Menu

Surowce roślinne

Keratyna roślinna

Keratyna roślinna, zwana też fitokeratyną, to kompleks hydrolizowanych protein pozyskiwanych z kukurydzy, pszenicy i soi. W odróżnieniu od keratyny zwierzęcej jest w 100% wegańska i hipoalergiczna. Dzięki niskiej masie cząsteczkowej wnika głęboko w strukturę włosa i płytki paznokcia, odbudowując uszkodzone wiązania i uzupełniając ubytki białkowe. Wzmacnia włosy, nadaje im połysk, redukuje puszenie i chroni przed uszkodzeniami termicznymi oraz chemicznymi. Na paznokciach wzmacnia płytkę i zapobiega jej łamaniu. W kosmetykach stosuje się ją zazwyczaj w stężeniu 1–5%, a efekty widoczne są po 2–4 tygodniach regularnego używania.

Spis treści

Z tego materiału dowiesz się:

Czym różni się keratyna roślinna od zwierzęcej i dlaczego jej mała masa cząsteczkowa ma znaczenie
Jak fitokeratyna wnika w strukturę włosa i co konkretnie naprawia
Jak keratyna roślinna działa na łamliwe paznokcie i skórę wokół nich
W jakich stężeniach stosuje się ją w kosmetykach i jak włączyć ją do domowej pielęgnacji
Dla kogo jest szczególnie polecana i na co zwrócić uwagę przed pierwszym użyciem

Czym właściwie jest keratyna roślinna?

Keratyna roślinna – określana też jako fitokeratyna lub plant keratin – to nie jest keratyna w ścisłym, biologicznym sensie. To staranny kompleks hydrolizowanych protein roślinnych, którego skład aminokwasowy dobrano tak, aby jak najlepiej naśladować właściwości keratyny naturalnie budującej ludzkie włosy, paznokcie i skórę. Podstawowymi składnikami są hydrolizowane proteiny z kukurydzy (ok. 39%), pszenicy (ok. 32%) i soi (ok. 27%).

Kluczem do jej skuteczności jest proces hydrolizy. Polega on na rozbiciu długich łańcuchów białkowych na mniejsze peptydy i pojedyncze aminokwasy – tak małe, że mogą swobodnie przenikać przez łuskę włosa i wnikać do jego wewnętrznej struktury, zwanej korą. Tradycyjne białka keratynowe są słabo rozpuszczalne w wodzie i mają zbyt dużą masę cząsteczkową, żeby wnikać w głąb włókna. Hydrolizowane proteiny roślinne tego problemu nie mają.

W składzie fitokeratyny znajdziemy aminokwasy takie jak cysteina, arginina, seryna i treonina – te same, które budują naturalną keratynę w ludzkich włosach. Cysteina jest szczególnie istotna, bo zawiera siarkę, która odpowiada za tworzenie mostków dwusiarczkowych – najmocniejszych wiązań w strukturze włosa.

Jak keratyna roślinna działa na włosy?

Włosy zbudowane są w ok. 90% z białka włóknistego. Farbowanie, prostowanie, trwała ondulacja, działanie promieni UV czy zwykłe codzienne tarcie – wszystko to niszczy strukturę keratynową, rozchylając łuski włosa i osłabiając wiązania wewnątrz. Efekt? Matowe, łamliwe, puszące się pasma z rozdwojonymi końcówkami.

Fitokeratyna działa tu jak precyzyjne wypełnienie. Wnika do kory włosa i odbudowuje uszkodzone mostki dwusiarczkowe, uzupełniając ubytki białkowe na zasadzie swoistego „cementu”. Jednocześnie na powierzchni włosa tworzy ochronną warstwę, która:

zatrzymuje wilgoć wewnątrz włókna, zapobiegając jego wysuszeniu,
domyka łuski włosowe, co przekłada się na większy połysk i gładkość,
chroni przed dalszymi uszkodzeniami termicznymi i chemicznymi.

Badania techniczne potwierdzają mierzalne efekty: hydrolizowane proteiny roślinne poprawiają rozczesywalność mokrych włosów nawet o 45%, wygładzenie o 65%, redukują puszenie o 31% i zwiększają połysk o 26%. W praktyce oznacza to włosy, które łatwiej się czesze, mniej elektryzują i wyglądają zdrowiej.

Dzięki zawartości siarki (z cysteiny) fitokeratyna korzystnie wpływa też na skórę głowy – działa łagodząco i przeciwłupieżowo, odżywiając cebulki włosów.

Co niszczy keratynę we włosach? Struktura włosa traci keratynę stopniowo pod wpływem wielu czynników. Farbowanie i rozjaśnianie rozbijają mostki dwusiarczkowe, stylizacja termiczna (prostownica, suszarka, lokówka) denaturuje białka, a promieniowanie UV wywołuje stres oksydacyjny w łodydze włosa. Nawet agresywne szampony z silnymi detergentami mogą wypłukiwać proteiny z powierzchni włókna. Im więcej z tych czynników działa jednocześnie, tym szybciej włosy stają się matowe, łamliwe i podatne na rozdwajanie. Keratyna roślinna redukuje poziom reaktywnych form tlenu (ROS) o nawet 32%, co bezpośrednio chroni włosy przed stresem oksydacyjnym, a jej działanie antyoksydacyjne chroni też przed zanieczyszczeniami środowiskowymi – zapobiega peroksydacji lipidów we włosach narażonych na smog.

