Zaawansowane metody leczenia niewydolności serca – urządzenia i chirurgia

W przypadkach zaawansowanej niewydolności serca, gdy optymalna farmakoterapia nie przynosi wystarczających rezultatów, dostępne są zaawansowane opcje terapeutyczne¹. Obejmują one terapię urządzeniami wszczepialnymi, mechaniczne wspomaganie krążenia oraz w najcięższych przypadkach przeszczepianie serca².

Te zaawansowane metody leczenia zostały opracowane w odpowiedzi na potrzeby pacjentów z niewydolnością serca oporną na leczenie farmakologiczne³. Dzięki postępowi technologicznemu i medycznemu, urządzenia te znacząco zmieniły leczenie niewydolności serca w wybranych przypadkach i poprawiły zarówno rokowanie, jak i jakość życia⁴.

Terapia resynchronizująca serce (CRT)

Terapia resynchronizująca serce polega na wszczepieniu specjalistycznego rozrusznika serca, który może jednocześnie stymulować obie komory serca⁵. CRT jest wskazana u pacjentów z obniżoną funkcją lewej komory (frakcja wyrzutowa ≤35%), rytmem zatokowym, blokiem lewej odnogi pęczka Hisa lub echokardiograficznymi cechami asynchronii komorowej oraz szerokością QRS ≥120ms, którzy pozostają objawowi (NYHA III-IV) pomimo optymalnego leczenia farmakologicznego⁶.

Gdy rytm serca jest zaburzony, może to pogarszać niewydolność serca. Terapia ta wykorzystuje rozrusznik, który wysyła zsynchronizowane impulsy elektryczne do obu dolnych komór serca (lewej i prawej komory), dzięki czemu pompują lepiej i bardziej synchronicznie⁷. CRT pomaga koordynować skurcze serca w dolnych komorach i wykazano również, że zmniejsza częstość występowania zagrażających życiu arytmii, takich jak częstoskurcz komorowy i migotanie komór⁸.

CRT znacząco poprawia jakość życia pacjentów z ciężką niewydolnością serca, zmniejszając ryzyko hospitalizacji i zwiększając przeżywalność⁹. Wartość terapii resynchronizującej serce jako interwencji u pacjentów z eGFR < 60 ml/min była równie korzystna i skuteczna jak u pacjentów z eGFR > 60 ml/min¹⁰.

Kardiowertery-defibrylatory (ICD)

Wszczepialne kardiowertery-defibrylatory są urządzeniami podobnymi do rozruszników serca, które są umieszczane pod skórą w klatce piersiowej¹¹. Przewody prowadzą przez żyły do serca, aby monitorować rytm serca. Jeśli serce zaczyna bić w niebezpiecznym rytmie lub jeśli się zatrzyma, ICD próbuje stymulować serce lub przywrócić mu normalny rytm za pomocą wyładowania elektrycznego¹¹.

U osób z ciężką kardiomiopatią (frakcja wyrzutowa lewej komory poniżej 35%) lub u tych z nawracającym częstoskurczem komorowym lub złośliwymi arytmiami, leczenie automatycznym wszczepialnym kardiowerterem-defibrylatorem (AICD) jest wskazane w celu zmniejszenia ryzyka ciężkich, zagrażających życiu arytmii¹².

ICD poprawiają śmiertelność, a terapia resynchronizująca serce (dwukomorowe rozruszniki z automatycznym wszczepialnym kardiowerterem-defibrylatorem lub bez niego) może poprawić objawy u pacjentów z niewydolnością serca¹³. Wszczepialne kardiowertery-defibrylatory i terapia resynchronizująca serce (dwukomorowe rozruszniki) poprawiają śmiertelność i funkcję u wybranych pacjentów¹⁴.

Urządzenia wspomagające lewą komorę (LVAD)

Urządzenia wspomagające komory to mechaniczne pompy wszczepiane u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca jako pomost do przeszczepu lub jako terapia docelowa¹⁵. LVAD to urządzenia używane do wsparcia serca i organizmu, gdy serce nie jest w stanie pompować wystarczająco wydajnie, aby wspierać organizm samodzielnie za pomocą leków doustnych i terapii urządzeniami¹⁶.

Urządzenia wspomagające komory są mechanicznymi urządzeniami używanymi do pomocy osłabionemu sercu w bardziej wydajnym pompowaniu krwi¹⁷. Badacze nadal ulepszają technologię stojącą za VAD, w tym znaczące zmniejszenie rozmiarów, optymalizację wydajności pompy i zwiększoną zastosowanie kliniczne¹⁷.

