Objawy przewlekłego niedokrwienia krezki jelita – dławica brzuszna

Przewlekłe niedokrwienie krezki jelita, określane również jako „dławica brzuszna” lub „angina intestinalis”, jest manifestacją choroby naczyń obwodowych spowodowanej niewystarczającym dopływem krwi w stosunku do potrzeb metabolicznych narządów trzewnych¹. W przeciwieństwie do ostrej postaci, przewlekłe niedokrwienie rozwija się stopniowo przez miesiące lub lata, często pozostając długo nierozpoznane².

Charakterystyczny ból poposiłkowy

Głównym i najbardziej charakterystycznym objawem przewlekłego niedokrwienia krezki jelita jest nawracający ból brzucha po posiłkach, określany jako „dławica brzuszna” lub „dławica jelitowa”¹. Ból ten ma bardzo specyficzne cechy czasowe i charakterystyczne właściwości:

Charakterystyka bólu

• Rozpoczyna się 15-30 minut po posiłku¹
• Może trwać do 4 godzin¹
• Jest opisywany jako tępy i kurczowy³
• Najczęściej lokalizuje się w nadbrzuszu lub okolicy pępka³
• Może być podobny do skurczy³

Ból jest często nieproporcjonalny do objawów w badaniu fizycznym i może stopniowo ustępować, ale prowadzi do znacznego lęku przed jedzeniem¹. Ponad 70% pacjentów z objawowym przewlekłym niedokrwieniem krezki jelita zgłasza dławicę brzuszną⁴.

Utrata masy ciała i lęk przed jedzeniem

Znaczna utrata masy ciała jest kluczowym objawem przewlekłego niedokrwienia krezki jelita, występującym u ponad 60% pacjentów⁴. Utrata masy ciała wynika z dwóch głównych mechanizmów:

Adaptacyjne wzorce żywieniowe

W miarę nasilania się bólu brzucha w czasie, wielu pacjentów przechodzi na adaptacyjne wzorce żywieniowe⁴:

• Jedzenie mniejszych porcji⁴
• W zaawansowanych przypadkach unikanie jedzenia⁴
• Rozwój lęku przed jedzeniem („food fear” lub „sitophobia”)⁶

Charakterystyka pacjentów

Klasyczny pacjent z przewlekłym niedokrwieniem krezki jelita jest opisywany jako chudy i wyniszczony, ponieważ boi się jeść, gdyż jedzenie powoduje ból⁷. Wszyscy pacjenci z przewlekłym niedokrwieniem krezki są chudzi i dalej chudną⁸. Nieintencjonalna utrata masy ciała występuje w wyniku lęku przed jedzeniem⁶.

Inne objawy przewlekłego niedokrwienia

Oprócz charakterystycznej dławicy brzusznej i utraty masy ciała, pacjenci z przewlekłym niedokrwieniem krezki jelita mogą prezentować szereg dodatkowych objawów⁹:

Objawy żołądkowo-jelitowe

• Nudności⁵⁹
• Wymioty⁵⁹
• Wzdęcia⁹
• Biegunka⁵
• Zaparcia⁹
• Wczesne uczucie sytości¹

Niespecyficzne objawy

Długotrwałe zwężenie naczyń krezkowych często prowadzi do niespecyficznych objawów rozwijających się w czasie, co jest charakterystyczne dla przewlekłego niedokrwienia krezki¹. Te niespecyficzne objawy często związane z długotrwałym niedokrwieniem krezki, w tym nudności, wymioty, wczesna sytość, biegunka lub zaparcia, sprawiają, że przewlekłe niedokrwienie krezki jest trudne do odróżnienia od innych etiologii bólu brzucha¹.

Stopniowy rozwój objawów

Przewlekłe niedokrwienie krezki jelita charakteryzuje się stopniowym rozwojem objawów w czasie. Początkowo schorzenie może przebiegać bezobjawowo, ponieważ jelito jest zaopatrywane przez kilka naczyń, a zwężenie jednego naczynia może być zwykle dobrze skompensowane¹¹. Objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy dochodzi do znacznego zwężenia dwóch lub trzech głównych tętnic krezkowych¹².

Fazy rozwoju objawów

W zaawansowanym stadium przewlekłe zaburzenie krążenia jelita często objawia się¹¹:

• Bólem brzucha lub dyskomfortem, szczególnie po jedzeniu
• Szybką utratą masy ciała
• W zaawansowanym stadium dyskomfort, biegunka lub ból brzucha są stale obecne

Przewlekłe niedokrwienie krezki może rozwijać się przez dni lub nawet tygodnie³. Chroniczność objawów jest spowodowana stopniowym zmniejszeniem przepływu krwi do jelit⁵.

Badanie fizyczne

Badanie fizyczne u pacjentów z przewlekłym niedokrwieniem krezki jelita często jest nieremarkable lub wykazuje niespecyficzne zmiany¹³:

• Oznaki niedożywienia/kacheksji¹³
• Uogólniona bolesność brzucha¹³
• Szmer brzuszny może być obecny¹³

Niektórzy pacjenci mogą mieć szmer brzuszny, ale może on faktycznie pochodzić z tętnic nerkowych (jeśli istnieje współistniejąca choroba) i nie wystarczy do postawienia diagnozy⁷. Badanie może wykazać niejasną bolesność brzucha nieproporcjonalną do nasilenia bólu, szmer brzuszny i oznaki uogólnionej choroby sercowo-naczyniowej¹⁴.

Współistniejące choroby naczyniowe

Pacjenci z przewlekłym niedokrwieniem krezki jelita często mają w wywiadzie choroby sercowo-naczyniowe, takie jak zawał mięśnia sercowego lub choroby naczyń mózgowych¹⁵. Klasyczny zestaw objawów związanych z przewlekłym niedokrwieniem krezki obejmuje współistniejące współchorobowości naczyniowe, np. poprzedni zawał mięśnia sercowego, udar lub chorobę naczyń obwodowych¹³.

Progresja do postaci ostrej

Ważną cechą przewlekłego niedokrwienia krezki jelita jest możliwość progresji do postaci ostrej¹⁶. Przewlekłe niedokrwienie krezki może stać się ostre, jeśli nie zostanie leczone⁶. U niektórych pacjentów blokada postępuje w czasie, ale może nadejść moment, gdy tętnica zostanie szybko i całkowicie zablokowana przez skrzep krwi¹⁰. Pacjent doświadczy wówczas nagłego i silnego bólu brzucha, którego nie można złagodzić lekami przeciwbólowymi narkotycznymi, nudności lub wymiotów¹⁰.

Objawy przewlekłego niedokrwienia krezki mogą się nasilać, prowadząc do ostrej postaci schorzenia⁶. Jeśli zostanie postawiona diagnoza przewlekłego niedokrwienia krezki, pacjenci powinni zostać poddani definitywnej terapii z powodu ryzyka ciągłej utraty masy ciała, ostrej martwicy, perforacji, sepsy lub śmierci⁵.