Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneUdar mózgu stanowi poważny stan nagły, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Rozpoznanie objawów udaru w odpowiednim czasie może zadecydować o życiu pacjenta oraz znacząco wpłynąć na proces zdrowienia i jakość życia po chorobie1. Podczas udaru każda minuta ma kluczowe znaczenie – przeciętnie 1,9 miliona komórek mózgowych umiera co minutę, gdy udar nie jest leczony23.
Najważniejsze objawy udaru – test FAST
Najczęstsze objawy udaru można łatwo zapamiętać dzięki akronimowi FAST (Face, Arms, Speech, Time), który pomaga w szybkim rozpoznaniu sygnałów ostrzegawczych14:
- F (Face) – osłabienie twarzy: Jedna strona twarzy może opaść lub zdrętnieć. Poproś osobę o uśmiech – czy jedna strona twarzy opada w dół5?
- A (Arms) – osłabienie ramion: Czy jedna ręka jest słaba lub zdrętwiona? Poproś osobę o podniesienie obu rąk – czy jedna z nich opada w dół1?
- S (Speech) – zaburzenia mowy: Czy mowa jest niewyraźna lub niezrozumiała? Poproś o powtórzenie prostego zdania5.
- T (Time) – czas na wezwanie pomocy: Jeśli zauważysz którykolwiek z powyższych objawów, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 1121.
Dodatkowe objawy udaru
Oprócz klasycznych objawów z testu FAST, udar może objawiać się również innymi, mniej typowymi symptomami18:
- Nagłe problemy z równowagą i koordynacją: Trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utrata równowagi lub koordynacji ruchowej9
- Zaburzenia widzenia: Nagła utrata wzroku lub zamazane widzenie w jednym lub obu oczach, podwójne widzenie8
- Silny ból głowy: Nagły, bardzo silny ból głowy bez znanej przyczyny, często opisywany jako „najgorszy ból głowy w życiu”9
- Drętwienie lub słabość: Nagłe drętwienie lub słabość twarzy, ręki lub nogi, szczególnie po jednej stronie ciała10
- Zaburzenia świadomości: Nagłe splątanie, trudności ze zrozumieniem mowy lub niemożność formułowania wypowiedzi9
Różnice w objawach w zależności od typu udaru
Objawy udaru mogą się różnić w zależności od typu udaru oraz lokalizacji uszkodzenia w mózgu. Udar niedokrwienny, który stanowi około 87% wszystkich udarów, zazwyczaj powoduje objawy rozwijające się stopniowo w ciągu kilku godzin11. Objawy mogą obejmować opadanie mięśni twarzy, utratę siły lub czucia po jednej stronie ciała, trudności z mówieniem, zawroty głowy oraz zamazane widzenie12.
Udar krwotoczny, który występuje rzadziej (około 13% przypadków), charakteryzuje się szybszym rozwojem objawów1213. Najczęstsze objawy to nagły, bardzo silny ból głowy, splątanie lub trudności z mówieniem, światłowstręt oraz nudności i wymioty12. Ten typ udaru ma często gorsze rokowanie niż udar niedokrwienny.
Objawy specyficzne dla kobiet
Chociaż większość objawów udaru jest podobna u mężczyzn i kobiet, kobiety mogą doświadczać pewnych dodatkowych lub bardziej subtelnych objawów214. Oprócz klasycznych objawów, u kobiet mogą wystąpić:
- Ogólne osłabienie lub zmęczenie
- Ból głowy, dezorientacja, splątanie lub problemy z pamięcią
- Nudności lub wymioty
- Przyspieszona akcja serca
- Nagły ból twarzy, ręki lub nogi
Te bardziej subtelne objawy mogą być łatwo przeoczone lub zlekceważone, co prowadzi do opóźnienia w otrzymaniu ratującego życie leczenia14.
Przemijający napad niedokrwienny (TIA)
Przemijający napad niedokrwienny, zwany potocznie „mini-udarem”, powoduje objawy podobne do udaru, ale trwają one krócej – zazwyczaj kilka minut, maksymalnie do 24 godzin1516. Mimo że objawy ustępują samoistnie, TIA stanowi poważny sygnał ostrzegawczy – około 20% osób, które doświadczyły TIA, będzie miało pełnoobjawowy udar w ciągu trzech miesięcy7.
TIA wymaga takiej samej pilnej oceny medycznej jak udar, ponieważ może być zapowiedzią większego udaru w najbliższej przyszłości617. Wczesna interwencja po TIA może znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia pełnoobjawowego udaru Zobacz więcej: Przemijający napad niedokrwienny (TIA) – objawy mini-udaru.
Kiedy wezwać pomoc medyczną
Każdy z wymienionych objawów, nawet jeśli wydaje się łagodny lub przemijający, wymaga natychmiastowego wezwania pomocy medycznej416. Nie należy czekać, aby zobaczyć, czy objawy ustąpią samoczynnie. Wczesne leczenie prowadzi do wyższych wskaźników przeżycia i niższych wskaźników niepełnosprawności2.
Podczas wzywania pomocy należy odnotować czas pierwszego wystąpienia objawów – ta informacja jest kluczowa dla zespołu medycznego przy podejmowaniu decyzji o leczeniu6. Najskuteczniejsze leczenie udaru można zastosować tylko w określonym oknie czasowym, zazwyczaj do 3-4,5 godziny od wystąpienia pierwszych objawów9 Zobacz więcej: Rozwój objawów udaru w czasie – od pierwszych minut do godzin.
Znaczenie szybkiej reakcji
Szybkie rozpoznanie objawów udaru i natychmiastowa reakcja mają fundamentalne znaczenie dla rokowania pacjenta. Każda minuta opóźnienia oznacza nieodwracalną utratę milionów komórek nerwowych1819. Osoby, które trafiają do szpitala w ciągu trzech godzin od wystąpienia pierwszych objawów, mają znacznie lepsze rokowanie i mniejsze ryzyko trwałej niepełnosprawności20.
Znajomość objawów udaru i umiejętność ich szybkiego rozpoznania może uratować życie – zarówno własne, jak i bliskich osób. Pamiętaj: w przypadku udaru czas to mózg, a każda sekunda ma znaczenie dla końcowego rezultatu leczenia.
