Testy funkcji płuc w diagnostyce astmy dziecięcej – spirometria i inne

Testy funkcji płuc odgrywają kluczową rolę w rozpoznaniu astmy u dzieci i są niezbędne do odróżnienia astmy od innych problemów oddechowych¹. Te testy mogą być wykonywane u dzieci już od 4. roku życia, choć najczęściej są stosowane u dzieci powyżej 5. roku życia¹. Spirometria według National Asthma Education and Prevention Program jest podstawowym obiektywnym pomiarem do ustalenia diagnozy astmy².

Spirometria jako podstawowy test diagnostyczny

Spirometria jest głównym testem, którego lekarze generalnie używają do diagnozowania astmy u osób w wieku 5 lat lub starszych³. Test ten mierzy przepływ i objętość powietrza wydychanego po tym, jak dziecko weźmie bardzo głęboki oddech, a następnie z siłą wydycha⁴. Spirometria bada, ile powietrza dziecko może wydmuchać jednym wymuszonym oddechem⁵.

Podstawą oceny diagnostycznej jest spirometria, która pomaga w identyfikacji wad ściany klatki piersiowej, mięśni oddechowych oraz osłabienia mięśni oddechowych⁶. Ocena za pomocą spirometrii, uzupełniona odpowiedzią po bronchodilatorze, ma kluczowe znaczenie dla ustalenia ostatecznej diagnozy⁶. Test spirometryczny może być wykonany w spoczynku, po wysiłku fizycznym i po przyjęciu leku przeciwastmatycznego⁷.

Test z bronchodilatorem

Jeśli wyniki spirometru są typowe lub zbliżone do typowych, specjalista może próbować wywołać objawy astmy³. W teście z bronchodilatorem, przeprowadzanym w gabinecie lekarskim po spirometrii, dziecko wdycha lek rozszerzający oskrzela zwany salbutamolem, który otwiera drogi oddechowe, i wydycha ponownie do spirometru⁹. Test mierzy, czy użycie leku zwiększa objętość i przepływ powietrza.

Jeśli drogi oddechowe dziecka są zablokowane i zwężone, lekarz może chcieć zobaczyć, jak reagują na lek łagodzący objawy⁵. Odwracalność obstrukji dróg oddechowych jest kluczową cechą astmy¹⁰. Jeśli podawanie bronchodilatora znacząco odwraca zwężenie dróg oddechowych, diagnoza to prawdopodobnie astma.

Pomiar frakcyjnego tlenku azotu (FeNO)

Test mierzący poziom tlenku azotu został opracowany w ciągu ostatniej dekady i sprawdza, ile tlenku azotu wydycha dziecko¹¹. Mierzy to, ile stanu zapalnego jest w drogach oddechowych. Oddychasz do rurki połączonej z maszyną, która mierzy ilość gazu tlenku azotu w oddechu¹².

Stan zapalny dróg oddechowych z udziałem eozynofili powoduje zwiększenie regulacji syntazy tlenku azotu w błonie śluzowej układu oddechowego i zwiększone poziomy tlenku azotu w wydychanym powietrzu¹³. Test wydychanego tlenku azotu to prosty, nieinwazyjny test, który mierzy ważny typ stanu zapalnego dróg oddechowych¹⁴.

Poziom tlenku azotu może pokazać, jak zapalone są drogi oddechowe oraz czy masz określone typy alergicznej astmy¹⁵. Wytyczne zalecają pomiar poziomu FeNO u dzieci z wywiadem sugerującym astmę. Diagnoza astmy jest stawiana, jeśli poziom FeNO wynosi 35 ppb lub więcej¹⁶.

Oscylometria impulsowa (IOS)

Oscylometria impulsowa może pomóc lekarzom w diagnozowaniu astmy u młodszych dzieci, które mają trudności z wymuszonym wydechem do spirometru⁹. Ten prosty test wymaga tylko normalnego oddychania przez ustnik lub maskę¹⁴. Ze względu na swoją prostotę, test ten może być używany u dzieci już od 3. roku życia.

