Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 57
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Lanolina to naturalny emolient pozyskiwany z wełny owiec. Tworzy ochronną barierę na skórze, zatrzymuje wilgoć i łagodzi podrażnienia. Stosowana przy suchej skórze, spierzchniętych ustach i bólu brodawek sutkowych. Może wywoływać reakcje alergiczne – szczególnie u osób z egzemą i owrzodzeniami żylnymi.
- surowce roślinne
Lanolina roślinna to roślinny zamiennik lanoliny owczej – mieszanina składników takich jak masło shea, olej jojoba czy estry glicerolu. Nawilża skórę, tworzy barierę ochronną i jest uznawana za hipoalergiczną alternatywę dla osób wrażliwych i wegan.
- syntetyczne i biologiczne
Lanreotyd to nowoczesny lek wykorzystywany w terapii akromegalii i guzów neuroendokrynnych, działający podobnie do somatostatyny i regulujący wydzielanie hormonów.
- syntetyczne i biologiczne
Lanzoprazol to inhibitor pompy protonowej blokujący wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Stosuje się go w refluksie, wrzodach, nadżerkowym zapaleniu przełyku i eradykacji H. pylori. Standardowa dawka u dorosłych to 15–30 mg raz dziennie przed posiłkiem. Przy długotrwałym stosowaniu wymagane jest monitorowanie poziomu magnezu, witaminy B12 i gęstości kości.
- syntetyczne i biologiczne
Lapatynib blokuje sygnały wzrostu komórek nowotworowych w raku piersi z nadekspresją HER2, zwiększając skuteczność terapii u dorosłych pacjentek, także po niepowodzeniu innych metod leczenia.
- syntetyczne i biologiczne
Laronidaza to enzym wykorzystywany w leczeniu mukopolisacharydozy typu I, wspomagający organizm w rozkładaniu nagromadzonych substancji i łagodzący przebieg tej rzadkiej choroby genetycznej.
- syntetyczne i biologiczne
Larotrektynib to nowoczesny lek celowany przeznaczony do terapii nowotworów z fuzją genu NTRK, wykazujący skuteczność u dorosłych i dzieci z tym rzadkim zaburzeniem genetycznym.
- surowce roślinne
Larrea divaricata (chaparral) to roślina zawierająca NDGA – antyoksydant o aktywności przeciwzapalnej i przeciwdrobnoustrojowej wykazanej w badaniach laboratoryjnych. Doustne stosowanie wiąże się z ryzykiem ciężkiego uszkodzenia wątroby i nerek; FDA i Health Canada odradzają wewnętrzne użycie.
- syntetyczne i biologiczne
Lasmidytan (klasa ditanów) to lek na ostrą migrenę działający na receptor 5-HT₁F w układzie nerwowym – bez zwężania naczyń. W badaniach III fazy ok. 30% pacjentów było wolnych od bólu po 2 godzinach. Lek nie jest dostępny w Polsce, ale zarejestrowany w USA przez FDA. Główne działania niepożądane to zawroty głowy i senność; po dawce nie prowadź auta przez 8 godzin.
- syntetyczne i biologiczne
Latanoprost skutecznie obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe, wspomagając leczenie jaskry i ochronę wzroku. Stosowany u dorosłych i dzieci, oferuje różnorodne formy i możliwości terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Latilactobacillus curvatus to szczep probiotyczny z listy rekomendowanej przez EFSA. Wytwarza bakteriocyny chroniące przed patogenami, a badanie kliniczne wykazało korzystny wpływ na masę ciała i skład mikrobioty u osób z nadwagą.
- syntetyczne i biologiczne
Lauramidopropylobetaina to łagodny surfaktant amfoteryczny z oleju kokosowego, stosowany w szamponach, żelach i kosmetykach dla niemowląt. Oczyszcza, stabilizuje pianę, zagęszcza i kondycjonuje włosy. CIR uznał ją za bezpieczną do 13% w produktach kosmetycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Lauroilosarkozynian sodu to łagodny surfaktant aminokwasowy w pastach do zębów, szamponach i preparatach farmaceutycznych. Działa pianotwórczo i myjąco, nie drażni skóry ani błon śluzowych; bezpieczny do 15% w produktach spłukiwanych i do 5% w pozostawianych na skórze.
