Terapia kompresyjna w lipoedemie – rodzaje i zastosowanie

Terapia kompresyjna stanowi jeden z najważniejszych elementów leczenia zachowawczego lipoedemy i może mieć działanie przeciwzapalne na tkanki oraz poprawić mikrokrążenie¹. Noszenie kompresyjnej odzieży sportowej, legginsów typu lycra lub pończoch kompresyjnych może sprawić, że nogi będą się czuć bardziej komfortowo¹.

Kilka najnowszych badań potwierdziło kompresję jako skuteczną niechirurgiczną modalność leczenia². Terapia kompresyjna została zaprojektowana do wywierania nacisku na tkanki ciała i ma trzy główne cele w przypadku lipoedemy³.

Mechanizm działania terapii kompresyjnej

Terapia kompresyjna nie odwróci powiększenia tkanki tłuszczowej charakterystycznego dla lipoedemy, dlatego jeśli nie ma obrzęku, nie spowoduje redukcji rozmiaru kończyny³. Główne cele terapii kompresyjnej w lipoedemie to: zmniejszenie dyskomfortu, bólu i dolegliwości poprzez wsparcie tkanek; wsparcie tkanek i wyprostowanie nierównego, zniekształconego kształtu kończyny, co zmniejsza upośledzenie mechaniczne i poprawia mobilność; oraz redukcja obrzęku w obrzęku limfatycznym poprzez zmniejszenie tworzenia płynu śródtkankowego i zachęcanie do powrotu żylnego i limfatycznego³.

Kompresja może pomóc w zmniejszeniu objawów napięcia i bólu w kończynach poprzez redukcję obrzęku, poprawę mobilności oraz zapobieganie progresji choroby⁴. Terapia kompresyjna może zmniejszyć ryzyko progresji do obrzęku limfatycznego, chociaż dowody na takie efekty nie są obecnie dostępne³.

Rodzaje odzieży kompresyjnej

Odzież kompresyjna to wyroby medyczne wykonane z mocnej, elastycznej tkaniny, które pomagają poprawić krążenie, wspierają tkanki i stawy oraz pomagają w objawach dyskomfortu i uczucia ciężkości⁵. Pończochy medyczne o płaskim splocie są jednym z elementów terapii lipoedemy⁶. Noszenie płasko tkanych medycznych pończoch kompresyjnych może na przykład złagodzić ból i zmniejszyć możliwy obrzęk⁶.

Dzięki specjalnej technice tkania i grubszemu materiałowi, pończochy o płaskim splocie są mniej elastyczne i pozwalają na wysoką stabilność ciśnienia na ciele⁶. Odzież kompresyjna jest często dostępna na receptę i może obejmować pończochy, skarpety, legginsy, rękawy na ramiona, regulowane opatrunki, a czasem bandażowanie⁷.

Lekarz, pielęgniarka lub specjalista zaleci najbardziej odpowiedni typ odzieży kompresyjnej i doradzi, jak z niej korzystać⁷. Specjalistyczne odzież kompresyjna lub bandażowanie może pomóc w zmniejszeniu gromadzenia się płynu, które występuje w zaawansowanej lipoedemie, i zapobiec dalszemu gromadzeniu się płynu⁴.

Drenaż limfatyczny manualny

Drenaż limfatyczny manualny to unikalna metoda terapeutyczna stymulująca ruch płynu limfatycznego w tkankach¹⁰. To delikatna technica masażu, która może zmniejszyć obrzęk płynowy, przenosząc nadmiar płynu do obszarów, gdzie system limfatyczny działa, w celu prawidłowego drenażu¹¹.

Drenaż limfatyczny manualny stymuluje aktywność układu limfatycznego i może być stosowany w połączeniu z terapią kompresyjną w celu zmniejszenia obrzęku i kontroli objawów, takich jak ból w obrzęku limfatycznym¹². MLD może pomóc w redukcji obrzęku, zmniejszeniu bólu i siniaków oraz poprawie mobilności w zaawansowanych przypadkach lipo-obrzęku limfatycznego, gdzie obrzęk może bezpośrednio przyczyniać się do upośledzenia mobilności⁴.