Oscylometria to specjalny test funkcji płuc, który może być używany u dzieci w wieku od 2 do 6 lat¹⁷. Norton Children’s jest krajowym liderem w użyciu IOS¹⁴. Test nie jest tak powszechnie dostępny jak spirometria, ale oferuje możliwość oceny funkcji płuc u dzieci, które nie mogą jeszcze wykonać spirometrii.

Testy prowokacyjne

Test prowokacyjny oskrzelowy może być zalecany do diagnozowania astmy. Te testy są zaprojektowane tak, aby spowodować zwężenie dróg oddechowych u dzieci z astmą⁴. Podczas testów prowokacyjnych oskrzelowych klinicyści wywołują skurcz oskrzeli za pomocą wziewnej metacholiny, zimnego powietrza lub wysiłku fizycznego¹³.

Stopień reaktywności dróg oddechowych można ocenić za pomocą testu prowokacyjnego z metacholiną². Test prowokacyjny z metacholiną jest bardziej przydatny w wykluczeniu diagnozy astmy niż w jej ustaleniu, ponieważ jego negatywna wartość predykcyjna jest większa niż pozytywna wartość predykcyjna.

Ograniczenia testów u najmłodszych dzieci

Testy funkcji płuc u dzieci poniżej 5. roku życia zazwyczaj nie są wykonywane³. Zamiast tego diagnoza jest generalnie oparta na objawach dziecka, historii medycznej i badaniu fizykalnym. Testy astmy nie są dokładne u dzieci poniżej 5. roku życia⁸. Zespół opieki nad astmą będzie polegał na objawach i badaniu fizykalnym w celu określenia początkowego leczenia.

Ponieważ nie ma dostępnego testu diagnostycznego dla dzieci młodszych niż sześć lat, postawienie diagnozy w tej grupie wiekowej jest trudniejsze niż u starszych dzieci¹⁸. Nad wiekiem około sześciu lat możliwe jest, aby dziecko miało test spirometrii.

Próby terapeutyczne jako narzędzie diagnostyczne

W przypadku młodszych dzieci, które nie mogą wykonać testów funkcji płuc, dostawca opieki zdrowotnej może zasugerować próbę leków przeciwastmatycznych, aby zobaczyć, jak dobrze dziecko reaguje¹⁹. Lekarz może zasugerować podanie dziecku leków przeciwastmatycznych na krótki czas (np. kilka dni lub kilka tygodni) i uważnie obserwować zmiany w objawach²⁰.

Jeśli lekarz podejrzewa, że dziecko może mieć astmę, może dać dziecku bardzo niską dawkę leku zapobiegającego, aby zobaczyć, czy objawy się poprawią²¹. Próba leczenia to sposób, w jaki lekarz może dowiedzieć się, czy objawy zmieniają się podczas używania leków przeciwastmatycznych²².

Następnie poproszą o ponowne spotkanie z dzieckiem po tym, jak użyło leku przeciwastmatycznego w domu. Podczas tej następnej wizyty lekarz sprawdzi, czy nastąpiła jakakolwiek zmiana objawów dziecka od czasu używania leku przeciwastmatycznego²².

Znaczenie obiektywnych testów

Obiektywne testowanie powinno być powtórzone, jeśli występuje słaba odpowiedź na leczenie lub niepewność diagnostyczna²³. Diagnoza astmy powinna być potwierdzona testami funkcji płuc, aby uniknąć nadmiernego leczenia i upewnić się, że inne diagnozy nie są pominięte²⁴. W jednym badaniu 2% dorosłych zdiagnozowanych z astmą miało poważne schorzenia sercowo-oddechowe, które zostały pominięte.

Dobrze jest mieć test spirometrii, aby pomóc w diagnostyce astmy i mieć zapis podstawowej funkcji płuc²². Test spirometryczny jest zwykle wykonywany w klinice lekarza lub lekarz może skierować do szpitala lub innego laboratorium oddechowego²².