Leczenie kolan koślawe u dorosłych – metody i możliwości

Leczenie kolan koślawe u dorosłych stanowi znaczące wyzwanie terapeutyczne, ponieważ w przeciwieństwie do dzieci, deformacja nie ustępuje samoistnie i ma tendencję do pogarszania się wraz z wiekiem¹. U dorosłych kolana koślawe są niezależnym czynnikiem ryzyka degeneracji stawu kolanowego i bólu, a artoza prowadzi do dalszego nieprawidłowego ustawienia¹.

Celem leczenia jest skorygowanie ustawienia kończyn, zatrzymanie progresji choroby i zmniejszenie ryzyka degeneracji stawów. Udowodniono, że korekta kolan koślawe przed początkiem zaawansowanej artrozy może opóźnić lub zapobiec potrzebie całkowitej endoprotezoplastyki kolana¹.

Metody leczenia konserwatywnego

Najlepsze niechirurgiczne leczenie dla pacjentów z kolanami koślawe ma na celu zmniejszenie innych czynników ryzyka rozwoju artrozy w kolanie². Chociaż opcje niechirurgiczne nie korygują deformacji kolan koślawe u dorosłych, mogą być pomocne w zmniejszeniu nieprzyjemnych objawów związanych z tym stanem³.

Fizjoterapia i ćwiczenia ukierunkowane

Terapia może być korzystna dla dorosłych z kolanami koślawe, ponieważ pomaga poprawić siłę mięśni i stabilność stawów⁴. Fizjoterapia odgrywa kluczową rolę w postępowaniu z kolanami koślawe, pomagając pacjentom nauczyć się, jak poprawić wyniki i prawidłowo używać mięśni nóg do wsparcia struktur kostnych⁵.

Angażowanie się w ukierunkowane ćwiczenia dla kolan koślawe u dorosłych może wzmocnić mięśnie wokół kolan, bioder i rdzenia. Fizjoterapeuta może zaprojektować program ćwiczeń, aby pomóc wzmocnić słabe mięśnie, koncentrując się na określonych mięśniach, które wymagają wzmocnienia⁶.

Kontrola masy ciała

W przypadkach, gdy otyłość przyczynia się do stanu, pracownicy służby zdrowia mogą zalecić utratę masy ciała i modyfikacje stylu życia w celu zmniejszenia stresu na stawy kolanowe⁴. Utrzymanie zdrowej wagi jest kluczowe, ponieważ nadmierna waga może wywierać dodatkowe obciążenie na kolana⁶.

Redukcja masy ciała i zastąpienie ćwiczeń o wysokim wpływie ćwiczeniami o niskim wpływie może pomóc spowolnić postęp stanu⁵. Kolana koślawe mogą wystąpić z powodu ciśnienia na nogi spowodowanego dodatkową masą ciała⁷.

Ortezy i pomoce ortopedyczne

Używanie niestandardowych ortez lub aparatów kolanowych może zapewnić stabilność i pomóc w utrzymaniu prawidłowego ustawienia podczas aktywności⁶. Noszenie aparatów na nogi lub częściej specjalnych wkładek, zwanych ortezami, może zmniejszyć obciążenie kolan⁸.

Wkładki mogą pomóc osobom z nieprawidłowym chodem lub bólem stóp. Ortezy z podporami łuku i amortyzowanymi podeszwami mogą pomóc poprawić ustawienie nóg⁹. Staw kolanowy może wydawać się nieprawidłowo ustawiony, jeśli stopa nie jest biomechanicznie zdrowa, co oznacza, że ktoś z bardzo spłaszczoną stopą może być narażony na ryzyko rozwoju objawów podobnych do kogoś z kolanami koślawe¹⁰.

Farmakoterapia

Do kontroli bólu kolana i stanu zapalnego można rozważyć dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)⁴. W przypadku kontroli dyskomfortu leki dostępne bez recepty, takie jak NLPZ, mogą być pomocne⁶.

Niektóre iniekcje, takie jak kwas hialuronowy lub kortykosteroidy, mogą być używane do leczenia bólu kolana i degeneracji związanych z tym stanem¹¹. Iniekcje takie jak kwas hialuronowy lub kortykosteroidy mogą przynieść ulgę w bólu i spowolnić degenerację stawów¹².

Interwencje chirurgiczne u dorosłych

W ciężkich przypadkach lub gdy leczenie zachowawcze okazuje się nieskuteczne, konieczne mogą być interwencje chirurgiczne, takie jak osteotomia lub endoprotezoplastyka kolana¹³. Operacja jest zazwyczaj rozważana w przypadku ciężkich przypadków lub gdy inne leczenie nie powiodło się¹².

