Przyczyny naciągnięcia mięśnia – co prowadzi do urazu

Naciągnięcie mięśnia to uraz polegający na nadmiernym rozciągnięciu lub rozdarciu włókien mięśniowych bądź ścięgien¹². Zrozumienie przyczyn tego typu kontuzji jest kluczowe dla skutecznej prewencji oraz właściwego postępowania w przypadku urazu. Naciągnięcia mogą mieć różnorodną etiologię – od nagłych, jednorazowych zdarzeń po długotrwałe przeciążenie mięśni spowodowane powtarzającymi się ruchami.

Mechanizm powstawania naciągnięcia mięśnia

Naciągnięcie mięśnia powstaje, gdy siła działająca na mięsień jest tak duża, że dochodzi do uszkodzenia tkanki³. Uraz może wystąpić w trzech miejscach: wewnątrz samego mięśnia, w miejscu połączenia mięśnia ze ścięgnem (najczęściej) lub w ścięgnie, gdzie przyczepia się ono do kości³. Kontuzje te najczęściej występują podczas nadmiernego obciążenia mięśnia, szczególnie gdy mięsień kurczy się w trakcie wydłużania³.

Zdrowe włókna mięśniowe działają jak elastyczne taśmy, które rozciągają się i kurczą za każdym razem, gdy się poruszamy⁴. Gdy nadmiernie wykorzystujemy mięśnie przez wykonywanie tych samych ruchów w kółko, te taśmy mogą rozciągnąć się poza swoje granice i rozerwać. To samo może się zdarzyć w wyniku szybkich i nieoczekiwanych ruchów, na przykład gdy się poślizgniemy lub gdy podnosimy coś ciężkiego⁴.

Ostre naciągnięcia mięśni – przyczyny nagłe

Ostre naciągnięcia mięśni to kontuzje, które powstają nagle w wyniku jednego zdarzenia¹². Mogą być spowodowane użyciem nieprawidłowej mechaniki ciała do podnoszenia czegoś ciężkiego¹. Ostre urazy mięśni są często kontuzjami sportowymi, spowodowanymi nagłym sprintem, skręceniem lub skokiem². Jednak przypadkowe naciągnięcia mięśni są również powszechne w codziennym życiu².

Do najczęstszych przyczyn ostrych naciągnięć należą⁵:

• Nieprawidłowa rozgrzewka przed aktywnością fizyczną
• Słaba elastyczność
• Słaba kondycja
• Przemęczenie i zmęczenie

Istnieje błędne przekonanie, że tylko intensywne ćwiczenia i treningi wysokiej intensywności powodują naciągnięcia mięśni. Zgodnie z Johns Hopkins Medicine, naciągnięcia mięśni mogą wystąpić nawet podczas chodzenia⁵. Ostre naciągnięcia mięśni są również częstsze w chłodnej pogodzie, ponieważ mięśnie są sztywniejsze w niższych temperaturach⁵.

Przewlekłe naciągnięcia mięśni – urazy przeciążeniowe

Przewlekłe naciągnięcia mięśni mogą wynikać z powtarzających się urazów, gdy przeciążamy mięsień wykonywaniem tego samego ruchu w kółko¹. Przewlekłe naciągnięcia mięśni są rezultatem powtarzających się ruchów⁵. Powtarzanie tego samego ruchu w kółko, czy to w pracy, czy podczas aktywności rekreacyjnej, może z czasem nadwerężyć mięśnie².

Do przyczyn przewlekłego naciągnięcia mięśni mogą należeć⁵:

• Sporty takie jak wioślarstwo, tenis, golf lub baseball
• Utrzymywanie pleców lub szyi w niezręcznej pozycji przez długie okresy, na przykład podczas pracy przy biurku
• Słaba postura

Czynniki predysponujące do naciągnięcia mięśni

Czynniki, które mogą predysponować sportowca do urazu, obejmują starszy wiek, poprzedni uraz mięśnia, mniejszą elastyczność, brak siły w mięśniu oraz zmęczenie³. Naciągnięcia mięśni występują częściej, gdy mięsień nie jest odpowiednio przystosowany do wymagań aktywności, takich jak rozpoczęcie nowego sportu lub znaczne zwiększenie obciążenia treningowego³.

Nadmierne trenowanie lub zbyt ciężka bądź zbyt długa praca bez pozwolenia mięśniom na odpoczynek osłabia je². Jeśli nie mają szansy na odbudowę, mogą się rozerwać zamiast wzmocnić². Niedostateczne trenowanie również stanowi problem – niska elastyczność i siła mogą spowodować naciągnięcie mięśni przy zwykłym użyciu². Nierozciąganie się lub nierozgrzewanie przed ćwiczeniami może przeciążyć mięśnie, zanim będą gotowe².

Szczególne sytuacje prowadzące do naciągnięć

Napięcie mięśni sprawia, że są one mniej elastyczne, co oznacza, że łatwiej się rwą pod naciskiem⁴. Zmęczone mięśnie są mniej zdolne do zapewnienia dobrego wsparcia dla stawów⁶. Gdy jesteśmy zmęczeni, jesteśmy również bardziej skłonni ulec siłom, które mogą obciążyć staw⁶.

Nieodpowiedni sprzęt również może zwiększać ryzyko naciągnięcia. Źle dopasowane lub słabo utrzymane obuwie lub inny sprzęt sportowy może przyczynić się do ryzyka naciągnięcia⁶. Warunki środowiskowe, takie jak śliskie lub nierówne powierzchnie, mogą sprawić, że będziemy bardziej podatni na urazy⁶.

Rodzaje aktywności zwiększające ryzyko

Chociaż ryzyko naciągnięcia mięśnia jest szczególnie wysokie podczas aktywności sportowej, mięsień można również naciągnąć podnosząc ciężki karton lub po prostu schodząc z krawężnika⁷. Prawie wszystkie rodzaje aktywności sportowej niosą ze sobą pewne ryzyko naciągnięć mięśni, ale te urazy mają tendencję do występowania najczęściej w sportach kontaktowych, takich jak piłka nożna, oraz w sportach wymagających szybkich startów, takich jak koszykówka i tenis⁷.

Sporty kontaktowe, takie jak piłka nożna, hokej, boks, zapasy i inne, narażają sportowców na ryzyko naciągnięć mięśni kulszowo-goleniowych, podobnie jak sporty charakteryzujące się szybkimi startami, takie jak bieg przez płotki, skok w dal i biegi⁸. Osoby, których praca wymaga wykonywania powtarzających się ruchów, takich jak ciężkie dźwiganie lub sport, mogą rozwinąć przewlekłe urazy naciągnięć mięśni⁹.

Naciągnięcia mięśni najczęściej występują w dużych mięśniach ciała¹⁰. Naciągnięcia mięśni są szczególnie powszechne w udzie i pachwinie w piłce nożnej, ultimate, hokeju i innych szybkich sportach zespołowych¹⁰. Naciągnięcie to dosłownie rozdarcie mięśnia, które często jest niezwykle trudne do wyleczenia¹⁰.