Testy punktu opieki (POC – Point of Care) stanowią przełomowe rozwiązanie w diagnostyce ospy małpiej, oferując możliwość szybkiego wykrywania wirusa bezpośrednio w miejscu świadczenia opieki medycznej. Te innowacyjne narzędzia diagnostyczne eliminują potrzebę wysyłania próbek do centralnych laboratoriów, co znacząco skraca czas oczekiwania na wyniki i umożliwia natychmiastowe podjęcie decyzji klinicznych1.
Zalety testów punktu opieki
Główną zaletą testów POC jest możliwość uzyskania wyników w czasie krótszym niż jedna godzina, co ma kluczowe znaczenie dla podejmowania szybkich decyzji klinicznych i działań z zakresu zdrowia publicznego1. Testy te są szczególnie cenne w obszarach oddalonych od centrów medycznych, gdzie dostęp do wyspecjalizowanych laboratoriów jest ograniczony1.
Kolejną istotną korzyścią jest prostota użycia – większość testów POC została zaprojektowana tak, aby mogły być wykonywane przez personel medyczny o minimalnym przeszkoleniu, co czyni je odpowiednimi do zastosowania w warunkach terenowych lub w placówkach o ograniczonych zasobach1. Nie wymagają one również skomplikowanej infrastruktury, co sprawia, że są idealne do wdrożenia w regionach wiejskich i niedostatecznie obsługiwanych1.
Xpert Mpox – lider wśród testów POC
Test Xpert Mpox, opracowany przez firmę Cepheid, stanowi obecnie najbardziej zaawansowany komercyjnie dostępny test punktu opieki dla ospy małpiej2. Test ten, autoryzowany przez FDA do użycia awaryjnego, dostarcza wyniki w około 36 minut, przy czym najwcześniejsze wyniki mogą być dostępne już po 25 minutach2.
Xpert Mpox wykorzystuje technologię PCR o jakości laboratoryjnej, zapewniając wysoką dokładność i niezawodność wyników2. Test oferuje specyficzną identyfikację kladu II, co ma znaczenie dla programów nadzoru epidemiologicznego, ponieważ pozytywne próbki tego kladu są wyłączone z wymagań programu agentów selektywnych2.
WHO przyznało testowi Xpert Mpox status Emergency Use Listing (EUL), czyniąc go jedynym molekularnym testem punktu opieki z takim zatwierdzeniem3. To pozycjonuje go jako cenne narzędzie gotowości i reagowania, które można szybko wdrożyć tam, gdzie potrzebne są dokładne i użyteczne informacje3.
Inne rozwijające się technologie POC
Oprócz Xpert Mpox, na rynku pojawiają się inne innowacyjne rozwiązania diagnostyczne. Test cobas MPXV firmy Roche oferuje możliwość wykrywania obu kladów wirusa ospy małpiej i dostarcza wyniki w ciągu dwóch godzin4. Choć nie jest to typowy test punktu opieki ze względu na dłuższy czas analizy, stanowi ważną opcję dla laboratoriów regionalnych.
Szczególnie obiecujące są technologie oparte na systemie CRISPR-Cas12a w połączeniu z nanopore sensing, które mogą dostarczyć wyniki w czasie od 32 do 55 minut, w zależności od stężenia wirusa w próbce5. Te systemy charakteryzują się wysoką specyficznością – próbki zawierające powiązany wirus ospy krowiej nie dają wyników pozytywnych5.
Wyzwania i ograniczenia
Mimo znaczących zalet, testy POC dla ospy małpiej napotykają na pewne wyzwania. Jednym z głównych problemów jest zdolność różnicowania między kladami wirusa – niewiele prawdziwych testów POC potrafi obecnie rozróżnić poszczególne szczepy wirusa, co ogranicza ich przydatność w identyfikacji specyficznych wariantów6.
Dodatkowo, istnieje duża niepewność co do wydajności wielu z tych testów, szczególnie w zakresie ich zdolności do wykrywania i różnicowania między kladami MPXV7. To ogranicza ich rejestrację i przyjęcie w krajach dotkniętych epidemią7.
Perspektywy rozwoju
Przyszłość testów punktu opieki dla ospy małpiej wygląda obiecująco. Oczekuje się wzrostu popytu na prawdziwe rozwiązania POC, szczególnie w regionach o ograniczonej infrastrukturze8. Zatwierdzenia regulacyjne i awaryjna lista użycia przyspieszają dla kluczowych testów, takich jak te od Abbott, Roche i Cepheid8.
Producenci testów diagnostycznych in vitro poczynili ogromne wysiłki w opracowywaniu testów POC dla ospy małpiej, co widać w znacznym wzroście komercyjnie dostępnych molekularnych testów POC8. Organizacje takie jak FIND, Africa CDC i WHO kontynuują wysiłki w zakresie oceny testów i partnerstw z lokalnymi producentami, co sprawia, że cel osiągnięcia powszechnego dostępu do niezawodnej diagnostyki staje się coraz bardziej osiągalny7.













