Alergia na pleśń stanowi istotny problem zdrowotny, który dotyka znaczącą część populacji na całym świecie. Choroby alergiczne w ogóle wykazują tendencję wzrostową, a według szacunków Światowej Organizacji Alergii (WAO) dotykają od 10% do 40% populacji w zależności od kraju1. W większości krajów rozwiniętych alergie dotykają ponad 20% populacji1.
Częstość występowania alergii na pleśń w populacji
Narodowe Instytuty Zdrowia szacują, że około 3-10% ludzi ma alergię na pleśń2. Badania epidemiologiczne wskazują jednak, że rzeczywista częstość występowania wrażliwości na grzyby może być wyższa i szacuje się ją na około 20-30% wśród osób predysponowanych do alergii, co przekłada się na około 6% populacji ogólnej1. Te różnice w szacunkach wynikają głównie z różnych metod diagnostycznych stosowanych w badaniach3.
Występowanie w różnych grupach populacyjnych
Wśród osób z astmą częstość uczulenia na grzyby jest znacznie wyższa niż w populacji ogólnej. Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazały, że wrażliwość na grzyby u pacjentów z astmą może sięgać nawet 80%4. Ponad połowa astmatyków ma alergie oddechowe, często właśnie na pleśń5.
Badanie GA2LEN (Global Asthma and Allergy European Network) przeprowadzone w 14 krajach Wspólnoty Europejskiej na próbie 3034 osób wykazało średnią częstość uczulenia na Alternaria alternata wynoszącą 9%, przy czym wahała się ona od 2% w Finlandii do 23,8% w Grecji4. Te znaczące różnice geograficzne mogą wynikać z różnic klimatycznych, warunków środowiskowych oraz czynników genetycznych.
Wpływ czynników demograficznych i środowiskowych
Najnowsze badania wskazują, że wysoka wrażliwość na pleśń występuje najczęściej wśród mężczyzn, nastolatków oraz osób z atopowym zapaleniem skóry i astmą6. Wrażliwość na pleśń jest również wyższa w obszarach miejskich oraz w regionach trawiastych i preriach, które charakteryzują się suchszym klimatem i niższymi opadami rocznymi6.
Szczególnie narażone na rozwój alergii na pleśń są osoby wykonujące określone zawody, które wiążą się ze zwiększoną ekspozycją na grzyby. Do grup zawodowego ryzyka należą: rolnicy, pracownicy mleczarni, drwale, piekarze, pracownicy młynów, stolarze, pracownicy szklarni, winiarze oraz naprawiacze mebli7.
Wpływ ekspozycji wczesnej na rozwój alergii
Badania epidemiologiczne wykazały, że ekspozycja na pleśń we wczesnym okresie życia ma długotrwały wpływ na rozwój chorób alergicznych. Ekspozycja na dowolny wskaźnik pleśni lub wilgoci wiąże się z astmą do 16. roku życia, przy czym iloraz szans wynosi 1,318. Ekspozycja na zapach pleśni i widoczną pleśń była związana z nieżytem nosa, z ilorazami szans odpowiednio 1,29 i 1,288.
Szczególnie istotne jest to, że ekspozycja na pleśń lub wilgoć podczas niemowlęctwa zwiększa ryzyko astmy i nieżytu nosa do 16. roku życia, szczególnie w przypadku chorób niealergicznych8. Efekty te były najsilniejsze w grupie dzieci, które mieszkały w tym samym domu od urodzenia9 Zobacz więcej: Wpływ ekspozycji na pleśń w niemowlęctwie na rozwój alergii.
Zmienność sezonowa i regionalna
Występowanie zarodników grzybów w powietrzu ma charakter sezonowy. Szczytowe stężenie notuje się głównie latem ze względu na dostępność składników odżywczych w glebie, korzystną temperaturę i wilgotność oraz we wczesnej jesieni, gdy deszczowe dni są następowane przez słoneczne, suche i wietrzne dni1. Pleśnie zewnętrzne często powodują objawy alergiczne latem i jesienią, podczas gdy pleśnie wewnętrzne mogą wywoływać objawy alergiczne przez cały rok10.
Badania przeprowadzone w dwóch klimatycznie różnych miastach w Chinach pokazały, że częstość występowania astmy, alergii na substancje, alergicznego nieżytu nosa i pleśni była wyższa w Wuhan niż w Lanzhou11. Zaobserwowano istotne związki pleśni domowej ze zwiększoną częstością występowania astmy, alergii na substancje i alergicznego nieżytu nosa11 Zobacz więcej: Różnice regionalne i klimatyczne w epidemiologii alergii na pleśń.
Perspektywy i wyzwania diagnostyczne
Rosnąca częstość występowania alergicznych chorób oddechowych sugeruje potrzebę rozszerzenia diagnostyki o nowe gatunki grzybów1. Identyfikacja konkretnego typu pleśni jest ważna, ponieważ różne typy mogą wywoływać różnorodne szkodliwe reakcje immunologiczne6. Kompleksowy profil testów alergicznych może pomóc w różnicowaniu typów pleśni i wspieraniu zarządzania alergią oraz leczenia, szczególnie u osób z astmą lub atopowym zapaleniem skóry6.
Obecne dane epidemiologiczne podkreślają znaczenie alergii na pleśń jako rosnącego problemu zdrowia publicznego, wymagającego dalszych badań nad mechanizmami rozwoju, czynnikami ryzyka oraz skutecznymi strategiami prewencji i leczenia.

















