Epidemiologia hiperglikemii – rozpowszechnienie i dane statystyczne

Hiperglikemia, czyli podwyższony poziom glukozy we krwi, stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego XXI wieku¹. Częstość występowania tego schorzenia dramatycznie wzrosła w ciągu ostatnich dwóch dekad, głównie z powodu zwiększonej otyłości, zmniejszonej aktywności fizycznej oraz starzenia się społeczeństw¹.

Globalne statystyki występowania

Według najnowszych danych Międzynarodowej Federacji Cukrzycy (IDF), około 590 milionów dorosłych w wieku 20-79 lat żyje obecnie z cukrzycą na całym świecie²³. Oznacza to, że 11,1% czyli jeden na dziewięć dorosłych cierpi na tę chorobę, przy czym ponad czterech na dziesięciu nie zdaje sobie sprawy ze swojego stanu³. Prognozy wskazują, że do 2050 roku liczba ta wzrośnie do 853 milionów osób, co stanowi wzrost o 46%³.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje, że liczba osób żyjących z cukrzycą wzrosła z 200 milionów w 1990 roku do 830 milionów w 2022 roku⁴. W 2022 roku 14% dorosłych w wieku 18 lat i starszych żyło z cukrzycą, co stanowi wzrost z 7% w 1980 roku⁴. Te dane pokazują skalę epidemii, z którą mierzy się współczesny świat.

Dane regionalne i demograficzne

Występowanie hiperglikemii wykazuje znaczne różnice regionalne i demograficzne. W Stanach Zjednoczonych około 38,1 miliona dorosłych Amerykanów, czyli 14,7% populacji dorosłych, choruje na cukrzycę⁵. Dane z Centers for Disease Control and Prevention wskazują, że w USA żyje prawie 30,5 miliona Amerykanów z cukrzycą i prawie 84 miliony z przedcukrzycą¹.

Kraje z największą liczbą pacjentów z cukrzycą to Chiny, Indie, Stany Zjednoczone, Brazylia i Rosja¹. Hiperglikemia jest bardziej rozpowszechniona w gospodarstwach domowych o niskich i średnich dochodach¹, co wskazuje na istotną rolę czynników społeczno-ekonomicznych w rozwoju tego schorzenia Zobacz więcej: Czynniki społeczno-ekonomiczne wpływające na hiperglikemię.

Częstość występowania jest równa między mężczyznami i kobietami¹, jednak niektóre grupy etniczne są bardziej narażone. Najwyższą częstość występowania obserwuje się wśród rdzennych Amerykanów, Latynosów, Afroamerykanów i Amerykanów azjatyckiego pochodzenia⁶.

Hiperglikemia w środowisku szpitalnym

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące występowania hiperglikemii w szpitalach. Hiperglikemia, definiowana jako poziom glukozy we krwi powyżej 140 mg/dl (7,8 mmol/l), występuje u 22-46% pacjentów hospitalizowanych w oddziałach innych niż intensywnej terapii⁵⁷. Dane z USA sugerują, że częstość występowania cukrzycy wśród dorosłych pacjentów hospitalizowanych wzrosła o 2,5% rocznie z 17,1% do 27,3% między 2000 a 2018 rokiem⁵.

W Wielkiej Brytanii coroczny National Diabetes Inpatient Audit wykazał, że częstość występowania cukrzycy wśród pacjentów hospitalizowanych wzrosła z 15% w 2010 roku do prawie 20% w 2019 roku⁷. Te dane podkreślają rosnące obciążenie systemów opieki zdrowotnej związane z hiperglikemią Zobacz więcej: Hiperglikemia w środowisku szpitalnym – epidemiologia i konsekwencje.

Trendy i prognozy na przyszłość

Liczby te mają tendencję wzrostową w kolejnych dekadach. Najnowsze szacunki wskazują na globalną częstość występowania 463 milionów osób z cukrzycą w 2019 roku, co reprezentuje 9,3% częstości występowania na całym świecie⁸. Do 2030 roku szacuje się, że ta częstość osiągnie 10,2%, a do 2045 roku 10,9%⁸.

WHO ostrzega, że cukrzyca będzie siódmą główną przyczyną zgonów do 2030 roku⁸. Obciążenie chorobą związane z cukrzycą jest wysokie i rośnie w każdym kraju, napędzane przez globalny wzrost częstości występowania otyłości i niezdrowego stylu życia⁸.

Wpływ na śmiertelność i koszty

Hiperglikemia ma poważne konsekwencje zdrowotne i ekonomiczne. W 2021 roku cukrzyca była bezpośrednią przyczyną 1,6 miliona zgonów, przy czym 47% wszystkich zgonów z powodu cukrzycy wystąpiło przed ukończeniem 70. roku życia⁴. Wysoki poziom glukozy we krwi powoduje około 11% zgonów sercowo-naczyniowych⁴.

Od 2000 roku wskaźniki śmiertelności z powodu cukrzycy wzrastają⁴. W Regionie Ameryk cukrzyca jest szóstą główną przyczyną zgonów i piątą przyczyną przedwczesnej utraty lat życia⁹. W ciągu zaledwie 20 lat śmiertelność z powodu cukrzycy wzrosła o ponad 50% na całym świecie⁹.

Wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne

Jednym z największych wyzwań w epidemiologii hiperglikemii jest fakt, że znaczny odsetek przypadków pozostaje niezdiagnozowany. Ponad 4 na 10 dorosłych z cukrzycą nie zdaje sobie sprawy ze swojego stanu³. W USA szacuje się, że 7,3 miliona osób ma niezdiagnozowaną cukrzycę⁶.

Pokrycie leczenia cukrzycy było najniższe w krajach o niskich i średnich dochodach⁴. Ponad 4 na 5 dorosłych (81%) z cukrzycą żyje w krajach o niskich i średnich dochodach³, co podkreśla globalną nierówność w dostępie do opieki zdrowotnej i stanowi poważne wyzwanie dla systemów zdrowotnych na całym świecie.