Jak stosować keratynę roślinną w pielęgnacji włosów?

Fitokeratyna jest surowcem kosmetycznym – można ją dodawać do gotowych kosmetyków lub kupować produkty już ją zawierające (szampony, odżywki, maski, spraye). Oto praktyczne zasady stosowania:

Zalecane stężenie w gotowych formułach wynosi 1–5%, choć w intensywnie działających odżywkach spłukiwanych można je bezpiecznie zwiększyć do 10–20%, a w płukankach nawet do 30%.
Jako dodatek do domowych kosmetyków: ok. 30 ml surowca na 100–200 ml odżywki lub balsamu.
Produkt stabilny w zakresie pH 4–7; do kosmetyków dodaje się go w fazie chłodzenia, w temperaturze poniżej 42°C.
Spraye z fitokeratyną aplikuje się na wilgotne lub suche włosy bez spłukiwania – dla ciągłej ochrony przez cały dzień.

Efekty nie są natychmiastowe – pierwsze wyraźne zmiany w kondycji włosów zauważysz po 2–4 tygodniach regularnego stosowania. Keratyna kumuluje się w strukturze włosa, więc im dłużej jej używasz, tym lepsze rezultaty.

Keratyna roślinna a keratyna zwierzęca – czym się różnią? Tradycyjna keratyna kosmetyczna pozyskiwana jest głównie z wełny owczej. Keratyna roślinna (fitokeratyna) to jej w pełni wegańska alternatywa – bez składników pochodzenia zwierzęcego, biodegradowalna i cruelty-free. Co ważne, skład aminokwasowy fitokeratyny dobrano tak, by odpowiadał aminokwasom obecnym w ludzkich włosach, dzięki czemu jej właściwości pielęgnacyjne są porównywalne do keratyny zwierzęcej. Dodatkową zaletą jest brak parabenów, SLS i silikonów – fitokeratyna konserwowana jest zazwyczaj naturalnym ekstraktem z rzodkiewki (leucidal). Nadaje się dla wegan, osób uczulonych na proteiny zwierzęce oraz tych, którzy preferują kosmetyki oparte na naturalnych składnikach.

Jak keratyna roślinna działa na paznokcie i skórę?

Płytka paznokcia zbudowana jest podobnie jak włosy – z białek keratynowych. Manicure hybrydowy, żel, częsty kontakt z detergentami czy po prostu czynniki genetyczne mogą sprawić, że staje się cienka, łamliwa i podatna na rozdwajanie. Fitokeratyna regeneruje uszkodzoną płytkę od wewnątrz – wnika w jej strukturę i wzmacnia ją, jednocześnie:

pogrubiając i utwardzając płytkę paznokcia,
zapobiegając łamaniu i rozdwajaniu,
nawilżając naskórek wokół paznokci i przyspieszając gojenie pękających skórek,
poprawiając wygląd zażółconych lub przebarwionych płytek – przywracając im naturalny kolor i blask.

W pielęgnacji skóry fitokeratyna działa jako składnik nawilżający i kondycjonujący. Tworzy ochronną błonę na powierzchni naskórka, która minimalizuje przeznaskórkową utratę wody (TEWL) i łagodzi podrażnienia. Jest składnikiem naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) skóry, dlatego szczególnie sprawdza się przy suchej i podrażnionej skórze dłoni czy skórze głowy.

Dla kogo jest keratyna roślinna i czy jest bezpieczna?

Fitokeratyna ma bardzo dobry profil bezpieczeństwa. Jest hipoalergiczna, biodegradowalna i wolna od syntetycznych konserwantów. Sprawdza się u:

wegan i osób unikających składników pochodzenia zwierzęcego,
alergików na proteiny zwierzęce,
osób z wrażliwą skórą głowy, w tym z atopowym zapaleniem skóry,
kobiet w ciąży i dzieci – ze względu na naturalny skład.

Jedynym istotnym zastrzeżeniem są osoby uczulone na gluten lub proteiny pszenicy, soi bądź kukurydzy – w takim przypadku przed regularnym stosowaniem warto wykonać próbę uczuleniową na małym fragmencie skóry. Reakcje alergiczne zdarzają się rzadko, ale możliwe są u osób ze stwierdzoną nadwrażliwością na te rośliny.

Fitokeratyna jest kosmetykiem, nie lekiem – nie zastąpi terapii dermatologicznej przy problemach takich jak łysienie plackowate czy łysienie telogenowe, może jednak wspierać kondycję włosów i paznokci w trakcie lub po zakończeniu leczenia.

