Leczenie zaawansowanego i złośliwego guza chromochłonnego

W przypadku guzów chromochłonnych, które nie kwalifikują się do całkowitego usunięcia chirurgicznego lub mają charakter złośliwy z przerzutami, stosuje się różnorodne metody terapii paliatywnej. Celem takiego leczenia jest kontrola objawów związanych z nadmiernym wydzielaniem katecholamin, spowolnienie progresji choroby oraz poprawa jakości życia pacjentów¹².

Radiofarmaceutyki w leczeniu guza chromochłonnego

Jedną z najważniejszych metod leczenia zaawansowanych guzów chromochłonnych jest terapia radiofarmaceutykami. Najczęściej stosowanym preparatem jest jod-131 MIBG (metajodobenzylguanidyna), który został oficjalnie zatwierdzony przez FDA jako jedyny lek do leczenia guza chromochłonnego³⁴.

MIBG to substancja radioaktywna, która jest selektywnie wchłaniana przez komórki guza chromochłonnego i koncentruje się w nich, prowadząc do ich zniszczenia⁵⁶. W metaanalizie 17 badań obejmujących 243 pacjentów z guzem chromochłonnym leczonych terapią MIBG, całkowitą odpowiedź uzyskano u 3% pacjentów, częściową u 27%, a stabilizację choroby u 52% pacjentów³.

Nowszą formą terapii radiofarmaceutykami jest PRRT (Peptide Receptor Radionuclide Therapy) wykorzystująca lutet-177 DOTATATE. Ta metoda łączy lek celujący w komórki nowotworowe z substancją radioaktywną, dostarczając promieniowanie bezpośrednio do komórek guza⁷⁸.

Chemioterapia

Chemioterapia w leczeniu guza chromochłonnego jest stosowana głównie w przypadkach przerzutowych, gdy inne metody leczenia okazały się nieskuteczne. Najczęściej używanym schematem chemioterapii jest kombinacja CVD, składająca się z cyklofosfamidu, winkrystyny i dakarbazyny⁹¹⁰.

Chociaż chemioterapia nie wykazała poprawy przeżycia u pacjentów z przerzutowym guzem chromochłonnym, może być użyteczna w łagodzeniu objawów choroby¹¹¹². Alternatywną opcją chemioterapeutyczną jest temozolomid, szczególnie w terapii drugiej linii, gdzie wskaźnik kontroli choroby wynosi 60%, a okres do progresji sięga 10 miesięcy¹³.

Radioterapia

Radioterapia zewnętrzna jest stosowana głównie w celu łagodzenia objawów związanych z przerzutami, szczególnie do kości. Może pomóc w kontroli bólu oraz w ograniczeniu miejscowego wzrostu guza¹¹⁴. W przypadkach oligoprzerzutowych może być również wykorzystywana radiochirurgia (gamma knife, cyber knife) jako mniej inwazyjna alternatywa dla chirurgii¹⁵.

Terapie celowane

Nowoczesne terapie celowane stanowią obiecującą opcję leczenia zaawansowanych guzów chromochłonnych. Inhibitory kinaz tyrozynowych, takie jak sunitynib i kabozantynib, są szczególnie skuteczne u pacjentów z mutacjami RET i SDHx¹⁰¹⁶.

Sunitynib jest podawany w dawce 37,5-50 mg dziennie, natomiast kabozantynib w dawce 60 mg dziennie, z możliwością redukcji dawki w przypadku nietolerancji¹⁶. Te leki działają poprzez blokowanie sygnałów potrzebnych do wzrostu guza¹⁷.

Belzutifan, inhibitor czynnika indukowanego hipoksją (HIF), jest obecnie badany w badaniach klinicznych u pacjentów ze złośliwym przerzutowym guzem chromochłonnym, szczególnie w kontekście choroby von Hippel-Lindau¹⁰.

Metody ablacyjne i embolizacja

Techniki ablacyjne, takie jak ablacja radiofrekwencyjna, krioablacja oraz ablacja etanolem, mogą być rozważane w leczeniu przerzutowego guza chromochłonnego, szczególnie w przypadkach oligoprzerzutowych¹¹⁸. Ablacja radiofrekwencyjna wykorzystuje fale radiowe i ciepło do niszczenia nieprawidłowych komórek w nadnerczach¹⁹.

Embolizacja to procedura polegająca na blokowaniu tętnicy doprowadzającej krew do gruczołu nadnerczowego. Blokowanie przepływu krwi do nadnerczy pomaga w niszczeniu komórek nowotworowych tam rosnących¹⁷²⁰.

Terapia objawowa i wspomagająca

Niezależnie od wyboru metody leczenia przeciwnowotworowego, kluczowe znaczenie ma odpowiednia kontrola objawów związanych z nadmiernym wydzielaniem katecholamin. Długotrwała terapia blokerami alfa-adrenergicznymi jest niezbędna u wszystkich pacjentów z funkcjonalnymi guzami chromochłonnymi¹⁸²¹.

W przypadku trudności w kontroli ciśnienia tętniczego można rozważyć zastosowanie metyrozyny, inhibitora hydroksylazy tyrozynowej, który zmniejsza produkcję katecholamin¹⁰²². Dodatkowo, u pacjentów z przerzutami do kości mogą być stosowane bisfosfonany w celu zapobiegania utracie tkanki kostnej²³.

Badania kliniczne i przyszłe kierunki terapii

Ze względu na rzadkość występowania guza chromochłonnego, większość danych dotyczących leczenia pochodzi z serii przypadków, a nie z kontrolowanych badań klinicznych²⁴. Obecnie prowadzone są badania nad nowymi metodami terapii, w tym inhibitorami PI3K w kombinacji z inhibitorami mTORC1, inhibitorami HIF-2α, inhibitorami PARP oraz immunoterapią¹⁶.

Pacjenci z zaawansowanym guzem chromochłonnym powinni być informowani o możliwości uczestnictwa w badaniach klinicznych, które mogą oferować dostęp do innowacyjnych terapii⁷. Podejście spersonalizowane, oparte na profilu genetycznym guza, staje się coraz ważniejsze w wyborze optymalnej strategii terapeutycznej.