Rola dyssynergii mięśni dna miednicy w patogenezie SRUS

Zaburzenia czynności mięśni dna miednicy stanowią jeden z najważniejszych mechanizmów patogenetycznych w zespole samotnego wrzodu odbytnicy. Nieskoordynowane skurcze mięśnia łonowo-odbytniczego w odpowiedzi na próbę defekacji są dobrze udokumentowaną przyczyną tego schorzenia1.

Mechanizm paradoksalnych skurczów mięśnia łonowo-odbytniczego

Podczas prawidłowej defekacji krocze obniża się, aby wyprostować kanał odbytowy i umożliwić swobodny przepływ treści jelitowej. Nieprawidłowe skurcze mięśnia łonowo-odbytniczego podczas tego procesu lub defekacja w pozycji kucającej prowadzi do ucisku ściany odbytnicy względem kanału odbytowego1.

Sprzeczne siły tego paradoksalnego ruchu powodują niedokrwienie błony śluzowej i czyni ten obszar bardziej podatnym na urazy mechaniczne i owrzodzenie1. Nieskoordynowane skurcze mięśni w mięśniu łonowo-odbytniczym prowadzą do zwiększonego ciśnienia w odbytnicy i kanale odbytowym, co skutkuje niedokrwieniem i owrzodzeniem2.

Częstość występowania dyssynergii

Badania fizjologii odbytu i odbytnicy wykazały, że dyssynergia z paradoksalnymi skurczami odbytu występuje u 25-82% pacjentów z zespołem samotnego wrzodu odbytnicy3. Ta szeroka rozpiętość może wynikać z różnic w metodach badawczych oraz kryteriach diagnostycznych stosowanych w poszczególnych ośrodkach.

Zaburzenia synergii mięśniowej związane z defekacją obserwuje się u 25-82% pacjentów z zespołem samotnego wrzodu odbytnicy4. Słabe rozluźnienie mięśnia łonowo-odbytniczego podczas parciowania można zaobserwować w badaniu ultrasonograficznym u znacznej części pacjentów5.

Wpływ na ciśnienie wewnątrzodytnicze

Nadaktywność zwieracza odbytu została uznana za znaczący czynnik patofizjologiczny, który przyczynia się do zwiększonego ciśnienia wewnątrzodytniczego, podwyższonego gradientu przezbłonowego i zwiększonego ciśnienia podczas mikcji6. Ostatecznie prowadzi to do zastoju żylnego i owrzodzenia.

Pacjenci z zespołem samotnego wrzodu odbytnicy częściej wykazywali zwiększające się ciśnienie odbytowe podczas parciowania, paradoksalne skurcze mięśnia łonowo-odbytniczego i wypadanie wewnętrznej okrężnej mięśni gładkiej odbytnicy7. Rzadziej obserwowano u nich całkowite opróżnienie odbytnicy w porównaniu z grupą kontrolną.

Mechanizm powstawania urazów

Wypadanie odbytnicy i paradoksalne skurcze mięśnia łonowo-odbytniczego mogą powodować uraz odbytnicy przez dwa różne mechanizmy7. Pierwszy mechanizm polega na bezpośrednim mechanicznym uszkodzeniu błony śluzowej podczas jej przemieszczania się przez skurczony mięsień łonowo-odbytniczy.

Drugi mechanizm związany jest z niedokrwieniem spowodowanym uciskiem naczyń krwionośnych. Nadmierne parciowanie powoduje wysokie ciśnienie wewnątrzodytnicze, które wpycha przednią błonę śluzową odbytnicy w skurczony mięsień łonowo-odbytniczy8. Skutkuje to martwicą ciśnieniową błony śluzowej odbytnicy.

Rola wgłobienia odbytnicy

Nieskoordynowana defekacja z dyssynergią mięśni powoduje wysokie ciśnienie w odbytnicy i kanale odbytowym, co prowadzi do wydłużenia i ucisku tkanek odbytnicy9. To z kolei prowadzi do niedokrwienia błony śluzowej. Wgłobienie odbytnicy może prowadzić do zlokalizowanego urazu naczyniowego i w konsekwencji do powstania samotnego miejscowego owrzodzenia2.

Bezpośrednia wizualizacja mięśnia łonowo-odbytniczego podczas dynamicznej ultrasonografii transrektalnej wskazuje, że brak jego rozluźnienia jest ważnym elementem w patogenezie zespołu samotnego wrzodu odbytnicy5. Wgłobienie ściany odbytnicy można obserwować u większości pacjentów podczas badania ultrasonograficznego.

Konsekwencje długotrwałych zaburzeń

Przewlekłe mechaniczne obciążenie ściany odbytnicy prowadzi do jej charakterystycznego pogrubienia, szczególnie warstwy mięśniowej właściwej5. Zmiany owrzodzeniowe powstają w tym obszarze przeciążonej ściany odbytnicy, co potwierdza mechaniczny charakter uszkodzeń.

Zaburzenia defekacji związane z dyssynergią mięśni prowadzą do powstania błędnego koła patologicznego. Więcej parciowania może nasilać wypadanie, co następnie pogarsza uczucie niepełnego opróżnienia, prowadząc tym samym do dalszego parciowania10. Ten mechanizm wyjaśnia przewlekły i nawracający charakter schorzenia u wielu pacjentów.

Pytania i odpowiedzi

Co to jest dyssynergia mięśni dna miednicy w SRUS?

Dyssynergia to nieskoordynowane skurcze mięśnia łonowo-odbytniczego podczas defekacji, które zamiast rozluźnić się i umożliwić wypróżnienie, kurczą się paradoksalnie, utrudniając defekację i powodując uszkodzenia błony śluzowej.

Jak często występuje dyssynergia u pacjentów z SRUS?

Dyssynergia z paradoksalnymi skurczami odbytu występuje u 25-82% pacjentów z zespołem samotnego wrzodu odbytnicy, co czyni ją jednym z najczęstszych mechanizmów patogenetycznych tego schorzenia.

Jak paradoksalne skurcze mięśnia łonowo-odbytniczego prowadzą do owrzodzenia?

Paradoksalne skurcze powodują ucisk ściany odbytnicy, co prowadzi do niedokrwienia błony śluzowej i mechanicznego uszkodzenia podczas defekacji. Dodatkowo zwiększają ciśnienie wewnątrzodytnicze, co nasila proces uszkodzenia.

Czy zaburzenia czynności mięśni dna miednicy można wykryć w badaniach?

Tak, dyssynergię można wykryć podczas badań fizjologii odbytu i odbytnicy oraz w dynamicznej ultrasonografii transrektalnej, która pozwala na bezpośrednią wizualizację nieprawidłowych skurczów mięśnia łonowo-odbytniczego.

Reklama
Reklama