Mechaniczne wspomaganie krążenia może poprawić przeżywalność i objawy pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca⁹. Krótkoterminowe urządzenia MCS są wskazane do odwrócenia krytycznej hipoperfuzji i hipoksji narządów końcowych w wstrząsie kardiogennym⁹.

Nowoczesne urządzenia i technologie

FDA zatwierdziła generatory impulsów wszczepialne (IPG) i inne urządzenia medyczne do leczenia niewydolności serca¹⁸. System OPTIMIZER Smart to zatwierdzony przez FDA IPG, a dowody sugerują, że co najmniej 3 miesiące leczenia IPG OPTIMIZER może prowadzić do poprawy stanu funkcjonalnego pacjentów, tolerancji wysiłku i ogólnej jakości życia¹⁷.

System CardioMEMS HF to wszczepialne urządzenie medyczne zatwierdzone przez FDA do monitorowania pacjentów z niewydolnością serca NYHA klasa II lub III, którzy byli hospitalizowani w ciągu ostatniego roku i/lub mają podwyższone peptydy natriuretyczne¹⁷. Urządzenie to dostarcza informacje o ciśnieniu w tętnicy płucnej, która transportuje krew z prawej strony serca do płuc⁴.

Modulacja kurczliwości serca (CCM)

Modulacja kurczliwości serca to leczenie dla osób z umiarkowaną do ciężkiej skurczową niewydolnością serca lewej komory (klasy NYHA II-III), która zwiększa zarówno siłę skurczu komory, jak i zdolność pompowania serca¹⁹. CCM jest zalecana dla pacjentów z niewydolnością serca i obniżoną frakcją wyrzutową oraz jest wskazana dla zmniejszenia hospitalizacji z powodu niewydolności serca u pacjentów z frakcją wyrzutową 25-45%²⁰.

Przeszczepianie serca

Przeszczepianie serca jest zalecanym leczeniem dla pacjentów, którzy mają zaawansowaną niewydolność serca oporną na leczenie farmakologiczne/urządzeniami i którzy nie mają bezwzględnych przeciwwskazań²¹. Przeszczepianie serca było złotym standardem terapii, gdy występuje progresywna niewydolność serca w stadium końcowym pomimo maksymalnej terapii farmakologicznej, gdy rokowanie jest złe i gdy nie ma realnej alternatywy terapeutycznej²¹.

Przeszczepianie serca może być konieczne, gdy rozwiną się ciężka niewydolność serca, której nie można skutecznie leczyć lekami lub innymi rodzajami chirurgii²². W wybranych pacjentach z ciężką niewydolnością serca przeszczepianie serca jest wskazane w celu poprawy wydolności wysiłkowej, jakości życia i przeżywalności w porównaniu z konwencjonalnym leczeniem i wykazano, że ma 5-letnie wskaźniki przeżycia 70-80% u pacjentów otrzymujących potrójną terapię immunosupresyjną⁶.

Przeszczepianie serca jest jedynym lekarstwem na zaawansowaną niewydolność serca²³. W wybranych przypadkach można rozważyć przeszczepianie serca¹⁹. Osoby z najcięższą niewydolnością serca mogą być kandydatami do urządzeń wspomagających komory, które były powszechnie używane jako pomost do przeszczepiania serca, ale były ostatnio używane częściej jako leczenie docelowe zaawansowanej niewydolności serca¹⁹.

Opieka paliatywna w zaawansowanej niewydolności serca

Lekarz może zalecić specjalną opiekę medyczną w celu zmniejszenia objawów i poprawy jakości życia. Nazywa się to opieką paliatywną¹. Opieka paliatywna jest ważną częścią leczenia opornej niewydolności serca z celem poprawy jakości życia²⁰.

Jeśli masz ICD, jedną z ważnych kwestii do omówienia z rodziną i zespołem opieki zdrowotnej jest to, czy ICD powinien zostać wyłączony, aby nie mógł dostarczać wyładowań, które sprawiają, że serce nadal bije¹. Niektórzy ludzie mają tak ciężką niewydolność serca, że chirurgia ani leki nie pomagają. Ci ludzie mogą potrzebować wymiany swoich serc na zdrowe serce dawcy¹.