Trendy czasowe i prognozy epidemiologiczne niewydolności serca

Analiza trendów czasowych w epidemiologii niewydolności serca ujawnia złożony obraz zmian zachodzących w ostatnich dekadach. Te trendy mają fundamentalne znaczenie dla planowania przyszłych potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej i alokacji zasobów medycznych¹.

Aktualne trendy w częstości występowania

W krajach o wysokich dochodach obserwuje się stabilizację lub nawet spadek częstości występowania niewydolności serca w ostatniej dekadzie¹. W Wielkiej Brytanii, w badaniu populacyjnym obejmującym ponad cztery miliony osób, zaobserwowano 7% spadek częstości występowania niewydolności serca między 2002 a 2014 rokiem – z 3,6 do 3,3 na 1000 osobolat².

Pomimo spadku standaryzowanej według wieku i płci częstości występowania, surowa liczba nowych przypadków wzrosła o 12%². W Stanach Zjednoczonych pacjenci w wieku 65 lat i więcej doświadczyli redukcji z 36 przypadków na 1000 osób w 2011 roku do 26 przypadków na 1000 osób w 2016 roku³.

Analiza danych z kilku amerykańskich próbek społecznościowych z lat 1990-2009 wykazała, że standaryzowana częstość występowania niewydolności serca pozostała stabilna między dekadami 1990-1999 a 2000-2009 (z 19,7 do 18,9 na 1000 osób)⁴. Jednak częstość występowania niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową znacząco wzrosła w tym samym okresie (z 4,7 do 6,8 na 1000 osób)⁴.

Zmiany w rozpowszechnieniu

Mimo stabilizacji lub spadku częstości występowania, rozpowszechnienie niewydolności serca nadal wzrasta¹. Globalnie odnotowano 29% wzrost rozpowszechnienia niewydolności serca między 2010 a 2019 rokiem⁵. W Wielkiej Brytanii, chociaż standaryzowane według wieku i płci rozpowszechnienie pozostaje stabilne (1-2%), surowa liczba pacjentów żyjących z niewydolnością serca wzrosła o 23% w ostatniej dekadzie²⁶.

Ten wzrost rozpowszechnienia przy stabilnej częstości występowania można przypisać kilku czynnikom: starzeniu się populacji, wzrostowi czynników ryzyka, skuteczności nowych terapii oraz poprawie przeżywalności¹⁵. Poprawa leczenia choroby niedokrwiennej serca i dostępność skutecznych terapii opartych na dowodach przedłużających życie pacjentów z niewydolnością serca również przyczyniają się do tego trendu⁷.

Prognozy demograficzne na przyszłość

Przewidywania dotyczące przyszłych trendów epidemiologicznych niewydolności serca wskazują na znaczny wzrost obciążenia chorobą. W Stanach Zjednoczonych przewiduje się wzrost liczby chorych z obecnych 6,7 miliona do 8,5 miliona do 2030 roku, 10,3 miliona do 2040 roku i 11,4 miliona do 2050 roku⁸⁹.

W siedmiu głównych rynkach farmaceutycznych (7MM) było 3 094 817 zdiagnozowanych przypadków niewydolności serca w 2022 roku, a przewiduje się wzrost w tempie przekraczającym 1% rocznie w latach 2022-2032¹⁰. Wśród tych krajów Stany Zjednoczone miały najwyższą liczbę zdiagnozowanych przypadków niewydolności serca w 2022 roku¹⁰.

Starzenie się populacji jest głównym czynnikiem napędzającym te prognozy. Przewiduje się, że wskaźniki będą dalej rosnąć głównie z powodu wydłużania się życia, ale także z powodu wzrostu czynników ryzyka (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, dyslipidemia i otyłość) oraz poprawy wskaźników przeżycia w innych typach chorób sercowo-naczyniowych¹¹.

Zmieniający się profil kliniczny choroby

Jednym z najważniejszych trendów w epidemiologii niewydolności serca jest zmiana profilu klinicznego choroby, szczególnie wzrost udziału niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF). Obecnie HFpEF stanowi dużą i rosnącą część pacjentów z niewydolnością serca na całym świecie i odpowiada za więcej niż połowę wszystkich przypadków niewydolności serca w starzejących się społeczeństwach¹².

W Stanach Zjednoczonych niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową obserwowano u około 50% wszystkich pacjentów z niewydolnością serca w ostatniej dekadzie³. Pacjenci z HFpEF stanowią około 50% przypadków hospitalizacji z powodu niewydolności serca, wzrastając w czasie z 33% w 2005 roku do 39% w 2010 roku¹³.

