Chirurgiczne metody leczenia choroby zastawki aorty

Chirurgiczne leczenie choroby zastawki aorty stanowi podstawę terapii w przypadkach zaawansowanych lub objawowych. Dostępne są dwie główne strategie: naprawa zastawki, która pozwala zachować naturalną tkankę pacjenta, oraz wymiana zastawki na protezę mechaniczną lub biologiczną¹. Wybór między tymi metodami zależy od anatomii zastawki, stopnia uszkodzenia oraz indywidualnych czynników pacjenta.

Naprawa zastawki aortalnej

Naprawa zastawki aortalnej jest preferowaną metodą leczenia, gdy tylko jest to możliwe, szczególnie u młodszych pacjentów². Podczas naprawy zastawki aortalnej chirurg może wykonać jedną lub wszystkie z następujących procedur: oddzielenie płatków zastawki, które zrosły się ze sobą, dodanie wsparcia do podstawy zastawki, przekształcenie lub usunięcie nadmiaru tkanki zastawkowej tak, aby płatki mogły szczelnie się zamykać, oraz załatanie dziur lub rozdarć w zastawce¹.

Niektóre przeciekające zastawki aortalne można naprawić. Aby określić, czy naprawa jest możliwa, zespół chirurgiczny rozważa kształt zastawki, czy jest to zastawka dwupłatkowa czy trójpłatkowa, czy występuje pogrubienie oraz inne czynniki³. Naprawa zastawki pozwala pacjentowi zachować własną zastawkę, co może poprawić długoterminowe wyniki leczenia⁴.

W przypadkach, gdy anatomia zastawki aortalnej na to pozwala, można ją naprawić zamiast wymieniać. Procedura naprawy może obejmować przekształcenie lub rekonstrukcję płatków zastawki, usunięcie nadmiaru tkanki tak, aby płatki prawidłowo się zamykały, lub załatanie części zastawki, która przecieka⁵.

Wymiana zastawki aortalnej

W przypadku wymiany zastawki aortalnej chirurg usuwa uszkodzoną zastawkę i zastępuje ją zastawką mechaniczną lub zastawką wykonaną z tkanki bydlęcej, świńskiej lub ludzkiej¹. Wymiana zastawki aortalnej jest często potrzebna do leczenia choroby zastawki aortalnej, szczególnie w przypadku zwężenia aortalnego⁶.

Protezy mechaniczne

Protezy mechaniczne wykonane są z wytrzymałych materiałów i charakteryzują się długą trwałością⁷. Zastawki mechaniczne mogą często służyć przez całe życie, jednak wymagają przyjmowania leków przeciwkrzepliwych (takich jak warfaryna) przez całe życie po operacji wymiany zastawki aortalnej⁸.

Pacjentom z zastawkami mechanicznymi zaleca się codzienne przyjmowanie małych dawek aspiryny bezterminowo oraz antagonistów witaminy K, ale cel INR zależy od typu zastawki mechanicznej i obecności czynników ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej⁹.

Protezy biologiczne

Protezy biologiczne wykonane są z tkanki bydlęcej, świńskiej lub ludzkiej¹. Zastawki tkankowe mają tendencję do zużywania się po 10-15 latach, ale niektóre mogą służyć dłużej¹⁰. Zastawki tkankowe wymagają wymiany co 10 lat, podczas gdy zastawki mechaniczne mogą często służyć przez całe życie⁸.

Procedura Rossa

Procedura Rossa to specjalistyczna technika chirurgiczna, w której chirurg wymienia chorą zastawkę aortalną na zastawkę płucną pacjenta¹¹. Procedura Rossa jest często preferowana dla młodszych pacjentów, ponieważ przeniesiona zastawka aortalna może rosnąć wraz z dzieckiem¹¹.

Młodzi dorośli ze zwężeniem aortalnym, szczególnie kobiety w wieku rozrodczym, mogą być leczeni procedurą Rossa¹². Ta procedura polega na „pożyczeniu” zdrowej zastawki i przeniesienia jej w miejsce uszkodzonej zastawki aortalnej oraz zastąpieniu „pożyczonej” zastawki nową zastawką⁷.

Techniki chirurgiczne

Chirurgia zastawki aortalnej może być wykonywana różnymi metodami. Wybór nacięcia zależy od tego, ile pracy jest potrzebnej do naprawy lub wymiany zastawki, czy potrzebne są jakiekolwiek inne procedury do naprawy innych problemów serca, czy pacjent miał wcześniej jakiekolwiek operacje klatki piersiowej oraz innych czynników¹³.

Chirurgia otwarta

Podczas chirurgicznej wymiany zastawki aortalnej chirurg wykonuje nacięcie w klatce piersiowej i otwiera aortę, główną tętnię do ciała, aby dostać się do zastawki aortalnej¹⁴. Chora zastawka jest usuwana, a nowa zastawka jest wszywana w miejsce, gdzie znajdowała się chora zastawka³.

Tradycyjna chirurgia na otwartym sercu jest wykonywana przez wykonanie nacięcia przez mostek w celu odsłonięcia serca. To podejście zapewnia największą wszechstronność i widoczność dla chirurga; jednak wiąże się z przedłużonym okresem rekonwalescencji¹⁵.

Chirurgia minimalnie inwazyjna

Minimalnie inwazyjna chirurgia zastawki aortalnej pozwala chirurgowi na dostęp do zastawki przez znacznie mniejsze nacięcia, powodując mniej urazów i skrócony czas rekonwalescencji¹⁶. Chirurdzy mogą używać minimalnie inwazyjnych technik, w których docierają do zastawki aortalnej i naprawiają ją przez małe nacięcia, co może zmniejszyć utratę krwi, blizny i ryzyko infekcji, jednocześnie przyspieszając powrót do zdrowia¹⁷.

Dzięki minimalnie inwazyjnej chirurgii wystarczy wykonać jedynie 2-calowe nacięcie, aby naprawić lub wymienić zastawkę, a czas rekonwalescencji skraca się do 10 dni w porównaniu do sześciu tygodni w przypadku tradycyjnej chirurgii otwartej¹⁸.

Wyniki i powikłania

Ryzyko wymiany zastawki serca obejmuje udar, skrzepliny krwi, uszkodzenia i krwawienie w miejscach wprowadzenia cewników oraz uszkodzenie nerek lub serca. Czasami nowa zastawka przecieka, ponieważ nie pasuje dobrze¹⁹.

Osoby starsze i te, których stan zdrowia nie jest dobry na początku, mają wyższe ryzyko powikłań po operacji wymiany zastawki²⁰. Po operacji zastawki serca można spędzić w szpitalu około pięciu do siedmiu dni. Po tym może minąć około czterech do ośmiu tygodni do pełnego powrotu do zdrowia²⁰.

Rekonwalescencja i rehabilitacja

Rekonwalescencja po leczeniu zastawki aortalnej będzie różnić się w zależności od kilku czynników, w tym rodzaju leczenia, nasilenia choroby, dodatkowych chorób serca, wcześniejszych operacji, wieku i ogólnego stanu zdrowia²¹. Pacjenci po operacji zastawki serca są ograniczeni w prowadzeniu samochodu przez jeden miesiąc i mają ograniczone aktywności fizyczne przez trzy do sześciu miesięcy¹⁵.

Lekarz może zalecić rehabilitację sercową, czyli starannie monitorowany program mający na celu wspomaganie powrotu do zdrowia²⁰. Programy prewencji sercowej i rehabilitacji sercowej zapewniają spersonalizowany plan powrotu do zdrowia po operacji i pomagają w długoterminowym zarządzaniu zdrowiem serca¹⁷.