień z ciężką, oporną na leczenie depresją stanowi ryzyko samobójstwa².

Strategie farmakologiczne w depresji lekoopornej

Istnieje wiele strategii, które można zastosować, gdy kurs leczenia farmakologicznego okaże się nieskuteczny¹. Pierwszą byłoby zwiększenie dawki leku. Inną opcją jest przełączenie pacjenta na inny lek. Ostatnie dwie strategie, terapia kombinowana i terapia augmentacyjna, obejmują dodanie leku do obecnego leczenia pacjenta¹.

Zwiększenie dawki antydepresantu jest powszechną strategią leczenia depresji, która nie odpowiada po odpowiednim czasie leczenia¹. Badania wykazały szeroką zmienność w skuteczności przełączania antydepresantów, z reakcją od 25 do 70% ludzi na inny antydepresant³.

Po niepowodzeniu leczenia antydepresantem, następną opcją może być inny lek z tej samej klasy, lek z innej klasy lub augmentacja drugim środkiem⁴. Badanie STAR*D wykazało, że u pacjentów, którzy nie odpowiedzieli na początkowy SSRI (citalopram), przełączenie na inny antydepresant SSRI, zmiana klasy leku i przełączenie na CBT były jednakowo skutecznymi leczeniami⁵.

Esketamina – przełomowe leczenie

Esketamina w sprayu do nosa została zatwierdzona przez FDA w marcu 2019 roku do leczenia depresji opornej na leczenie w połączeniu z doustnym antydepresantem⁵. Jest podawana w gabinecie lekarskim, a pacjent musi być dokładnie monitorowany przez co najmniej 2 godziny ze względu na ryzyko sedacji, dysocjacji i podwyższonego ciśnienia krwi po dawce⁵.

SPRAVATO (esketamina) została zatwierdzona w USA jako pierwsza i jedyna monoterapia dla dorosłych z depresją oporną na leczenie⁶. SPRAVATO samodzielnie wykazała szybką i lepszą poprawę w porównaniu z placebo w całkowitym wyniku Skali Oceny Depresji Montgomery-Asberg (MADRS)⁶.

Esketamina jest teraz dostępna jako leczenie samodzielne, co oznacza, że pacjenci mogą doświadczyć poprawy objawów depresyjnych już po 24 godzinach i po 28 dniach bez konieczności codziennych doustnych antydepresantów⁶. Ulga od TRD z ketaminą następuje szybko: zamiast czekać, aż lek przeciwdepresyjny zapewni ulgę w ciągu tygodni, ludzie cierpiący pod miażdżącym ciężarem depresji mogą zacząć odczuwać korzyści z ketaminy w ciągu około 40 minut⁷.

Przezzczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS)

Przezzczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS) to nieinwazyjna procedura, w której duża cewka elektromagnetyczna jest umieszczana przy skórze głowy osoby⁸. Zazwyczaj potrzebnych jest kilka sesji przez kilka tygodni⁸. TMS to nieinwazyjna forma stymulacji mózgu, która bezpiecznie zmienia wzorce aktywności mózgu, łagodząc objawy trudnej do leczenia depresji⁹.

TMS jest bardzo skuteczne w leczeniu TRD, jak pokazują badania¹⁰. Około 60% osób, które nie odnoszą korzyści z leków przeciwdepresyjnych, znacznie się poprawia lub osiąga pełną remisję dzięki leczeniu TMS¹¹. TMS jest zatwierdzonym przez FDA leczeniem depresji i może być skuteczne i bezpieczne w depresji w chorobie Parkinsona¹².

Korzyści z TMS są liczne i znaczące, takie jak: Nieinwazyjność i brak leków: TMS nie wymaga operacji ani implantacji elektrod. Ponadto nie wymaga leków, co oznacza, że nie niesie ze sobą ryzyka działań niepożądanych, które często towarzyszą stosowaniu antydepresantów¹³.

Elektrowstrząsowa terapia (ECT)

Elektrowstrząsowa terapia (ECT) to wysoce skuteczne leczenie depresji¹⁴. Początek działania może być szybszy niż w przypadku leczenia farmakologicznego, a korzyść często widać w ciągu 1 tygodnia od rozpoczęcia leczenia¹⁴. Kurs ECT (zazwyczaj do 12 sesji) to leczenie z wyboru dla pacjentów, którzy nie odpowiadają na leczenie farmakologiczne, mają psychozę lub są samobójczy lub niebezpieczni dla siebie¹⁴.

ECT jest generalnie rozważane tylko jako opcja leczenia w ciężkich przypadkach depresji opornej na leczenie³. ECT to procedura, w której małe prądy elektryczne są kierowane przez mózg w kontrolowany sposób, aby wywołać krótki kontrolowany napad⁸.

