Testy skórne w diagnostyce alergii na penicylinę – procedura i interpretacja

Testy skórne stanowią najważniejszą i najczęściej stosowaną metodę diagnostyki alergii na penicylinę. Są one jedynym zwalidowanym testem dostępnym obecnie w Stanach Zjednoczonych do określenia, czy pacjent ma alergię na penicylinę związaną z IgE¹. Test powinien być przeprowadzany przez certyfikowanego alergologa w odpowiednio wyposażonym gabinecie medycznym lub szpitalu¹.

Procedura testów skórnych

Testowanie skórne na penicylinę jest procesem dwuetapowym, który rozpoczyna się od testu nakłucia skóry (skin prick test)². Podczas tego testu alergolog aplikuje kroplę ekstraktu penicyliny na skórę za pomocą plastikowego aplikatora, a następnie nakłuwa/zadrapuje powierzchnię skóry³. Jeśli w wyniku testu pojawi się swędzący, czerwony, wypukły guzek, pacjent zazwyczaj otrzymuje rozpoznanie alergii na penicylinę³.

Test nakłucia skóry, nazywany również testem zadrapania, sprawdza natychmiastową alergię i stanowi pierwszy krok w testowaniu skórnym⁴. Test nakłucia skóry zazwyczaj nie jest bolesny⁴. Podczas procedury można oczekiwać niewielkiego dyskomfortu, podobnego do ukłucia szpilką⁵. Pozytywna reakcja zwykle pojawia się w ciągu 20 minut⁵.

Test śródskórny jako drugi etap diagnostyki

Jeśli wyniki testu nakłucia są niejednoznaczne lub negatywne, przeprowadza się test śródskórny, który wykorzystuje małą igłę do wstrzyknięcia penicyliny tuż pod skórę³. Test śródskórny może być również przeprowadzony przy użyciu tych samych determinant antygenowych¹.

Podczas testu śródskórnego wstrzykuje się chlorek sodu, PRE-PEN i penicylinę G pod skórę (łącznie pięć wstrzyknięć)⁶. Po 15 minutach miejsca wstrzyknięć są mierzone linijką⁶. Testowanie jest przerywane, jeśli miejsca zwiększyły się o 3 mm lub więcej⁶.

Test śródskórny jest szeroko stosowany w diagnostyce alergii na penicylinę, ponieważ wielu pacjentów nadal otrzymuje negatywny wynik z testu nakłucia skóry, nawet jeśli uważa się, że są uczuleni⁷. W takim przypadku alergolog wprowadza alergen pod skórę, aby sprawdzić reakcję⁷.

Interpretacja wyników testów skórnych

Pozytywna reakcja skórna to swędzący, czerwony guzek, który trwa około pół godziny, a następnie znika⁸. Pozytywny test wskazuje, że dana osoba jest rzeczywiście uczulona⁸. Osoby z pozytywnym testem powinny nadal unikać penicylin⁸.

Jeśli test skórny był negatywny i nie wystąpiła reakcja na dawkę penicyliny pod obserwacją medyczną, to szansa wystąpienia natychmiastowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego w przypadku przyjęcia penicyliny w przyszłości nie jest wyższa niż u osób, które wcześniej nigdy nie reagowały na penicylinę⁹.

Około 85% pacjentów, którzy opisują siebie jako „uczulonych na penicylinę”, będzie miało negatywne testy skórne i może bezpiecznie otrzymywać penicylinę oraz pokrewne antybiotyki¹⁰. Jeśli test jest negatywny, to pacjent nie jest uczulony na lek¹¹. Może nigdy nie był uczulony, mógł mieć działania niepożądane zamiast reakcji alergicznej lub mógł utracić alergię z czasem¹¹.

Wykorzystywane reagenty testowe

Aktualnym standardem opieki jest przeprowadzanie testów skórnych z głównym determinantem penicyloilowo-polilizynowym oraz komercyjnie dostępną penicyliną G¹². Lekarz używa testu PRE-PEN, który jest jedynym zatwierdzonym przez FDA testem skórnym do diagnozy alergii na penicylinę¹⁰. Testowanie skórne na penicylinę obejmuje aplikację testów nakłucia skóry i śródskórnych z PRE-PEN, penicyliną G oraz kontrolą pozytywną i negatywną¹⁰.

PRE-PEN jest wskazany do oceny uczulenia na penicylinę (benzylpenicylinę lub penicylinę G) u pacjentów podejrzanych o kliniczną nadwrażliwość na penicylinę¹³. Negatywny test skórny na PRE-PEN wiąże się z częstością natychmiastowych reakcji alergicznych poniżej 5% po podaniu penicyliny terapeutycznej, podczas gdy częstość może wynosić ponad 50% u pacjenta z pozytywną historią i pozytywnym testem skórnym na PRE-PEN¹³.

Ograniczenia i dokładność testów skórnych

Testy skórne na penicylinę mają pewne ograniczenia. Badania wykazują, że testy skórne charakteryzują się czułością wynoszącą 30,7% i swoistością 96,8%¹⁴. Oznacza to, że testy mają niską czułość, ale wysoką swoistość i negatywną wartość predykcyjną¹⁴.

Testy nakłucia skóry i śródskórne są przydatne tylko w ocenie alergii na penicylinę związanej z IgE¹⁵. Te testy nie pomogą w diagnozie lub wykluczeniu możliwości, że dana osoba ma jakikolwiek inny typ alergii na penicylinę¹⁵.

Ważne jest również to, że żaden odczynnik, test ani kombinacja testów nie zagwarantuje całkowicie, że reakcja na terapię penicyliną nie wystąpi¹⁶. Poważna reakcja alergiczna na penicylinę terapeutyczną może wystąpić u pacjenta z negatywnym testem skórnym na PRE-PEN¹⁶.

Przygotowanie do testów i przeciwwskazania

Przed przeprowadzeniem testów skórnych pacjenci muszą wstrzymać antyhistaminiki, które mogą wpływać na wyniki testowania¹⁷. Testowanie może być przeprowadzone u dzieci i dorosłych, którzy wstrzymali antyhistaminiki¹⁷.

Istnieją określone przeciwwskazania do testowania. Pacjenci ze znaną anafilaktyczną reakcją na penicylinę w ciągu ostatnich 5 lat nie powinni być testowani¹⁸. Ponadto, czy negatywny test skórny na PRE-PEN przewiduje niższe ryzyko anafilaksji, nie zostało ustalone¹⁶.

Znaczenie kliniczne negatywnych wyników

Jeśli test skórny był negatywny, oznacza to, że nie było reakcji na skórze, więc jest bardzo mało prawdopodobne, że w organizmie znajdują się przeciwciała alergiczne⁹. Jeśli test skórny był negatywny i pacjent nie reagował na dawkę penicyliny pod obserwacją medyczną, ważne jest, aby alergolog zaktualizował dokumentację medyczną w celu usunięcia etykiety „alergii na penicylinę”¹⁹.

Wartość predykcyjna negatywna testów skórnych z głównymi i drugorzędnymi determinantami wynosi ponad 95%, ale zbliża się do 100%, gdy po niej następuje wyzwanie doustne¹². To podkreśla znaczenie przeprowadzania pełnej oceny diagnostycznej, która może obejmować zarówno testy skórne, jak i wyzwanie doustne w celu ostatecznego potwierdzenia lub wykluczenia alergii na penicylinę.