- syntetyczne i biologiczne
Lauromakrogol 400 to substancja o podwójnej roli: w kremach i żelach łagodzi świąd oraz ból (egzema, łuszczyca, oparzenia), a w iniekcjach służy do zamykania żylaków i żyłek pajączkowatych. To ten sam związek chemiczny, znany też jako polidokanol, Laureth-9 lub Lauromacrogol 400 wg Farmakopei Europejskiej.
- Laurylosiarczan etoksylowany monoizopropanoloaminy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Laurylosiarczan sodu (SLS) to substancja pomocnicza w tabletkach, pastach do zębów i preparatach dermatologicznych. Poprawia rozpuszczalność leków i odpowiada za pienienie kosmetyków. Stosowany w stężeniu 0,1–2% jest bezpieczny dla większości osób; może podrażniać przewód pokarmowy u wrażliwych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Laurylosulfooctan sodu (SLSA) to łagodny surfaktant anionowy w preparatach przeczyszczających doodbytniczych i dermokosmetykach myjących. CIR Expert Panel potwierdził jego bezpieczeństwo przy standardowych stężeniach; działa łagodniej niż popularny SLS.
- syntetyczne i biologiczne
Laurylowy sacharozynian sodu to łagodny, biodegradowalny surfaktant aminokwasowy stosowany jako substancja pomocnicza w pastach do zębów, szamponach i żelach myjących. Oceniony jako bezpieczny do 15% w produktach spłukiwanych i do 5% w produktach pozostających na skórze. Nie wolno go stosować w preparatach, w których mogą tworzyć się N-nitrozoaminy.
- syntetyczne i biologiczne
Laurynian izoamylu to roślinny ester stosowany w kremach, balsamach i filtrach UV jako emolient i środek kondycjonujący. Nadaje skórze jedwabiste, nieprzetłuszczone uczucie i poprawia rozprowadzalność preparatu. Ocena CIR z 2015 roku potwierdza jego bezpieczeństwo w kosmetykach do stężenia 2%.
- syntetyczne i biologiczne
Laurynian mleczanu sodu to roślinny emulgator i surfaktant łączący kwas laurynowy z kwasem mlekowym. Stosowany w kremach, szamponach i mydelniczkach do twarzy w stężeniach 0,5–5%, uznany za bezpieczny przez panel CIR. Działa w pH 4–9, tworzy stabilne emulsje olej-w-wodzie i łagodnie oczyszcza skórę bez naruszania jej bariery lipidowej.
- syntetyczne i biologiczne
Laurynian sacharozy to substancja pomocnicza stosowana w lekach, kosmetykach i żywności jako emulgator i surfaktant. Poprawia rozpuszczalność i wchłanianie substancji czynnych, a regulatorzy w UE, USA i Kanadzie potwierdzili jego bezpieczeństwo.
- surowce roślinne
Lavandin (Lavandula hybrida) to mieszaniec lawendy o olejku bogatym w linalool, octan linalilu, kamforę i 1,8-cyneol. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i anksjolityczne, ale ze względu na wyższą zawartość kamfory wymaga ostrożności – nie stosuje się go na poparzenia ani doustnie.
- surowce roślinne
Lawenda lekarska zawiera linalol i octan linalilu, które łagodzą niepokój, poprawiają sen i wspierają trawienie. HMPC i ESCOP uznały ją za tradycyjny ziołowy produkt leczniczy. Dostępna w aptekach jako herbatka, kapsułki i preparat do kąpieli. Unikaj stosowania u dzieci poniżej 4 lat, w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) jest uznanym tradycyjnym ziołowym produktem leczniczym stosowanym przy łagodnym stresie, problemach ze snem i niepokoju. Główne składniki aktywne – linalol i octan linalilu – działają uspokajająco i przeciwzapalnie. Dostępna w postaci naparów, kapsułek z olejkiem i preparatów do kąpieli; wymaga ostrożności u dzieci, kobiet w ciąży i osób przyjmujących leki uspokajające.
- surowce roślinne
Lawsonia bezbronna (henna) zawiera lawson, flawonoidy i kwasy fenolowe. Ekstrakt z liści bywa stosowany zewnętrznie; badania na zwierzętach sugerują właściwości przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, ale kliniczne dowody u ludzi są ograniczone. Doustne spożywanie henny jest niebezpieczne.
- surowce roślinne
Lebiodka pospolita (oregano) zawiera karcakrol i tymol, które wykazują szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Suplementy z olejkiem stosuje się krótkoterminowo (do 8 tygodni). Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i cukrzycowych oraz jest przeciwwskazana w ciąży w dawkach leczniczych.
