Epidemia parwowirusa B19 w 2024 roku – analiza globalnych trendów

Rok 2024 charakteryzuje się znaczącym wzrostem aktywności parwowirusa B19 na całym świecie, co stanowi pierwszą dużą epidemię tego wirusa od zakończenia ostrej fazy pandemii COVID-19. Wzrost ten obserwowany jest w różnych regionach świata i dotyczy wszystkich grup wiekowych, choć szczególnie intensywny jest wśród dzieci.

Sytuacja w Stanach Zjednoczonych

Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wydało 14 sierpnia 2024 roku alert zdrowotny dotyczący zwiększonej aktywności parwowirusa B19 w Stanach Zjednoczonych¹². Dane wskazują na znaczący wzrost odsetka osób z przeciwciałami IgM (wskazującymi na świeże zakażenie) ze średnio mniej niż 3% w latach 2022-2024 do 10% w czerwcu 2024 roku³⁴.

Największy wzrost odnotowano wśród dzieci w wieku 5-9 lat, gdzie odsetek osób z przeciwciałami IgM zwiększył się z 15% w okresie 2022-2024 do 40% w czerwcu 2024 roku¹³. Wśród dawców osocza odsetek próbek z DNA parwowirusa B19 ≥10⁴ IU/mL wzrósł z 1,5% w grudniu 2023 roku do 19,9% w czerwcu 2024 roku⁴.

CDC otrzymało również zgłoszenia o zwiększonej liczbie przypadków wśród kobiet w ciąży (z większą liczbą powikłań płodowych) oraz u osób z chorobą sierpowatą¹. W Stanach Zjednoczonych nie prowadzi się rutynowego nadzoru nad parwowirusem B19, a choroba nie podlega obowiązkowi zgłaszania³, co oznacza, że rzeczywista skala epidemii może być niedoszacowana².

Sytuacja w Europie

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) śledzi zgłoszenia z kilku krajów Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego dotyczące znacznego wzrostu wykrywania parwowirusa B19⁵. Od marca 2024 roku dziewięć krajów UE/EOG zgłosiło zwiększone wykrywanie B19V, głównie w końcu 2023 roku i na początku 2024 roku⁵.

Dziesięć krajów zgłosiło wzrost liczby reaktywnych testów na B19V u dawców krwi lub w darowizach osocza do frakcjonowania w pierwszych miesiącach 2024 roku w porównaniu z tym samym okresem 2023 roku⁵. Wśród krajów, które zgłosiły wzrost zachorowań, wymienić można Danię, Irlandię, Litwę, Holandię, Norwegię, Łotwę, Czechy, Francję i Austrię⁶.

W Danii obserwuje się obecnie wzrost liczby przypadków piątej choroby. Szacuje się, że około 60% dorosłych Duńczyków przeszło zakażenie B19 i jest odpornych na ponowne zakażenie⁷. Liczba osób ze zdiagnozowanym zakażeniem B19 obecnie wykazuje trend wzrostowy w porównaniu z poprzednimi latami, a poziom może nieznacznie przekroczyć ten obserwowany w 2017 roku⁸.

Sytuacja w poszczególnych krajach europejskich

W regionie Veneto we Włoszech wdrożono obowiązkowe zgłaszanie chorób od maja 2024 roku w odpowiedzi na widoczny wzrost zachorowań⁹. W okresie nadzoru zgłoszono 3156 przypadków zakażenia B19V, z czego 2,9% (93 przypadki) wymagało hospitalizacji⁹. Analiza wzorców transmisji związanych z wiekiem wskazuje, że młodsze dzieci, szczególnie w wieku 1-5 lat, odgrywały znaczącą rolę w rozprzestrzenianiu wirusa¹⁰.

W Holandii po 2020 roku obserwowano historycznie niską zachorowalność, a dawcy krwi z dodatnim DNA B19V byli niemal nieobecni¹¹. Wiosną 2023 roku dane z nadzoru wykazały zwiększającą się liczbę zakażeń B19V, wskazując na ponowne pojawienie się B19V, które trwa do zimy 2023 roku¹². Cykl epidemiczny był nieobecny przez trzy kolejne lata¹².