W analizie z Olmsted County w Minnesocie, wykorzystującej zaktualizowaną klasyfikację niewydolności serca, wśród 2035 dorosłych z nowo rozpoznaną niewydolnością serca między 2007 a 2015 rokiem, 29,9% miało HFrEF, 12,5% miało HFmrEF i 57,6% miało HFpEF⁴.

Trendy w śmiertelności

Szczególnie niepokojące są trendy dotyczące śmiertelności związanej z niewydolnością serca. Wskaźniki śmiertelności z powodu niewydolności serca rosną od 2012 roku, z bardziej wyraźnym przyspieszeniem w latach 2020-2021⁸¹⁴. Skorygowane według wieku wskaźniki śmiertelności z powodu niewydolności serca były wyższe w 2021 roku niż w 1999 roku⁸.

W Wielkiej Brytanii odnotowano niepokojący wzrostowy trend wskaźników zgonów z powodu niewydolności serca między 2012 a 2017 rokiem¹⁵¹⁶. W 2022/23 roku nastąpił wzrost liczby pacjentów z niewydolnością serca przyjętych do szpitala, którzy zmarli, do 11% (z 9% w 2021/22), chociaż 30-dniowa i roczna śmiertelność zmniejszyła się odpowiednio do 13% i 30%¹⁵.

Zmiany w hospitalizacjach

Wskaźniki hospitalizacji z powodu niewydolności serca również wykazują wzrostowe trendy. Od 2014 do 2017 roku obserwowano wzrost wskaźników hospitalizacji, który był konsekwentny we wszystkich grupach wiekowych i płciowych¹⁷¹⁸. W Wielkiej Brytanii wskaźniki hospitalizacji wzrosły o 33% w ciągu ostatnich pięciu lat, trzy razy więcej niż wzrosty obserwowane w przypadku jakiegokolwiek innego schorzenia¹⁹.

Między 2020-2022 rokiem wskaźniki hospitalizacji z powodu niewydolności serca były tymczasowo zmniejszone podczas pandemii COVID-19¹⁸. Wskaźniki ponownych hospitalizacji pozostają wysokie – około 23% pacjentów zostaje ponownie przyjętych w miesiąc po wypisie¹⁹.

Różnice regionalne w trendach

Trendy epidemiologiczne niewydolności serca wykazują znaczne różnice regionalne. W krajach rozwijających się, w miarę jak stają się bardziej zamożne, częstość występowania cukrzycy, nadciśnienia tętniczego i otyłości wzrasta, co z kolei prowadzi do wzrostu częstości niewydolności serca²⁰. W krajach tropikalnych najczęstszą przyczyną niewydolności serca jest choroba zastawkowa lub jakaś forma kardiomiopatii²⁰.

Istnieje znaczny brak danych z krajów rozwijających się, gdzie niewydolność serca wykazuje inne cechy w porównaniu ze światem zachodnim⁷. Ta różnorodność geograficzna w danych epidemiologicznych ogranicza rozwój ukierunkowanych strategii opieki zdrowotnej w regionach o ograniczonych zasobach²¹.

Implikacje ekonomiczne trendów

Rosnące trendy w epidemiologii niewydolności serca mają poważne implikacje ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej. W Stanach Zjednoczonych przewiduje się, że całkowite koszty medyczne dla pacjentów z niewydolnością serca wzrosną z 20,9 miliarda dolarów w 2012 roku do 53,1 miliarda dolarów do 2030 roku²². Aktualne trendy wskazują na jeszcze większe obciążenie ekonomiczne w przyszłości.

Przyszłe wyzwania i możliwości

Przewidywane trendy epidemiologiczne stawiają przed systemami opieki zdrowotnej znaczne wyzwania, ale także otwierają nowe możliwości. Konieczne będzie dostosowanie infrastruktury medycznej do obsługi rosnącej liczby pacjentów z niewydolnością serca, szczególnie starszych i z współistniejącymi chorobami.

Rosnący udział HFpEF w ogólnej populacji pacjentów z niewydolnością serca wymaga rozwoju nowych strategii terapeutycznych i diagnostycznych specyficznych dla tego fenotypu choroby. Jednocześnie poprawa przeżywalności dzięki nowym terapiom może dalej zwiększać rozpowszechnienie, ale poprawiać jakość życia pacjentów.