Osteotomia korekcyjna

U dorosłych kolana koślawe mogą być korygowane chirurgicznie. Dorośli mogą skorzystać z osteotomii, takiej jak osteotomia dalszego końca kości udowej (DFO) lub wysoka osteotomia piszczelowa (HTO), która polega na przecięciu i zmianie kształtu kości w celu wyrównania nogi, zabezpieczonej płytkami i śrubami¹⁴¹⁵.

Celem procedury jest zmiana kąta kości, wyrównanie rozkładu obciążenia, zatrzymanie progresji choroby i obniżenie ryzyka degeneracji stawów³. Kolana koślawe to problem strukturalny z kształtem kości. Leczenie musi zająć się tym fundamentalnie. Korekta chirurgiczna to jedyny sposób na wyprostowanie kolan koślawe¹⁶.

Całkowita endoprotezoplastyka kolana

Deformacja kolan koślawe u dorosłych wtórna do choroby zwyrodnieniowej lub reumatoidalnego zapalenia stawów zwykle wymaga całkowitej endoprotezoplastyki kolana¹⁷. Całkowita endoprotezoplastyka kolana obiecuje korekcję deformacji, mobilność bez bólu i szybszą rehabilitację¹⁸.

Robotyczna endoprotezoplastyka kolana może pomóc poprawić ustawienie nóg i równowagę u starszych dorosłych z ciężkimi kolanami koślawe. System robotyczny umożliwia precyzyjne umieszczenie implantu, co może prowadzić do mniejszych nacięć, mniejszego uszkodzenia tkanek i szybszego powrotu do zdrowia¹⁵.

Alternatywne i uzupełniające terapie

Praca ze specjalistą medycyny fizycznej, takim jak fizjatr, lub fizjoterapeutą może pomóc pacjentowi w nauce, jak poprawić wyniki i prawidłowo używać mięśni nóg do wsparcia struktur kostnych. Alternatywne lub uzupełniające leczenie może obejmować określone procedury z jogi Iyengar lub Metody Feldenkrais⁵.

Niektórzy podiatrzy wykonali dalsze studia i są w stanie wykonywać suche nakłuwanie w celu skorygowania nierównowagi mięśniowej i wykonać delikatne rozciąganie mięśni, dzięki czemu pacjent może wyjść z kliniki z prostymi nogami tego samego dnia. W niektórych przypadkach niestandardowe ortezy mogą być również przepisane jako uzupełnienie tej terapii¹⁹.

Znaczenie wczesnej interwencji

Naprawianie kolan koślawe jest ważne, ponieważ stan może powodować ból stawów, artrozę i problemy z mobilnością w czasie. W przeciwieństwie do dzieci, kolana koślawe u dorosłych nie znikają same i mogą się pogarszać wraz z rozwojem artrozy. Wczesne leczenie stanu może pomóc zapobiec poważnym uszkodzeniom stawów¹⁵.

Leczenie patologicznych kolan koślawe na wczesnym etapie może pomóc zapobiec przyszłym powikłaniom i deformacjom. Leczenie patologicznych kolan koślawe na wczesnym etapie może zapobiec trwałej deformacji i późniejszemu rozwojowi choroby zwyrodnieniowej stawów²⁰.

Rokowanie i wyniki długoterminowe

Powodzenie leczenia chirurgicznego zależy od rodzaju operacji i stanu pacjenta. Podczas operacji kość jest przecięta i przemieszczona w celu skorygowania kąta nogi, następnie stabilizowana płytkami i śrubami. Powrót do zdrowia obejmuje częściowe obciążenie i ćwiczenia ruchowe w celu przywrócenia funkcji²¹.

Powrót do zdrowia po operacji kolan koślawe trwa od kilku tygodni do miesięcy. Początkowa faza gojenia trwa około 4-6 tygodni. Pacjenci używają kul przez około 6 tygodni, wywierając tylko lekki nacisk na stopę dla równowagi. Fizjoterapia rozpoczyna się około dwóch tygodni po operacji w celu odbudowy siły²¹.

Leczenie podstawowej choroby, ćwiczenia i fizjoterapia mogą zmniejszyć kolana koślawe i zapobiec dalszej deformacji. U osób z ciężkimi kolanami koślawe, które nie reagują na leczenie niechirurgiczne, operacja jest skuteczną opcją²².