Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeOpryszczka noworodków stanowi stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowego wdrożenia intensywnej terapii przeciwwirusowej12. Podstawowym lekiem stosowanym w leczeniu tej choroby jest acyklowir – analog nukleozydowy guaniny, który wykazuje wysoką skuteczność przeciwko wirusom opryszczki3. Sukces terapii zależy w decydującym stopniu od szybkości rozpoczęcia leczenia, dlatego w przypadkach podejrzenia infekcji HSV u noworodka należy niezwłocznie wdrożyć terapię empiryczną, nie czekając na wyniki badań diagnostycznych45.
Schemat farmakoterapii przeciwwirusowej
Standardem postępowania w leczeniu opryszczki noworodków jest podawanie acyklowiru dożylnie w dawce 60 mg/kg/dobę podzielonej na trzy równe dawki podawane co 8 godzin58. Czas trwania terapii dożylnej uzależniony jest od klasyfikacji klinicznej choroby. W przypadku postaci ograniczonej do skóry, oczu i błon śluzowych (SEM) leczenie trwa 14 dni, natomiast w postaciach z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego lub uogólnionych minimum 21 dni29.
U noworodków z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego konieczne może być przedłużenie terapii dożylnej poza standardowe 21 dni. W takich przypadkach pod koniec kursu leczenia wykonuje się ponowną analizę płynu mózgowo-rdzeniowego metodą PCR, a jeśli wynik pozostaje dodatni, kontynuuje się terapię z cotygodniowym monitorowaniem do uzyskania wyniku ujemnego57. Takie postępowanie zapewnia całkowite wyeliminowanie wirusów z układu nerwowego i minimalizuje ryzyko nawrotów choroby Zobacz więcej: Leczenie postaci neurotropowych opryszczki noworodków.
Długoterminowa profilaktyka doustna
Po zakończeniu fazy ostrego leczenia dożylnego wszyscy noworodkowie otrzymują długoterminową profilaktykę doustną acyklowirem przez okres sześciu miesięcy38. Dawka stosowana w profilaktyce wynosi 300 mg/m² powierzchni ciała podawane trzy razy dziennie5. Terapia supresyjna ma na celu zapobieganie nawrotom choroby oraz poprawę wyników rozwoju neuropsychicznego, szczególnie u dzieci z postacią z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego9.
Badania kliniczne wykazały, że długoterminowa profilaktyka acyklowirem znacząco poprawia rokowanie rozwojowe u dzieci, które przeszły opryszczkę noworodków z zajęciem układu nerwowego8. Terapia ta skutecznie zapobiega również nawrotom zmian skórnych u wszystkich dzieci niezależnie od postaci klinicznej choroby5. W trakcie długotrwałego stosowania acyklowiru konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi ze względu na możliwość wystąpienia neutropenii9 Zobacz więcej: Długoterminowa profilaktyka i monitoring w opryszczce noworodków.
Leczenie wspomagające i opieka wielospecjalistyczna
Oprócz terapii przeciwwirusowej noworodkowie z opryszczką wymagają kompleksowej opieki wspomagającej dostosowanej do ciężkości stanu klinicznego11. W przypadkach ciężkich z zajęciem wielu narządów konieczna jest hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii noworodka, gdzie zapewnione zostanie odpowiednie utrzymanie równowagi płynowo-elektrolitowej, zapobieganie hipoglikemii oraz leczenie ewentualnej niewydolności wątroby i nerek12.
Szczególnej uwagi wymaga leczenie powikłań neurologicznych, takich jak drgawki, które mogą towarzyszyć postaciom z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego113. W takich przypadkach konieczne jest wdrożenie odpowiedniej terapii przeciwdrgawkowej oraz stałe monitorowanie funkcji neurologicznych. Dzieci mogą również wymagać wsparcia oddechowego w przypadku zaburzeń funkcji układu oddechowego14.
Specjalne sytuacje kliniczne
W przypadku zajęcia oczu przez wirus opryszczki konieczne jest zastosowanie dodatkowo miejscowej terapii przeciwwirusowej w postaci kropli ocznych zawierających tryflurydynę lub żelu z gancyklowirem15. Leczenie okulistyczne prowadzone jest we współpracy z okulistą dziecięcym, który monitoruje stan narządu wzroku i dostosowuje terapię miejscową do potrzeb klinicznych16.
Bardzo rzadko może wystąpić oporność na acyklowir, jednak w praktyce klinicznej przypadki takie są wyjątkowe17. W sytuacjach podejrzenia oporności na standardową terapię konieczna jest konsultacja ze specjalistą chorób zakaźnych dziecięcych w celu rozważenia alternatywnych opcji terapeutycznych. Leczenie empiryczne acyklowirem zaleca się również w przypadkach noworodków w stanie ciężkim, u których nie można wykluczyć uogólnionej postaci opryszczki, nawet przy ujemnych posiewach bakteryjnych17.
Rokowanie i czynniki prognostyczne
Skuteczność leczenia opryszczki noworodków w znacznym stopniu zależy od szybkości wdrożenia terapii oraz postaci klinicznej choroby1. W przypadkach ograniczonych do skóry, oczu i błon śluzowych większość dzieci osiąga całkowite wyzdrowienie przy odpowiednim leczeniu przeciwwirusowym1318. Znacznie poważniejsze jest rokowanie w postaciach uogólnionych z zajęciem narządów wewnętrznych, gdzie pomimo intensywnej terapii śmiertelność może sięgać 30%113.
Wprowadzenie nowoczesnej terapii przeciwwirusowej znacząco poprawiło rokowanie u dzieci z opryszczką noworodków. Przed erą acyklowiru śmiertelność w uogólnionych postaciach choroby sięgała 80%, podczas gdy obecnie wynosi około 30% dla postaci rozsianej i 6-14% dla postaci z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego19. Wśród dzieci, które przeżywają infekcję, 80% ma szansę na prawidłowy rozwój neurologiczny w porównaniu do 50% przed wprowadzeniem szerokiej terapii przeciwwirusowej20.
