Epidemiologia niewydolności serca – rozmiary globalnego problemu

Niewydolność serca stanowi jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego współczesnego świata¹. To złożony zespół chorobowy charakteryzuje się znaczną zachorowalnością i śmiertelnością, wpływając na jakość życia milionów pacjentów oraz generując ogromne koszty dla systemów opieki zdrowotnej².

Globalne rozmiary problemu

Według najnowszych szacunków, niewydolność serca dotyka obecnie około 64 milionów ludzi na całym świecie¹³. W Stanach Zjednoczonych liczba osób chorujących na niewydolność serca wynosi około 6,7 miliona dorosłych powyżej 20. roku życia⁴⁵. Przewiduje się, że liczba ta wzrośnie do 8,5 miliona do 2030 roku, 10,3 miliona do 2040 roku i 11,4 miliona do 2050 roku⁶.

Rozpowszechnienie niewydolności serca wykazuje znaczne różnice geograficzne. Najwyższe wskaźniki występowania odnotowuje się w Ameryce Północnej, Europie Środkowej, Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, podczas gdy niższe wartości obserwuje się w Europie Wschodniej i Azji Południowo-Wschodniej⁵⁷. W Europie szacunkowe rozpowszechnienie wynosi około 1,7% w 13 krajach, podczas gdy w Kanadzie osiąga 3,5%⁷.

Ryzyko zachorowania w ciągu życia

Dane epidemiologiczne wskazują na niepokojący wzrost ryzyka rozwoju niewydolności serca w ciągu życia. Obecnie szacuje się, że wynosi ono około 24%, co oznacza, że jedna na cztery osoby zachoruje na niewydolność serca⁴⁸. Jest to wzrost w porównaniu z wcześniejszymi szacunkami, które wskazywały na ryzyko wynoszące jedną na pięć osób⁹.

Ryzyko rozwoju niewydolności serca w znacznym stopniu zależy od wieku. Dla osób w wieku 45 lat ryzyko życiowe wynosi od 20% do 45%¹⁰. Szczególnie wysokie wskaźniki występowania obserwuje się u osób powyżej 75. roku życia, gdzie rozpowszechnienie przekracza 10%¹¹. W grupie wiekowej 45-54 lata rozpowszechnienie wynosi 0,3%, wzrasta do 0,9% w grupie 55-64 lata, osiąga 2,5% między 65-74 rokiem życia i aż 8,8% u osób powyżej 74 lat¹².

Trendy czasowe i zmiany epidemiologiczne

Chociaż częstość występowania niewydolności serca ustabilizowała się lub nawet zmniejszyła w krajach o wysokich dochodach w ostatniej dekadzie, jej rozpowszechnienie nadal wzrasta¹³. W Stanach Zjednoczonych obserwuje się zmniejszenie częstości występowania wśród starszych dorosłych przy jednoczesnym wzroście wśród młodych dorosłych¹⁴. Analiza danych z lat 1990-2009 wykazała, że standaryzowana częstość występowania niewydolności serca pozostała stabilna, jednak znacząco wzrosła częstość niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową¹⁵.

Szczególnie niepokojące są rosnące wskaźniki śmiertelności związane z niewydolnością serca. Od 2012 roku obserwuje się wzrost śmiertelności, z bardziej wyraźnym przyspieszeniem w latach 2020-2021⁴⁶. W 2021 roku niewydolność serca była czynnikiem współistniejącym w około 425 147 zgonach i stanowiła 45% zgonów sercowo-naczyniowych w Stanach Zjednoczonych⁶.

Różnice demograficzne i etniczne

Epidemiologia niewydolności serca wykazuje znaczne różnice w zależności od rasy, pochodzenia etnicznego i płci Zobacz więcej: Różnice demograficzne w epidemiologii niewydolności serca. Częstość występowania i rozpowszechnienie niewydolności serca jest wyższe wśród osób pochodzenia afroamerykańskiego w porównaniu z innymi grupami rasowymi i etnicznymi⁴⁶. Rozpowszechnienie niewydolności serca wzrosło w czasie wśród osób pochodzenia afroamerykańskiego i hiszpańskiego⁴.