Regularna terapia masażu może być pomocna w rozbiciu obszarów włóknienia, gdzie tkanka łączna zaczyna się twardnieć¹⁰. Drenaż limfatyczny manualny może również pomóc w zapobieganiu progresji choroby¹³. Samomasaż do drenażu limfatycznego powinien być wykonywany rano i wieczorem, a może być uzupełniony profesjonalnym leczeniem drenażu limfatycznego manualnego¹⁴.

Urządzenia do kompresji pneumatycznej

Urządzenia do kompresji pneumatycznej, które są nadmuchiwanymi częściami odzieży nakładanymi na nogi i wypełnianymi sprężonym powietrzem, oraz pończochy kompresyjne mogą pomóc w zmniejszeniu bólu i poprawie objawów¹⁵. Urządzenia do kompresji pneumatycznej składają się z nadmuchiwanej odzieży dla różnych części ciała i mogą obejmować każdą rękę, każdą nogę, tułów lub klatkę piersiową oraz elektryczną pompę pneumatyczną, która wypełnia ubranie sprężonym powietrzem¹⁰.

Kompresja pneumatyczna może być używana jako część kompleksowej terapii dekongestionującej, która może złagodzić bolesne objawy¹⁵. W przypadku terapii kompresji pneumatycznej, takich jak medyczna terapia drenażu limfatycznego, może również pomóc w stanie zapalnym i dyskomforcie, a także przerywanej kompresji pneumatycznej⁵.

Kompleksowa terapia dekongestionująca

Kompleksowa terapia dekongestionująca obejmuje pełen zakres niechirurgicznych podejść do leczenia lipoedemy i obrzęku limfatycznego¹⁰. U pacjentów, którzy mają lipoedemę, ale nie mają obrzęku limfatycznego, kompleksowa terapia dekongestionująca wraz z dietą i ćwiczeniami może pomóc w ograniczeniu progresji choroby¹⁰.

Kompleksowa terapia dekongestionująca obejmuje drenaż limfatyczny manualny, kompresję, ćwiczenia oraz dokładną pielęgnację skóry i paznokci¹⁵. Zachowawcze leczenie obejmuje indywidualnie dostosowane statyczne odzież kompresyjną, aktywne urządzenia do kompresji pneumatycznej, drenaż limfatyczny manualny i terapię głębokich tkanek w celu zmniejszenia włóknienia, które wszystkie zmniejszają dyskomfort i łagodzą bóle poprzez zapewnienie podpory i wsparcia tkanek¹⁶.

Opieka pooperacyjna i kompresja

Opieka pooperacyjna powinna być prowadzona przez certyfikowanego terapeutę limfatycznego 2-3 razy w tygodniu tak szybko po operacji, jak to możliwe, aż obrzęk ustąpi¹⁷. Lekarz przepisze wykonaną na zamówienie odzież kompresyjną do noszenia w celu zapobiegania obrzękowi i gromadzeniu się płynu¹⁸.

Kompresja jest zwykle wymagana po liposukcji, aby utrzymać redukcję⁹. Masaże drenażu limfatycznego są bardzo korzystne po liposukcji lipoedemy, ponieważ pomagają zmniejszyć obrzęk, stymulują układ limfatyczny i wspierają gojenie poprzez ułatwienie usuwania nadmiaru płynów¹⁹.

Indywidualizacja terapii kompresyjnej

Podejście jest indywidualne, uznając, że doświadczenie każdej osoby z lipoedemą jest unikalne²¹. Terapeuci limfatyczni są przeszkoleni w pomiarach i dopasowywaniu zarówno gotowej, jak i wykonanej na zamówienie odzieży kompresyjnej²². Doświadczeni terapeuci limfatyczni są przeszkoleni w zapewnianiu drenażu limfatycznego manualnego do dotkniętych kończyn²².

Akredytowani praktycy limfatyczni mogą współpracować z pacjentem w celu przepisania odpowiedniej odzieży kompresyjnej, która pomoże w łagodzeniu bólu, wsparciu tkanek miękkich i poprawie mobilności²³. Należy pamiętać, że nie każde leczenie będzie odpowiednie dla każdego pacjenta²⁴.