Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneCzynniki genetyczne odgrywają fundamentalną rolę w podatności na gorączkę reumatyczną, determinując, którzy pacjenci po zakażeniu paciorkowcami grupy A rozwiną tę autoimmunologiczną chorobę1. Podatność na gorączkę reumatyczną ma prawdopodobnie charakter poligeniczny, co oznacza, że w jej rozwoju uczestniczy wiele genów działających synergistycznie1.
Dowody na genetyczne uwarunkowanie choroby
Najsilniejszym dowodem na genetyczne podłoże gorączki reumatycznej są badania bliźniąt jednojajowych, które wykazują 40-procentowe ryzyko zgodności dla tej choroby1. Oznacza to, że jeśli jedno z bliźniąt jednojajowych zachoruje na gorączkę reumatyczną, prawdopodobieństwo zachorowania drugiego bliźniaka wynosi 40%. Ta wysoka zgodność wskazuje na znaczący wkład czynników genetycznych w rozwój choroby2.
Obserwacje epidemiologiczne również potwierdzają rolę czynników dziedzicznych. Odnotowano przypadki, w których więcej niż jeden członek tej samej rodziny był dotknięty chorobą, chociaż tylko niewielki odsetek osób doświadczających zakażenia paciorkowcowego rozwija gorączkę reumatyczną3. Niektóre osoby wykazują skłonność do nawracających ataków lub prezentują określone antygeny HLA, co sugeruje, że gorączka reumatyczna może być modulowana przez specyficzną konstytucję genetyczną gospodarza3.
Rola antygenów HLA klasy II
Dominującymi składnikami determinującymi podatność genetyczną są komponenty cząsteczek MHC klasy II, znajdujące się na limfocytach i komórkach prezentujących antygen2. Szczególnie istotne są allele DR i DQ zlokalizowane na chromosomie 62. Te cząsteczki HLA klasy II są odpowiedzialne za prezentację antygenów receptorom limfocytów T, inicjując w ten sposób odpowiedź immunologiczną2.
Znaczenie allela HLA-DR7
Allel HLA-DR7 najczęściej jest związany z chorobą reumatyczną serca2. Jego kombinacja z określonymi allelami DQ wydaje się być szczególnie związana z rozwojem zmian zastawkowych w sercu2. Mechanizm, przez który cząsteczki MHC klasy II zwiększają podatność gospodarza na reakcje autoimmunologiczne w chorobie reumatycznej serca, nie jest znany, ale prawdopodobnie jest związany z rolą, jaką cząsteczki HLA odgrywają w prezentacji antygenów receptorom limfocytów T2.
Inne badania potwierdzają znaczenie antygenów HLA-DR 1 i HLA-DR 6, które przyczyniają się do z góry określonej odpowiedzi immunologicznej prowadzącej do ciężkiej, przewlekłej choroby reumatycznej serca4. Te antygeny genetyczne determinują sposób, w jaki układ immunologiczny rozpoznaje i reaguje na antygeny paciorkowcowe.
Polimorfizmy genów immunologicznych
Poza antygenami HLA, w podatności na gorączkę reumatyczną uczestniczą także polimorfizmy czynnika martwicy nowotworów (TNF)1. Podatność na gorączkę reumatyczną jest najprawdopodobniej związana z polimorfizmami w kilku genach kodujących białka immunologiczne5. Te skojarzenia genetyczne są związane z cząsteczkami HLA klasy II5.
Loci HLA klasy II DR i DQ na chromosomie 6 są często związane z ryzykiem nabycia choroby reumatycznej serca, gdzie określone allele HLA lub genotypy mogą być związane ze zwiększonym ryzykiem lub ochroną w odniesieniu do gorączki reumatycznej i rozwoju choroby reumatycznej serca5.
Teoria immunologiczna podatności genetycznej
Według jednej z teorii dotyczących patogenezy gorączki reumatycznej, choroba rozwija się tylko po powtarzających się zakażeniach gardła β-hemolizującymi paciorkowcami grupy A u osób podatnych6. U tych osób, które mają specyficzną odpowiedź immunologiczną na powtarzające się zakażenia paciorkowcowe z powodu ich regionu DR, rozwija się spadek aktywności supresorowej6.
To prowadzi do zwiększonej specyficznej odpowiedzi humoralnej i komórkowej na antygen paciorkowcowy, który krzyżowo reaguje ze specyficznymi tkankami ludzkimi, takimi jak serce czy mózg6. Alternatywnie lub jednocześnie wytwarzane są specyficzne autoprzeciwciała przeciwko tym tkankom6.
Interakcja genów z czynnikami środowiskowymi
Ważne jest podkreślenie, że czynniki genetyczne nie działają w izolacji. Rozwój gorączki reumatycznej wymaga interakcji między predyspozycjami genetycznymi, czynnikami środowiskowymi (takimi jak warunki socjoekonomiczne, przeludnienie, dostęp do opieki medycznej) oraz ekspozycją na wirulentne szczepy paciorkowców grupy A7.
Czynniki środowiskowe, takie jak przeludnienie, ubóstwo i niedożywienie, w połączeniu z podatnością genetyczną, tworzą warunki sprzyjające rozwojowi gorączki reumatycznej po zakażeniu paciorkowcowym7. Ta wieloczynnikowa natura choroby tłumaczy, dlaczego gorączka reumatyczna jest nadal problemem w krajach rozwijających się, mimo dostępności antybiotyków.
Perspektywy badawcze
Dokładne mechanizmy genetycznej predyspozycji pozostają niejasne i wymagają dalszych badań5. Współczesne metody, takie jak sekwencjonowanie RNA pojedynczych komórek w połączeniu z analizą użycia regionu CDR3 receptora limfocytów T, mogą otworzyć nowe perspektywy dla rozwoju tej dziedziny8.
Zrozumienie genetycznych podstaw podatności na gorączkę reumatyczną może mieć istotne znaczenie dla rozwoju strategii prewencyjnych oraz dla lepszego zrozumienia mechanizmów autoimmunologicznych w innych chorobach. Badania te mogą również przyczynić się do opracowania bardziej skutecznych metod leczenia i prewencji nawrotów choroby.