Mężczyźni mają wyższą częstość występowania niewydolności serca, ale ogólne rozpowszechnienie jest podobne u obu płci, ponieważ kobiety żyją dłużej po wystąpieniu choroby¹⁶. Kobiety są zazwyczaj starsze w momencie diagnozy (po menopauzie), częściej mają dysfunkcję rozkurczową i wydają się doświadczać gorszej jakości życia po diagnozie¹⁶.

Hospitalizacje i obciążenie systemu opieki zdrowotnej

Niewydolność serca stanowi główną przyczynę hospitalizacji osób powyżej 65. roku życia¹¹¹⁸. Wskaźniki hospitalizacji z powodu niewydolności serca wzrosły od 2014 do 2017 roku, przy czym wzrost ten był konsekwentny we wszystkich grupach wiekowych i płciowych, z najwyższymi wskaźnikami wśród pacjentów pochodzenia afroamerykańskiego¹⁷¹⁹. W Wielkiej Brytanii hospitalizacje z powodu niewydolności serca wzrosły o 33% w ciągu ostatnich pięciu lat¹⁸.

Wskaźniki ponownych hospitalizacji pozostają wysokie – około 24,7% pacjentów hospitalizowanych z powodu zastoinowej niewydolności serca w Stanach Zjednoczonych jest ponownie przyjmowanych w ciągu 30 dni²⁰. Ponad 50% osób wymaga ponownej hospitalizacji w ciągu 6 miesięcy po leczeniu, a średni czas pobytu w szpitalu wynosi 6 dni²⁰.

Perspektywy demograficzne i prognozy

Starzenie się populacji oraz wydłużanie życia pacjentów kardiologicznych dzięki nowoczesnym innowacjom terapeutycznym prowadzi do wzrostu rozpowszechnienia niewydolności serca Zobacz więcej: Trendy czasowe i prognozy epidemiologiczne niewydolności serca. Przewiduje się dalszy wzrost liczby przypadków, szczególnie w krajach o niskim i średnim dochodzie, gdzie niewydolność serca wykazuje inne cechy w porównaniu ze światem zachodnim¹.

W krajach tropikalnych najczęstszą przyczyną niewydolności serca jest choroba zastawkowa lub jakaś forma kardiomiopatii¹⁶. W miarę jak kraje słabiej rozwinięte stają się bardziej zamożne, częstość występowania cukrzycy, nadciśnienia tętniczego i otyłości wzrasta, co z kolei prowadzi do wzrostu częstości niewydolności serca¹⁶.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Niewydolność serca generuje ogromne koszty dla systemów opieki zdrowotnej. W Stanach Zjednoczonych całkowite koszty medyczne dla pacjentów z niewydolnością serca mają wzrosnąć z 20,9 miliarda dolarów w 2012 roku do 53,1 miliarda dolarów do 2030 roku². W 2012 roku niewydolność serca kosztowała naród szacunkowo 30,7 miliarda dolarów²¹. W Wielkiej Brytanii niewydolność serca stanowi 2% całego rocznego budżetu Narodowej Służby Zdrowia (około 625 milionów funtów rocznie), przy czym 70% wydatków przeznacza się na opiekę stacjonarną²².

Pomimo postępów w terapii, wskaźnik śmiertelności u pacjentów z niewydolnością serca pozostaje nieakceptowalnie wysoki, co czyni wczesne wykrywanie osób podatnych na chorobę, które mogłyby skorzystać ze środków zapobiegawczych, kwestią najwyższej wagi⁵. Około połowa osób, które rozwiną niewydolność serca, umiera w ciągu 5 lat od diagnozy¹¹, a wskaźniki śmiertelności są podobne do tych obserwowanych w przypadku niektórych nowotworów²³.