Palmitoylo-dipeptyd-5

Czym jest palmitoylo-dipeptyd-5 i skąd pochodzi?

Palmitoylo-dipeptyd-5 to syntetyczny lipopeptyd – cząsteczka zbudowana z krótkiego łańcucha aminokwasowego połączonego z kwasem palmitynowym (tłuszczem roślinnym). Mimo że w nazwie INCI widnieje słowo „dipeptyd”, w rzeczywistości jest to tripeptyd lub tetrapeptyd – zależy od konkretnej formy: palmitoylo-dipeptyd-5 diaminohydroksybutyrolan (Palm-Lys-Val-Dab) zawiera trzy aminokwasy, a palmitoylo-dipeptyd-5 diaminobutyroilo hydroksytreonian (Palm-Lys-Val-Dab-Thr) – cztery⁶. Obie formy najczęściej stosuje się razem, tworząc kompleks peptydowy znany pod nazwą handlową Syn-Tacks.

Kwas palmitynowy przyłączony do łańcucha peptydowego pełni konkretną funkcję: sprawia, że cząsteczka staje się lipofilna, czyli „lubi tłuszcze”. Dzięki temu łatwiej przenika przez lipidową warstwę rogową naskórka i dociera głębiej do skóry właściwej¹. Bez tej modyfikacji peptyd miałby ograniczoną zdolność wnikania w skórę.

Co to jest połączenie skórno-naskórkowe i dlaczego się starzeje?

Połączenie skórno-naskórkowe (DEJ, ang. dermal-epidermal junction) to cienka, ale niezwykle ważna warstwa łącząca naskórek ze skórą właściwą. Działa jak mocna siatka – kotwi naskórek, zapewnia wymianę składników odżywczych między warstwami skóry i decyduje o tym, czy skóra jest sprężysta i odporna na odkształcenia. Jej sprawność zależy od zestawu konkretnych białek: różnych typów kolagenu, lamininy i integryn⁷.

Problem pojawia się już około 30. roku życia – DEJ zaczyna się stopniowo osłabiać. Białka strukturalne są produkowane wolniej i w mniejszych ilościach. Skóra traci gęstość, staje się wiotka, a zmarszczki pogłębiają się szybciej. Promieniowanie UV i inne czynniki środowiskowe dodatkowo przyspieszają ten proces².

Jak działa palmitoylo-dipeptyd-5 na poziomie komórkowym?

Palmitoylo-dipeptyd-5 to peptyd sygnałowy – jego zadaniem jest przekazanie komórkom skóry instrukcji do produkcji konkretnych białek. Po wniknięciu w skórę stymuluje jednocześnie syntezę lamininy V, kolagenu IV, VII i XVII oraz integryny β4⁹¹⁰. To szerokospektralne pobudzenie jest kluczowe – każde z tych białek pełni inną rolę w DEJ i razem tworzą spójną, wytrzymałą strukturę.

Kolagen IV buduje sieć blaszki podstawnej, kolagen VII tworzy tzw. włókna kotwiczące łączące naskórek ze skórą właściwą, kolagen XVII stabilizuje hemidesmosomy (struktury łączące komórki naskórka z błoną podstawną), a laminina V i integryna β4 odpowiadają za adhezję komórkową i komunikację między warstwami skóry⁷⁹. Zwiększenie ilości tych białek poprawia całą strukturę DEJ – skóra staje się grubsza, bardziej zwarta i sprężysta.

Jedna z form peptydu (dipeptyd diaminobutyroilo benzyloamid dioctanu, DDBD) wykazuje dodatkowo działanie podobne do wagleryny-1 – białka z jadu węża świątynnego. Blokuje aktywność acetylocholiny w synapsie nerwowo-mięśniowej, co zmniejsza napięcie mięśni mimicznych odpowiedzialnych za powstawanie zmarszczek wyrazowych¹¹.

Co mówią badania kliniczne na ludziach?