Może być konieczna seria zabiegów ECT, aby złagodzić objawy ciężkiej depresji⁸. ECT jest czasami używane dla osób z ciężką depresją, która nie poprawiła się przy innych leczeniach¹⁵. Może mieć działania niepożądane, ale może ratować życie osobom, które są bardzo poważnie chore na depresję, gdy inne leczenia im nie pomagają¹⁵.

Inne innowacyjne metody leczenia

Liczne badania wykazały, że dawki subanestetyczne, a nie anestetyczne, ketaminy często wywołują wyjątkowo szybkie, choć zazwyczaj krótkotrwałe, ustąpienie objawów depresyjnych u pacjentów z depresją większą oporną na leczenie¹⁶. Większość pacjentów, którym podano dawkę ketaminy przeciwdepresyjnej, doświadcza globalnej poprawy objawów depresyjnych, która osiąga szczyt w ciągu 3-4 godzin, a następnie w większości przypadków słabnie w ciągu następnych 1-2 tygodni¹⁶.

Ketamina promuje połączenia synaptyczne w mózgu dla uczenia się i pamięci, ale może również blokować inne receptory, prowadząc do szybkiego działania przeciwdepresyjnego¹⁰. Ketamina to lek dysocjacyjny z właściwościami, które mogą być bardzo przydatne w leczeniu depresji¹⁰.

Badacze nadal robią postępy w opracowywaniu nowych rodzajów leczenia przeciwdepresyjnego. Jednym z takich przełomów jest leczenie wspomagane psychodelikami¹⁷. Biorąc pod uwagę duży odsetek osób, dla których standardowe antydepresanty nie działają – ponad 50% w niektórych badaniach – istnieje odnowione zainteresowanie naukowe środkami psychodelicznymi jako leczeniem depresji¹⁸.

Rola psychoterapii w depresji lekoopornej

Istnieją skąpe dowody na skuteczność psychoterapii w przypadkach depresji opornej na leczenie. Jednak przegląd literatury sugeruje, że może to być skuteczna opcja leczenia³. Systematyczny przegląd Cochrane wykazał, że terapie psychologiczne (w tym terapia poznawczo-behawioralna, dialektyczna terapia behawioralna, terapia interpersonalna i intensywna krótkoterminowa dynamiczna psychoterapia) dodane do zwykłej opieki (z antydepresantami) mogą być korzystne dla objawów depresyjnych oraz wskaźników odpowiedzi i remisji w krótkim okresie (do sześciu miesięcy) dla pacjentów z depresją oporną na leczenie³.

Czasami ludzie, którzy nie mają dużego sukcesu z przyjmowaniem antydepresantów, odkrywają, że psychoterapia lub terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest bardziej skuteczna¹⁹. Ale lekarz prawdopodobnie poradzi kontynuowanie przyjmowania leków¹⁹.

Kompleksowe podejście do leczenia

Większość ludzi, którzy przedstawiają się jako oporni na leczenie, po prostu nie mieli szerokiego spektrum leczenia, aby zaspokoić swoje potrzeby²⁰. Obiektywne sygnały depresji, których szuka zespół, mogą prowadzić dostawców opieki zdrowia psychicznego w dopasowywaniu leczenia do wyniku²⁰.

Ostatecznie to, co robimy, próbuje pomóc milionom pacjentów, którzy naprawdę nie mają innych opcji²⁰. Zespół badawczy obejmuje liderów i wschodzące gwiazdy USC, którzy specjalizują się w pomiarze elektrycznej aktywności mózgu, opracowywaniu innowacyjnych terapii depresji, wykonywaniu operacji wszczepienia mózgu, tworzeniu komputerowych i sztucznej inteligencji (AI) modeli aktywności mózgu i procesów psychicznych²¹.

Zarządzanie depresją oporną na leczenie może być trudne, ale nie jest niemożliwe. Z odrobiną czasu i cierpliwości, ty i twój lekarz możecie opracować plan leczenia, który poprawia twoje objawy¹⁹. Nie zadowalaj się leczeniem, które jest częściowo skuteczne w łagodzeniu depresji lub takim, które działa, ale powoduje nieznośne działania niepożądane²².

Hospitalizacja i intensywne programy leczenia

W niektórych przypadkach pacjenci z łagodnymi formami depresji mogą nie wymagać leków i mogą być leczeni wyłącznie terapią²³. Dla niektórych osób choroba jest tak ciężka, że może być zalecane leczenie stacjonarne lub częściowa hospitalizacja²³.

Programy Częściowej Hospitalizacji i Intensywnego Leczenia Ambulatoryjnego zapewniają leczenie pacjentom, którzy wymagają większej opieki niż typowe środowisko ambulatoryjne, unikając jednocześnie pobytu stacjonarnego²³. Czasami, lekarz może zalecić hospitalizację w przypadku depresji opornej na leczenie. Może to być najlepsza opcja, jeśli depresja jest ciężka i istnieje ryzyko zranienia siebie²⁴.