Neurostymulacja w padaczce czołowej – nowoczesne metody leczenia

Podstawy neurostymulacji w epilepsji

Neurostymulacja stanowi nowoczesną metodę leczenia padaczki czołowej, wykorzystującą urządzenia implantowalne do dostarczania impulsów elektrycznych lub farmakologicznych do układu nerwowego w celu kontrolowania aktywności napadowej¹. Metoda ta jest szczególnie przydatna u pacjentów, u których chirurgia resekcyjna nie jest możliwa lub bezpieczna². Neurostymulacja może być stosowana jako alternatywa lub uzupełnienie tradycyjnego leczenia farmakologicznego³.

Około jedna trzecia pacjentów z epilepsją może być oporna na leki przeciwpadaczkowe, w takich przypadkach lekarze mogą zastosować inne formy leczenia, takie jak neurostymulacja¹. Według badania opublikowanego w The Lancet w 2021 roku, ponad połowa osób doświadczających napadów odnotowała długoterminową redukcję napadów po terapii neurostymulacyjnej³. Urządzenia neurostymulacyjne są czasami nazywane „rozrusznikami serca dla mózgu”⁴.

Stymulacja nerwu błędnego (VNS)

Stymulacja nerwu błędnego polega na implantacji urządzenia umieszczanego pod skórą klatki piersiowej, które stymuluje nerw błędny w szyi⁵. Urządzenie to wysyła sygnały do mózgu, które zmniejszają częstotliwość napadów⁵. Stymulator jest implantowany chirurgicznie i zapewnia stymulację lewego nerwu błędnego z ustaloną częstotliwością, zazwyczaj 30 sekund co 5 minut, a także może być aktywowany ręcznym magnesem⁶.

VNS jest zatwierdzony przez FDA do leczenia napadów u dorosłych i dzieci powyżej 4 roku życia, których napady nie są kontrolowane po wypróbowaniu co najmniej dwóch leków⁷. Ta procedura zazwyczaj zmniejsza liczbę napadów, chociaż rzadko prowadzi do całkowitej wolności od napadów⁸. Chirurgiczna implantacja stymulatora nerwu błędnego jest zalecana, gdy ocena wskazuje, że pacjent nie może otrzymać chirurgii resekcyjnej lub gdy pacjent preferuje uniknięcie tego typu operacji⁹.

Responsywna neurostymulacja (RNS)

Responsywna neurostymulacja to nowsza technologia, która aktywuje się jedynie w momencie rozpoczęcia napadu i zatrzymuje jego rozwój¹⁰. Urządzenie RNS działa jak rozrusznik serca dla mózgu⁷. System ten monitoruje fale mózgowe i wykrywa nieprawidłową aktywność, a następnie dostarcza impulsy stymulacyjne pomagające falcom mózgowym powrócić do normy¹¹.

RNS powinien być rozważany, gdy początek napadów znajduje się w obszarach istotnych funkcjonalnie kory mózgowej lub ma charakter dwustronny⁶. Urządzenie NeuroPace RNS zostało zatwierdzone przez FDA w 2014 roku jako leczenie dla dorosłych z napadami ogniskowymi z jedną lub dwoma strefami początku napadów, których napady nie były kontrolowane przez dwa lub więcej leków przeciwpadaczkowych¹².

Responsywna neurostymulacja jest dostępna od 2013 roku i wykazuje medianę redukcji napadów o 70% po 6,1 latach u pacjentów z napadami czołowymi i ciemieniowymi¹³. W jednym z przypadków pacjent z padaczką oporną związaną ze stwardnieniem guzowatym osiągnął całkowitą wolność od napadów po implantacji urządzenia RNS, doświadczając jedynie przełomowych napadów w kontekście redukcji leków po 3 latach wolności od napadów¹⁴.

Głęboka stymulacja mózgu (DBS)

Głęboka stymulacja mózgu polega na umieszczeniu elektrody głęboko w mózgu, której stymulacja jest kontrolowana przez urządzenie umieszczone pod skórą klatki piersiowej¹⁰. W DBS elektrody są umieszczane w określonej części mózgu, często w jądrze przednim wzgórza⁷. Urządzenie wysyła sygnały do elektrody w mózgu, aby zatrzymać aktywność wywołującą napad⁸.

DBS to system zamkniętej pętli, który był używany w leczeniu zaburzeń ruchowych przez wiele lat⁶. Głęboka stymulacja mózgu ukierunkowana na jądro przednie wzgórza jest również dostępna do leczenia napadów ogniskowych¹³. Elektroda połączona jest z urządzeniem stymulującym pod skórą klatki piersiowej, a przewód biegnący pod skórą łączy urządzenie z elektrodą¹⁵.

Wskazania i kwalifikacja do neurostymulacji

Neurostymulacja jest rozważana u pacjentów z padaczką czołową, gdy leki nie zapewniają odpowiedniej kontroli napadów³. Może być szczególnie przydatna u pacjentów, u których chirurgia nie jest bezpieczną opcją leczenia napadów². Implanty takie jak stymulacja nerwu błędnego (VNS) lub responsywna neurostymulacja (RNS) mogą być rozważane, gdy leki nie są skuteczne w kontrolowaniu napadów¹⁶.

Pacjenci z padaczką czołową, którzy nie odpowiadają na leki przeciwdrgawkowe i nie kwalifikują się do chirurgii epilepsji, mogą skorzystać z alternatywnych podejść, takich jak elektryczna stymulacja mózgu¹⁷. W ostatnich latach opracowano nowsze podejścia chirurgiczne, w tym implanty stymulacji nerwu błędnego i urządzenia responsywnej neurostymulacji¹⁸.

RNS może być rozważany u pacjentów ze stwardnieniem guzowatym niezależnie od ich historii oporności na leki i chirurgię¹⁹. Przyszłe badania są potrzebne, aby zrozumieć skuteczność RNS w większej populacji pacjentów, w tym różnice w skuteczności między umieszczeniem elektrod korowych a wzgórzowych¹⁹.