Najważniejszym dowodem klinicznym jest 14-tygodniowe, otwarte badanie przeprowadzone na 29 kobietach z łagodnym lub umiarkowanym fotouszkodzeniem skóry twarzy. Uczestniczki stosowały serum zawierające DDBD (formę palmitoylo-dipeptydu-5) razem z kwasem gamma-aminomasłowym (GABA) i innymi peptydami. Po 14 tygodniach ekspert oceniający badanie stwierdził statystycznie istotną poprawę w zakresie linii i zmarszczek twarzy oraz okolic oczu – zarówno w spoczynku, jak i przy maksymalnym uśmiechu. Skóra stała się też gładsza, bardziej miękka, sprężysta i promienna. Nie odnotowano żadnych działań niepożądanych⁴.

Badania in vivo z użyciem ultrasonografii wykazały mierzalny wzrost grubości skóry po zastosowaniu kompleksu obu peptydów¹². Dane producenta wskazują, że poprawa tonusu, sprężystości i nawilżenia skóry jest widoczna już po około dwóch miesiącach regularnego stosowania¹³. Warto jednak mieć na uwadze, że badanie kliniczne dotyczyło produktu wieloskładnikowego – izolowanego wpływu samego palmitoylo-dipeptydu-5 nie oceniano oddzielnie.

W jakich produktach i stężeniach się go stosuje?

Palmitoylo-dipeptyd-5 pojawia się przede wszystkim w serach przeciwstarzeniowych, kremach ujędrniających i preparatach na okolice oczu. Skuteczne stężenie kliniczne dla całego kompleksu peptydowego wynosi 1–3% – poniżej tej wartości efekt może być niewystarczający⁵. Niestety producenci kosmetyków rzadko podają dokładne stężenia składników aktywnych na opakowaniu.

Oba peptydy są składnikiem wyłącznie kosmetyków i dermokosmetyków – nie są substancją czynną leków. Stosuje się je miejscowo, bez wchłaniania ogólnoustrojowego.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Palmitoylo-dipeptyd-5 w badaniach klinicznych był dobrze tolerowany i nie wywołał żadnych działań niepożądanych⁴. Jednak jak każdy składnik kosmetyczny może – rzadko – powodować reakcje skórne u osób z nadwrażliwością.

Skontaktuj się z dermatologiem lub lekarzem, jeśli:

• po zastosowaniu preparatu z tym peptydem pojawi się zaczerwienienie, świąd, pieczenie lub obrzęk skóry nieustępujący po odstawieniu produktu;
• masz aktywną chorobę skóry (np. atopowe zapalenie skóry, łuszczycę, trądzik różowaty) i chcesz wprowadzić nowy preparat przeciwstarzeniowy;
• jesteś w ciąży lub karmisz piersią i masz wątpliwości co do bezpieczeństwa składników kosmetyku – choć peptydy sygnałowe stosowane miejscowo nie wykazują działania ogólnoustrojowego, w razie wątpliwości konsultacja jest zawsze uzasadniona;
• zauważysz, że zmiany skórne, które próbujesz łagodzić kosmetykiem, mają charakter dermatologiczny (np. przebarwienia, zmiany o nieregularnych brzegach) – wymagają one oceny lekarskiej, nie tylko pielęgnacji.

Pamiętaj, że dermokosmetyki z peptydami to pielęgnacja wspierająca – nie zastępują leczenia dermatologicznego ani zabiegów medycyny estetycznej w przypadku zaawansowanych zmian skórnych.

Jeśli szukasz produktu z palmitoylo-dipeptydem-5, zwróć uwagę na skład INCI – szukaj obu nazw (Palmitoyl Dipeptide-5 Diaminohydroxybutyrate i Palmitoyl Dipeptide-5 Diaminobutyroyl Hydroxythreonine) blisko początku listy składników, co sugeruje wyższe stężenie. Preparat stosuj regularnie przez co najmniej 8 tygodni, zanim ocenisz efekty. Uzupełnij pielęgnację kremem z filtrem SPF – promieniowanie UV przyspiesza degradację DEJ i niweluje efekty peptydów.