Drzewo tara

Czym jest drzewo tara i co zawiera jego ekstrakt?

Drzewo tara (Caesalpinia spinosa) to roślina strączkowa pochodząca z Peru, szeroko rozpowszechniona w Ameryce Łacińskiej. Ekstrakt pozyskiwany jest głównie ze strąków (owoców), które zawierają wyjątkowo dużo związków polifenolowych⁷. Dostępne formy to m.in. frakcja taninowa, guma tara, wyciąg z owoców oraz wyciąg z całej rośliny – każda z nich może różnić się stężeniem składników aktywnych i przeznaczeniem.

Dominującą grupą związków są galogarbniki (gallotanniny) – polimery kwasu galusowego, które pod wpływem hydrolizy uwalniają wolny kwas galusowy. Badania analityczne potwierdziły, że po 20 godzinach pełnej hydrolizy aż 94,1% całkowitych polifenoli stanowi wolny kwas galusowy⁸. Oprócz galogarbników ekstrakt zawiera flawonoidy, pochodne kwasu elagowego oraz galaktomannany – polisacharydy odpowiadające za właściwości błonotwórcze²⁹. Głównym makrocząsteczkowym garbnikiem jest kwas taninowy, który nadaje ekstraktowi właściwości ściągające i antyoksydacyjne⁷.

Jak działa ekstrakt z tary – właściwości antyoksydacyjne i ochronne

Wyciąg z owoców tary wykazuje silne działanie wymiatające wolne rodniki, potwierdzone w standaryzowanych testach laboratoryjnych. W teście ABTS wartość IC₅₀ wyniosła 1,59 µg/mL, a w teście DPPH – 30,8 µg/mL³. Superkrytyczny ekstrakt polifenolowy (STPE) zawierał 5,2 mg GAE/mL polifenoli ogółem, a jego aktywność antyoksydacyjna (EC₅₀) wynosiła 0,83 mg GAE/mL – wynik lepszy niż w przypadku ekstraktów oregano i liścia oliwnego badanych w tym samym doświadczeniu¹⁰.

W badaniach laboratoryjnych ekstrakt chronił hialuronian (składnik macierzy pozakomórkowej skóry) przed degradacją wywołaną przez jony miedzi i askorbinian, co sugeruje potencjalne zastosowanie w ochronie struktury skóry³. Warto jednak pamiętać, że są to wyniki uzyskane in vitro – ich przełożenie na efekty u człowieka wymaga dalszych badań klinicznych.

W jakich produktach można znaleźć ekstrakt z drzewa tara?

Ekstrakt z tary trafia przede wszystkim do dermokosmetyków: maseczek, serum, kremów nawilżających i mydeł. Jego funkcja INCI to „skin protecting” – ochrona skóry przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi¹². Galaktomannany nadają produktom właściwości błonotwórcze i zatrzymują wodę w naskórku², a garbniki zapewniają efekt ściągający i tonizujący¹³.

Kwas taninowy – główny składnik aktywny – jest ponadto dopuszczony jako dodatek do żywności (środek aromatyzujący, regulator pH) w pieczywie, napojach alkoholowych, żelatynach i deserach mrożonych⁵. W przemyśle spożywczym ekstrakt z tary poprawia też stabilność oksydacyjną olejów – wyższe stężenie polifenoli wydłuża czas indukcji utleniania¹⁴.

Aktywność antybakteryjna i inne właściwości – co pokazują badania wstępne

W badaniach laboratoryjnych galogarbniki z tary wykazały aktywność antybakteryjną¹⁵. Odrębne badania in vitro wskazały na cytotoksyczność frakcji galogarbnikowej wobec linii komórek białaczkowych oraz zwiększenie wrażliwości tych komórek na doksorubicynę¹⁶. Warto podkreślić, że są to wyniki badań laboratoryjnych na komórkach – nie potwierdzono ich u ludzi i nie stanowią podstawy do stosowania ekstraktu w leczeniu chorób. Z liści i gałęzi tary wyizolowano też nowe diterpenoidy kasanowe, co poszerza znany profil fitochemiczny rośliny¹⁷.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Ekstrakt z drzewa tara stosowany jest głównie zewnętrznie w dermokosmetykach. Jeśli po użyciu produktu zawierającego ten składnik zauważysz zaczerwienienie, pieczenie, silny świąd lub inne nieoczekiwane reakcje skórne, przerwij stosowanie i skonsultuj się z farmaceutą lub dermatologiem.

Jeden z portali oceniający składniki kosmetyczne przypisuje temu ekstraktowi średnie ryzyko podrażnienia¹⁹ – osoby z wrażliwą lub reaktywną skórą powinny przed regularnym używaniem wykonać test na małym fragmencie skóry. W przypadku ciąży, karmienia piersią lub stosowania leków skonsultuj z lekarzem każdy nowy preparat zawierający ekstrakty roślinne, w tym wyciąg z tary – brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa u tych grup.

Jeśli przyjmujesz leki doustnie i planujesz stosować suplementy lub preparaty zawierające wysokie stężenia garbników, porozmawiaj z farmaceutą – garbniki mogą wpływać na wchłanianie niektórych substancji z przewodu pokarmowego.

Ekstrakt z drzewa tara to dobrze zbadany pod względem składu fitochemicznego i bezpieczeństwa surowiec, który najlepiej sprawdza się w produktach pielęgnacyjnych. Wybierając dermokosmetyk z tym składnikiem, zwróć uwagę na pełny skład – efekt końcowy zależy od całej formulacji, a nie wyłącznie od obecności wyciągu z tary. W razie wątpliwości farmaceuta lub dermatolog pomoże dobrać preparat odpowiedni do twojego typu skóry.