Zawody wysokiego ryzyka azbestozy – pracownicy budowlani i przemysłowi

Analiza epidemiologiczna przypadków azbestozy jednoznacznie wskazuje na zawodowy charakter narażenia jako główną przyczynę choroby. Różne grupy zawodowe charakteryzują się różnym poziomem ryzyka, który zależy od intensywności i czasu narażenia na włókna azbestu.

Branża budowlana – najwyższe ryzyko

Sektor budowlany koncentruje największą liczbę przypadków azbestozy na świecie. Badania przeprowadzone w Okayamie w Japonii wśród pracowników budowlanych wykazały wyraźną hierarchię ryzyka. Monterzy płyt azbestowych charakteryzują się najwyższym odsetkiem zachorowań – 39,1% przypadków1. Tuż za nimi plasują się pracownicy natryskujący azbest z wynikiem 38,5%1.

Systematyczny przegląd WHO/ILO wykazał, że znaczna część pracowników fizycznych w przemyśle budowlanym na całym świecie jest narażona na azbest2. Szacuje się, że około 1,3 miliona pracowników w budownictwie i przemyśle ogólnym może być narażonych na azbest podczas prac konserwacyjnych lub usuwania materiałów zawierających azbest3.

Specjaliści od izolacji i usuwania azbestu

W Wielkiej Brytanii przeprowadzono szczegółową analizę ryzyka w różnych zawodach. Wyniki pokazują, że pracownicy izolacji mają najwyższe ryzyko azbestozy, a zaraz za nimi plasują się osoby zajmujące się usuwaniem azbestu1. Ta grupa zawodowa jest szczególnie narażona ze względu na bezpośredni kontakt z materiałami o wysokiej koncentracji włókien azbestu.

Ważne: Im dłuższy czas narażenia na azbest, tym większe prawdopodobieństwo rozwoju azbestozy. Pracownicy z wieloletnim stażem w zawodach wysokiego ryzyka wykazują znacząco wyższą zachorowalność niż osoby z krótkim okresem ekspozycji.

Przemysł stoczniowy i morski

Badanie przypadkowo-kontrolne z Kolumbii Brytyjskiej zidentyfikowało pracowników stoczni jako grupę o znacznie podwyższonym ryzyku, z ilorazem szans (OR) wynoszącym 5,04. Przemysł morski przez dziesięciolecia intensywnie wykorzystywał azbest w izolacji kadłubów, silników i innych elementów statków.

Szczególnie wysokie ryzyko charakteryzuje także pracowników zajmujących się demontażem statków, którzy są narażeni na uwolnienie dużych ilości włókien azbestu podczas rozbierania starszych jednostek pływających5.

Zawody metalurgiczne i spawalnicze

Analiza epidemiologiczna wykazała podwyższone ryzyko w kilku zawodach związanych z obróbką metalu:

  • Blacharze – OR = 9,6 (najwyższy wskaźnik wśród wszystkich badanych zawodów)4
  • Spawacze – OR = 3,94
  • Tokarze – OR = 3,24

Wysokie ryzyko w tych zawodach wynika z używania azbestu jako materiału izolacyjnego w wysokotemperaturowych procesach przemysłowych oraz z narażenia na włókna uwalniane z narzędzi i materiałów zawierających azbest.

Instalatorzy i rzemieślnicy budowlani

Kilka zawodów instalacyjnych charakteryzuje się znacząco podwyższonym ryzykiem azbestozy:

  • Hydraulicy i monterzy rurociągów – OR = 8,34
  • Elektrycy – OR = 3,04
  • Malarze – OR = 4,54
  • Murarze – OR = 3,54

Te zawody były szczególnie narażone przez kontakt z izolacją rurociągów, płytami sufitowymi, farbami i innymi materiałami budowlanymi zawierającymi azbest.

Górnictwo i przemysł wydobywczy

Pracownicy górnictwa, w tym górnicy azbestu, stanowią grupę o podwyższonym ryzyku (OR = 3,4)4. Szczególnie interesujące są wyniki dotyczące górników innych surowców – górnicy niezwiązani z azbestem także wykazywali podwyższone ryzyko (OR = 9,6) w analizie wykluczającej zawody o znanym wysokim ryzyku4.

W Stanach Zjednoczonych szczególny problem stanowił wermikulit wydobywany w Libby w stanie Montana, który był zanieczyszczony azbestem. Ten wermikulit był używany w 70% izolacji wermikulitowej w USA w latach 1919-19903.

Uwaga dla pracodawców: Wszyscy pracownicy narażeni na azbest w stężeniu równym lub wyższym niż 0,1 włókna na centymetr sześcienny powietrza muszą być objęci programem nadzoru medycznego. Program ten powinien obejmować regularne badania lekarskie, testy funkcji płuc i radiografię klatki piersiowej.

Inne zawody o podwyższonym ryzyku

Badania epidemiologiczne zidentyfikowały także inne grupy zawodowe o podwyższonym ryzyku:

  • Kierownicy budowy – OR = 3,14
  • Ogrodnicy – OR = 3,9 (prawdopodobnie związane z narażeniem na materiały budowlane)4
  • Robotnicy budowlani (ogólna kategoria) – OR = 2,84

Narażenie rodzinne i środowiskowe

Oprócz narażenia zawodowego, epidemiologia azbestozy obejmuje także przypadki związane z narażeniem rodzinnym – członkowie rodzin pracowników azbestu mogą być narażeni przez kontakt z odzieżą roboczą przyniesioną do domu6. Dodatkowo osoby mieszkające w pobliżu kopalni azbestu lub zakładów przetwórczych również wykazują podwyższone ryzyko6.

Przykładem narażenia środowiskowego na dużą skalę było uwolnienie około 400 ton azbestu podczas zawalenia się World Trade Center 11 września 2001 roku, co naraziło około 410 tysięcy osób3.

Pytania i odpowiedzi

Które zawody mają najwyższe ryzyko azbestozy?

Najwyższe ryzyko azbestozy mają monterzy płyt azbestowych (39,1% przypadków), pracownicy natryskujący azbest (38,5%), blacharze (OR=9,6), hydraulicy (OR=8,3) oraz izolatorzy i pracownicy usuwający azbest.

Czy elektrycy są narażeni na azbestozę?

Tak, elektrycy mają podwyższone ryzyko azbestozy (OR=3,0) ze względu na kontakt z izolacją elektryczną i materiałami budowlanymi zawierającymi azbest w starszych instalacjach.

Czy pracownicy stoczni są w grupie ryzyka?

Tak, pracownicy stoczni mają znacznie podwyższone ryzyko azbestozy (OR=5,0) ze względu na intensywne używanie azbestu w izolacji kadłubów, silników i innych elementów statków przez dziesięciolecia.

Ile osób w budownictwie jest narażonych na azbest?

Szacuje się, że około 1,3 miliona pracowników w budownictwie i przemyśle ogólnym może być narażonych na azbest podczas prac konserwacyjnych lub usuwania materiałów zawierających azbest.

Reklama
Reklama