Immunoterapia w alergii na roztocza kurzu – rodzaje i zastosowanie

Immunoterapia alergenowa, znana również jako odczulanie, stanowi przełomową metodę leczenia alergii na roztocza kurzu, która jako jedyna wpływa na mechanizm powstawania reakcji alergicznych¹. W przeciwieństwie do leków objawowych, immunoterapia „trenuje” układ odpornościowy, aby przestał postrzegać roztocza kurzu jako zagrożenie².

Mechanizm działania immunoterapii opiera się na stopniowym podawaniu coraz większych dawek ekstraktu alergenowego, co prowadzi do rozwinięcia tolerancji immunologicznej³. Proces ten wymaga czasu – zazwyczaj trwa od 3 do 5 lat, ale może zapewnić długotrwałe korzyści nawet po zakończeniu leczenia³.

Immunoterapia podskórna (SCIT)

Immunoterapia podskórna, nazywana również zastrzykami przeciwalergicznymi, jest najstarszą i najlepiej zbadaną formą immunoterapii. Stosowana jest już od ponad 100 lat i ma największą bazę dowodów naukowych potwierdzających jej skuteczność⁴.

Leczenie rozpoczyna się od fazy „rozbudowy”, podczas której pacjent otrzymuje cotygodniowe zastrzyki przez okres 6-8 miesięcy. Każda kolejna dawka zawiera większą ilość alergenu, aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej⁵. W fazie podtrzymującej zastrzyki są podawane raz w miesiącu przez kolejne 2-3 lata⁵.

Badania wskazują, że immunoterapia podskórna może być nieco bardziej skuteczna niż inne formy immunoterapii, jednak wiąże się z większym ryzykiem reakcji systemowych⁶. Około 7-8 na 10 pacjentów doświadcza znacznej poprawy objawów⁷.

Immunoterapia podjęzykowa (SLIT)

Immunoterapia podjęzykowa została zatwierdzona przez FDA w 2017 roku jako nowsza i wygodniejsza alternatywa dla zastrzyków². Dostępna jest w postaci tabletek lub kropli, które umieszcza się pod językiem, gdzie są wchłaniane przez błonę śluzową³.

Największą zaletą SLIT w porównaniu z zastrzykami jest wygoda – po pierwszej dawce podanej pod nadzorem lekarskim, leczenie może być kontynuowane w domu². Tabletki przyjmuje się codziennie przez cały okres leczenia, który podobnie jak w przypadku zastrzyków trwa około 3 lat⁸.

Preparaty dostępne na rynku to między innymi Odactra i Acarizax, które są zatwierdzone dla pacjentów w różnych grupach wiekowych. Odactra może być stosowana u osób w wieku 5-65 lat, podczas gdy Acarizax jest przeznaczona dla pacjentów od 12 roku życia⁹¹⁰.

Porównanie skuteczności obu metod

Oba rodzaje immunoterapii wykazują podobną skuteczność w długoterminowej perspektywie. Badania wskazują, że około 70-80% pacjentów doświadcza redukcji objawów niezależnie od wybranej metody¹¹. Immunoterapia podjęzykowa może mieć nieco niższą skuteczność (60-80%) w porównaniu z podskórną, ale różnica ta nie jest znacząca klinicznie¹¹.

Poprawa objawów zwykle staje się widoczna po 8-10 tygodniach regularnego stosowania immunoterapii podjęzykowej, choć pełne efekty mogą być obserwowane dopiero po 6-12 miesiącach¹². W przypadku zastrzyków poprawa może być zauważalna już po 6 miesiącach, ale stabilne efekty pojawiają się zazwyczaj po roku leczenia⁷.

Bezpieczeństwo i działania niepożądane

Immunoterapia podjęzykowa charakteryzuje się znacznie lepszym profilem bezpieczeństwa niż zastrzyki. Najczęstsze działania niepożądane to miejscowe reakcje w jamie ustnej, takie jak świąd i obrzęk, które zwykle ustępują w pierwszych tygodniach leczenia¹³.

W przypadku immunoterapii podskórnej istnieje większe ryzyko reakcji systemowych, dlatego wszystkie zastrzyki muszą być podawane w placówce medycznej. Mimo to, przy odpowiednim nadzorze medycznym, leczenie to jest również uznawane za bezpieczne¹⁴.

Wybór odpowiedniej metody

Wybór między immunoterapią podskórną a podjęzykową zależy od kilku czynników. Immunoterapia podjęzykowa jest szczególnie odpowiednia dla pacjentów, którzy obawiają się zastrzyków, mają ograniczony dostęp do placówek medycznych lub preferują leczenie domowe¹⁵. Jest również preferowana u dzieci ze względu na większy komfort stosowania¹⁵.

Immunoterapia podskórna może być lepszym wyborem dla pacjentów z wieloma alergiami, ponieważ pozwala na łączenie różnych alergenów w jednym zastrzyku. Immunoterapia podjęzykowa jest dedykowana zazwyczaj jednemu alergenowi¹⁶.

Ważnym aspektem jest również systematyczność leczenia. W przypadku immunoterapii podjęzykowej kluczowe jest codzienne przyjmowanie tabletek – przerwy w leczeniu mogą wymagać ponownej konsultacji z lekarzem i dostosowania dawkowania⁸.