W Irlandii, podobnie jak w innych krajach, zaobserwowano w 2024 roku wzrost liczby dodatnich testów laboratoryjnych na parwowirusa B19, po niskim poziomie obserwowanym w latach pandemicznych¹³. Parwowirus B19 nie jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania w Irlandii, dlatego wyświetlane są dane z testów laboratoryjnych z Narodowego Laboratorium Referencyjnego Wirusów¹³.

Największa epidemia w Turcji

Turcja doświadczyła największej epidemii parwowirusa B19 między lutym a czerwcem 2024 roku¹⁴¹⁵. Szacowana zachorowalność w 2024 roku wyniosła 15,24 na 100 000 mieszkańców, a szczyt epidemii przypadł na maj¹⁴. Regiony o najwyższej skumulowanej zachorowalności podczas epidemii to Morze Czarne, Marmara i Centralna Anatolia¹⁴.

Najwyższa skumulowana zachorowalność wyniosła 102,64 na 100 000 w grupie wiekowej 5-9 lat¹⁴. Współczynnik śmiertelności przypadków (CFR) został obliczony na 0,0184% w epidemii z 2 zgonami na 10 898 przypadków⁶¹⁴. Badanie wykazało niezwykłą skalę zakażeń B19V po pandemii, sugerując, że takich epidemii można spodziewać się po pandemiach¹⁵.

Czynniki przyczyniające się do epidemii 2024

Wzrost zachorowań na parwowirusa B19 w 2024 roku prawdopodobnie wynika z kilku współdziałających czynników. Najważniejszym jest znaczne obniżenie poziomu odporności populacji podczas pandemii COVID-19. Niedawne badania wskazywały, że podczas pandemii COVID-19 parwowirus B19 został niemal całkowicie wyeliminowany, co doprowadziło do obniżenia poziomu odporności¹⁵.

W Holandii po niemal nieobecności B19V podczas pandemii COVID-19 powstałe niskie poziomy odporności mogą prowadzić do epidemii odbicia¹¹. Gdy B19V ponownie wejdzie do populacji na dużą skalę, epidemia wśród dzieci może spowodować znaczący wzrost zakażeń podczas ciąży¹⁶.

Zmniejszona cyrkulacja wirusa podczas pandemii oznaczała, że mniej dzieci zostało zakażonych w naturalny sposób, co doprowadziło do akumulacji osób podatnych. Gdy środki ochrony zostały zniesione, wirus mógł swobodnie krążyć w populacji o niskim poziomie odporności, powodując intensywne epidemie.

Perspektywy na przyszłość

Po epidemiach B19V w 2024 roku wielkość populacji podatnej pozostaje niejasna¹⁵. Dlatego istotne jest alarmowanie klinicystów i tworzenie ogólnokrajowych systemów wczesnego ostrzegania przed potencjalnymi nowymi przypadkami, które mogą pojawić się podczas sezonu zakażeń B19V w 2025 roku¹⁵.

Świadomość potencjalnych epidemii B19V w najbliższej przyszłości wymaga szybkiej diagnostyki i monitorowania, aby wykryć zakażenia jak najwcześniej i zapobiec zachorowalności i śmiertelności płodów w ciąży¹⁶. Konieczne są dodatkowe badania i działania związane z gromadzeniem danych, aby zrozumieć implikacje wzrostu przypadków parwowirusa B19 i poprawić reakcje na przyszłe epidemie².

Wdrożenie obowiązkowego systematycznego nadzoru nad B19V na poziomie UE, z aktywną komunikacją i współpracą międzynarodową, powinno zostać zbadane¹⁷. Obecna epidemia pokazuje wagę systematycznego monitorowania tego patogenu i potrzebę lepszej koordynacji międzynarodowej w odpowiedzi na epidemie infekcyjne.