- syntetyczne i biologiczne
Lebrykizumab to lek biologiczny (przeciwciało monoklonalne) blokujący interleukinę IL-13 – cytokinę odpowiedzialną za stan zapalny w atopowym zapaleniu skóry. Jest zarejestrowany w UE i USA dla dorosłych oraz młodzieży od 12. roku życia z umiarkowanym lub ciężkim AZS niepoddającym się leczeniu miejscowemu. W badaniach klinicznych po 16 tygodniach znaczną poprawę skóry osiągało ponad 40% pacjentów, a efekt utrzymywał się przez co najmniej 4 lata.
- syntetyczne i biologiczne
Lecyrelina to syntetyczny analog GnRH stosowany wyłącznie w weterynarii. Pobudza przysadkę do uwalniania LH i FSH, co indukuje owulację i pomaga leczyć torbiele jajnikowe u krów i klaczy. Działa ponad 240 minut – dłużej niż naturalny hormon.
- syntetyczne i biologiczne
Lecytyna to fosfolipid obecny w soi, rzepaku i żółtku jaja, dostarczający fosfatydylocholinę i cholinę. Stosowana jako suplement w dawkach 500–2000 mg/dobę, może wspomagać gospodarkę lipidową i ochronę błony śluzowej jelit. Dowody kliniczne są mieszane – najsłabsze dotyczą demencji i choroby Alzheimera.
- syntetyczne i biologiczne
Ledipaswir to lek przeciwwirusowy hamujący białko NS5A wirusa HCV, stosowany z sofosbuwirem w leczeniu WZW C. Skuteczność (SVR12) wynosi 94–99% w badaniach klinicznych. Zarejestrowany dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia zakażonych genotypami 1, 4, 5 i 6.
- syntetyczne i biologiczne
Lefamulina to innowacyjny antybiotyk wykorzystywany w leczeniu pozaszpitalnego zapalenia płuc u dorosłych, dostępny w tabletkach i roztworze do infuzji, wyróżniający się skutecznością i specyficznym mechanizmem działania.
- syntetyczne i biologiczne
Leksydronam samaru to radiofarmaceutyk podawany dożylnie w celu łagodzenia bólu kości u chorych z przerzutami nowotworowymi. Działa poprzez selektywne gromadzenie się w ognisku przerzutu i emisję promieniowania beta niszczącego komórki nowotworowe. Ulgę w bólu odczuwa 60–80% pacjentów, zwykle w ciągu 1–2 tygodni od podania.
- syntetyczne i biologiczne
Lemboreksant to lek na receptę blokujący receptory oreksyny w mózgu – neuropeptydu odpowiedzialnego za stan czuwania. Skraca czas zasypiania i ogranicza nocne przebudzenia. Stosowany wyłącznie u dorosłych, wymaga co najmniej 7 godzin przeznaczonych na sen.
- surowce roślinne
Len złocisty i jego olej dostarczają kwasu ALA (omega-3), tokoferoli i fitosteroli. Olej może wspierać zdrowie serca i zmniejszać stany zapalne, jednak nie zawiera błonnika ani lignanów obecnych w całych nasionach. Przed stosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą, szczególnie przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Len zwyczajny (siemię lniane) dostarcza kwasu ALA (omega-3), lignanów i błonnika. Uznany przez HMPC za środek na zaparcia, wspiera też profil lipidowy i ciśnienie krwi. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych, cukrzycy i ciąży.
Lenakapawir to inhibitor integrazy o długim działaniu, stosowany w leczeniu opornego HIV-1. Podawany w formie iniekcji podskórnych co kilka miesięcy, zatrzymuje replikację wirusa, poprawiając wygodę i skuteczność terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Lenwatynib to lek przeciwnowotworowy hamujący wzrost guzów przez blokowanie angiogenezy. Stosowany w leczeniu zaawansowanych nowotworów, m.in. raka tarczycy, wątroby i endometrium.
- surowce roślinne
Lepiężnik różowy (Petasites hybridus) zawiera petasyną i izopetasynę, które hamują kanały wapniowe i COX-2. Stosowany w profilaktyce migreny i alergicznym nieżycie nosa. Bezpieczne są wyłącznie ekstrakty pozbawione hepatotoksycznych alkaloidów pirolizydynowych (PA-free).