Guzy neuroendokrynne stanowią grupę rzadkich nowotworów, których epidemiologia charakteryzuje się stale rosnącymi wskaźnikami zapadalności i chorobowości na całym świecie12. Pomimo swojej rzadkości, nowotwory te przyciągają coraz większą uwagę specjalistów ze względu na systematyczny wzrost liczby rozpoznawanych przypadków oraz poprawę możliwości diagnostycznych3.
Aktualne wskaźniki zapadalności na świecie
Według najnowszych danych epidemiologicznych, światowa zapadalność na guzy neuroendokrynne szacowana jest na około 6 przypadków na 100 000 mieszkańców rocznie, podczas gdy chorobowość wynosi około 35 przypadków na 100 000 mieszkańców4. Te wartości wykazują tendencję wzrostową z każdą dekadą, co wymaga coraz większych nakładów na diagnostykę i leczenie4.
W Stanach Zjednoczonych zapadalność na guzy neuroendokrynne wzrosła dramatycznie – z 4,90 przypadków na 100 000 mieszkańców w 2000 roku do 8,19 przypadków w 2018 roku, co oznacza roczny wzrost o 3,40%2. Szczególnie znaczący wzrost odnotowano w przypadku guzów stopnia 1, zlokalizowanych oraz pochodzących z wyrostka robaczkowego2. Dane z bazy SEER wskazują, że w ciągu ostatnich czterech dekad zapadalność wzrosła ponad 6-krotnie5.
Różnice regionalne w występowaniu
Analiza danych z różnych regionów świata ujawnia znaczące różnice w epidemiologii guzów neuroendokrynnych. W Ameryce Północnej najczęściej występują guzy jelita cienkiego i odbytnicy, podczas gdy w Azji dominują guzy odbytnicy i trzustki1. W Europie najwyższe wskaźniki zapadalności odnotowuje się dla guzów jelita cienkiego i trzustki1.
Szczególnie interesujące są dane z Azji, gdzie wzorce występowania znacznie różnią się od zachodnich. Na Tajwanie zapadalność wzrosła z 0,244 przypadków na 100 000 mieszkańców w 1996 roku do 3,162 przypadków w 2015 roku6. W Chinach, w Pekinie, zapadalność początkowo wykazywała znaczący trend wzrostowy od 1,07/100 000 w 1998 roku do 3,53/100 000 w 2018 roku, ale po 2013 roku zaczęła się stabilizować7.
Trendy czasowe i prognozy
Długoterminowe badania epidemiologiczne wskazują na systematyczny wzrost zapadalności na guzy neuroendokrynne w większości krajów rozwiniętych Zobacz więcej: Trendy czasowe w epidemiologii guzów neuroendokrynnych. Największy wzrost obserwowany jest w Ameryce Północnej, gdzie zjawisko to jest najbardziej wyraźne8. Przyczyny tego wzrostu nie są w pełni poznane, ale prawdopodobnie związane są z lepszym dostępem do opieki zdrowotnej i zmianami w biologii pacjentów8.
Prognozy epidemiologiczne wskazują, że liczba rozpoznanych przypadków guzów neuroendokrynnych będzie nadal wzrastać. Według analiz GlobalData, w ośmiu głównych rynkach farmaceutycznych (8MM) liczba przypadków wzrośnie z około 108 000 w 2020 roku do 133 000 w 2030 roku, przy rocznej stopie wzrostu wynoszącej 2,37%9. Chiny będą miały największą liczbę przypadków wśród krajów 8MM przez cały okres prognozy, podczas gdy Hiszpania będzie miała najmniejszą9.
- Zwiększoną świadomością lekarzy na temat tych nowotworów
- Lepszymi metodami diagnostycznymi
- Powszechniejszym stosowaniem badań obrazowych
- Programami przesiewowymi dla innych nowotworów
Charakterystyka demograficzna pacjentów
Guzy neuroendokrynne dotykają głównie osoby w średnim i starszym wieku. Średni wiek rozpoznania wynosi około 60 lat, przy czym zapadalność wzrasta wraz z wiekiem i osiąga szczyt w grupie wiekowej 70-74 lata710. Dane epidemiologiczne wskazują na różnice płciowe w występowaniu tych nowotworów Zobacz więcej: Charakterystyka demograficzna pacjentów z guzami neuroendokrynnymi.
W niektórych regionach, jak w Pekinie, zapadalność u mężczyzn jest znacznie wyższa niż u kobiet (4,41/100 000 vs 1,69/100 000)7. Jednak w innych badaniach odnotowuje się nieznaczną przewagę kobiet lub podobne wskaźniki dla obu płci11.
Wpływ na systemy opieki zdrowotnej
Rosnąca zapadalność na guzy neuroendokrynne stanowi wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Liczby te wymagają coraz większych nakładów na diagnostykę i leczenie4. W Stanach Zjednoczonych obecnie żyje około 170 000 osób z guzami neuroendokrynnymi, a rocznie diagnozuje się około 12 000 nowych przypadków12.
Wyzwaniem pozostaje fakt, że znaczna część przypadków jest diagnozowana w zaawansowanych stadiach choroby, często z obecnością przerzutów odległych13. Wynika to z trudnego charakteru choroby oraz braku wiedzy zarówno wśród pacjentów, jak i pracowników służby zdrowia na temat rzadkich chorób13.
Perspektywy badawcze i potrzeby
Jednolicie przeprowadzone populacyjne badania epidemiologiczne są potrzebne w każdym kraju w celu oceny rzeczywistego obciążenia systemów opieki zdrowotnej przez guzy neuroendokrynne8. Niezbędne są standaryzowane metody zbierania danych wykorzystujące aktualne systemy klasyfikacji patologicznej oraz wspólne narzędzia i wskaźniki analityczne8.
Rzetelny nadzór epidemiologiczny tej populacji pacjentów pomaga rozpoznać skalę obciążenia chorobowego i unikalne wzorce prezentacji choroby, które są kluczowe w stosowaniu skutecznego przesiewu, ukierunkowanej diagnostyki i leczenia14. Wraz z rozwojem diagnostyki i metod leczenia, dane epidemiologiczne będą się zmieniać w miarę poprawy klasyfikacji stopni zaawansowania i przeżywalności15.