Podsumowanie – praktyczne wskazówki

Keratyna roślinna to wszechstronny składnik kosmetyczny, który szczególnie sprawdzi się przy włosach zniszczonych farbowaniem lub stylizacją termiczną, łamliwych paznokciach i suchej skórze. Szukaj jej w składzie pod nazwą INCI: Hydrolyzed Corn Protein, Hydrolyzed Wheat Protein, Hydrolyzed Soy Protein lub Hydrolyzed Vegetable Protein. Im wyżej te składniki w liście INCI, tym wyższe stężenie w produkcie – a więc silniejsze działanie. Stosuj regularnie przez co najmniej 2–4 tygodnie, zanim ocenisz efekty. Jeśli jesteś uczulony/a na pszenicę lub soję, przed pierwszym użyciem zrób test na skórze przedramienia.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest keratyna roślinna i czy różni się od zwykłej keratyny?

Keratyna roślinna to kompleks hydrolizowanych protein z kukurydzy, pszenicy i soi, który naśladuje właściwości keratyny zwierzęcej. W odróżnieniu od tradycyjnej keratyny pozyskiwanej z wełny owczej jest w 100% wegańska, biodegradowalna i nie zawiera składników pochodzenia zwierzęcego. Jej skład aminokwasowy dobrano tak, by odpowiadał aminokwasom obecnym w ludzkich włosach.

Jak długo stosować keratynę roślinną, żeby zobaczyć efekty?

Pierwsze wyraźne efekty – mocniejsze, bardziej elastyczne i błyszczące włosy lub twardsze paznokcie – zazwyczaj pojawiają się po 2–4 tygodniach regularnego stosowania. Keratyna roślinna kumuluje się w strukturze włosa i paznokcia, więc efekty narastają z czasem.

Czy keratyna roślinna jest bezpieczna dla alergików?

Fitokeratyna jest hipoalergiczna i bezpieczna dla większości osób, w tym dla kobiet w ciąży i dzieci. Wyjątkiem są osoby z potwierdzoną alergią na proteiny pszenicy, soi lub kukurydzy – w ich przypadku zaleca się wykonanie próby uczuleniowej przed regularnym stosowaniem.

Jak stosować keratynę roślinną jako surowiec kosmetyczny?

Surowiec w formie płynnej można dodawać do gotowych odżywek, szamponów lub balsamów – zalecane stężenie wynosi 1–5%, choć w odżywkach spłukiwanych można je zwiększyć do 10–20%. Dodaje się go w fazie chłodzenia, w temperaturze poniżej 42°C, do produktów o pH 4–7.

Czy keratyna roślinna pomaga na łamliwe paznokcie?

Tak – fitokeratyna wnika w strukturę płytki paznokcia, wzmacnia ją i pogrubia, zapobiega łamaniu i rozdwajaniu. Nawilża też naskórek wokół paznokci i przyspiesza gojenie pękających skórek. Poprawia również wygląd zażółconych lub przebarwionych paznokci.

Czy keratyna roślinna nadaje się dla wegan?

Tak – keratyna roślinna to w pełni wegańska alternatywa dla keratyny zwierzęcej. Nie zawiera żadnych składników pochodzenia zwierzęcego, jest biodegradowalna i cruelty-free, a jej właściwości pielęgnacyjne są porównywalne z tradycyjną keratyną z wełny owczej.

Keratyna roślinna a stres oksydacyjny i zanieczyszczenia powietrza

Jednym z mniej znanych, ale potwierdzonych badaniami działań fitokeratyny jest jej aktywność antyoksydacyjna. Hydrolizowane proteiny roślinne redukują poziom reaktywnych form tlenu (ROS) w skórze i włosach o nawet 32%, co chroni komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Aktywność antyoksydacyjna fitokeratyny w stężeniu 0,5% odpowiada działaniu 200 µM Troloxu – syntetycznego przeciwutleniacza stosowanego jako wzorzec w badaniach laboratoryjnych.

Co więcej, keratyna roślinna chroni włosy przed zanieczyszczeniami środowiskowymi – zapobiega peroksydacji lipidów we włóknach narażonych na smog i inne substancje zawarte w powietrzu. To szczególnie istotne dla osób mieszkających w miastach, gdzie codzienne narażenie na zanieczyszczenia przyspiesza starzenie i degradację włosów.

Keratyna roślinna w składzie kosmetyków – jak ją rozpoznać na etykiecie?

Szukając produktów z fitokeratyną, warto wiedzieć, pod jakimi nazwami INCI się ukrywa. Najczęściej spotykane oznaczenia to:

Hydrolyzed Corn Protein – hydrolizowana proteina kukurydziana
Hydrolyzed Wheat Protein – hydrolizowana proteina pszenna
Hydrolyzed Soy Protein – hydrolizowana proteina sojowa
Hydrolyzed Vegetable Protein – ogólna nazwa hydrolizowanej proteiny roślinnej

Im wyżej dany składnik znajduje się na liście INCI (czytanej od składników o największym stężeniu), tym więcej keratyny roślinnej zawiera produkt. Jeśli proteiny roślinne pojawiają się dopiero w końcowej części składu, ich stężenie jest niskie i efekt pielęgnacyjny może być minimalny.