Globalne i regionalne różnice w epidemiologii bólu ucha

Epidemiologia bólu ucha wykazuje znaczące różnice geograficzne i demograficzne na całym świecie. Globalne obciążenie chorobowe związane z infekcjami ucha pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach rozwijających się i wśród określonych grup etnicznych¹.

Globalne obciążenie chorobowe

Według najnowszych danych z Global Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors Study, w 2021 roku odnotowano globalnie 391 milionów nowych epizodów zapalenia ucha środkowego przy częstości występowania wynoszącej 4958,9 na 100 000 mieszkańców². Zapalenie ucha środkowego odpowiadało za 391 milionów epizodów i 536 zgonów w 2021 roku¹.

Na całym świecie odnotowuje się około 709 milionów przypadków ostrego zapalenia ucha środkowego rocznie³, przy czym ostre zapalenie ucha środkowego dotyka 11% populacji każdego roku, a połowa przypadków występuje u osób poniżej piątego roku życia⁴. Przewlekle ropne zapalenie ucha środkowego dotyka około 5% lub 31 milionów z tych przypadków, przy czym 22,6% przypadków występuje rocznie u osób poniżej piątego roku życia⁴.

Utrata słuchu na całym świecie spowodowana zakażeniami ucha szacowana jest na 30 osób na każde 10 000³. Powikłania zakażeń ucha prowadzą do około 21 000-28 000 zgonów rocznie na całym świecie³. W 2013 roku zapalenie ucha środkowego spowodowało 2400 zgonów, co stanowi spadek w porównaniu z 4900 zgonami w 1990 roku⁴.

Różnice między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się

Znaczące różnice w epidemiologii bólu ucha obserwuje się między krajami o różnym poziomie rozwoju gospodarczego. W krajach rozwijających się częstość występowania zapalenia ucha środkowego i jego powikłań pozostaje znacznie wyższa niż w krajach rozwiniętych.

Szacowana roczna częstość występowania powikłań wewnątrzczaszkowych zapalenia ucha środkowego w Brazylii wynosi 0,8%, co jest zgodne z badaniami przeprowadzonymi w krajach rozwijających się, takich jak Tajlandia, Turcja i Tajwan, które raportowały częstość występowania odpowiednio 0,45%, 1,35% i 3%⁵. Te wartości są znacznie wyższe niż obserwowane w krajach rozwiniętych.

W krajach rozwijających się zapalenie wyrostka sutkowatego i inne powikłania pozostają najczęstszymi przyczynami zgonu z powodu przewlekłego zapalenia ucha środkowego⁵. Pomimo wyraźnego spadku, zapalenie wyrostka sutkowatego pozostaje problemem – roczna częstość występowania zapalenia wyrostka sutkowatego w niektórych krajach rozwijających się wynosi 0,27%⁶.

Regionalne różnice w Afryce

Badania przeprowadzone w krajach afrykańskich wskazują na wysoką częstość występowania bólu ucha w tej populacji. W badaniu przeprowadzonym w szpitalu w Czadzie częstość występowania bólu ucha wyniosła 22,3%, przy czym wartość ta wahała się od 18% do 36% według różnych autorów w Afryce⁷.

W badaniu z południowo-zachodniej Nigerii stwierdzono łączną częstość występowania ostrego i przewlekłego zapalenia ucha środkowego na poziomie 14,7% w badanej populacji, z szczytem występowania w grupie wiekowej 1-4 lata, podczas gdy najniższa częstość występowania została stwierdzona w grupie wiekowej poniżej 1 roku⁸. Porównywalne dane dla większości krajów afrykańskich są trudne do uzyskania, ale raporty z badań szpitalnych w stanie Osun w Nigerii potwierdzają wysoką częstość występowania infekcji ucha u dzieci poniżej 5 lat⁸.

Główne etiologie bólu ucha pochodzącego z ucha znalezione w badaniu czadyjskim to zapalenie ucha zewnętrznego i przewlekłe zapalenie ucha środkowego⁷. W zależności od grupy wiekowej, przyczyny bólu ucha różniły się między dziećmi a dorosłymi – choroby ucha były najczęstszą przyczyną bólu ucha u dzieci, podczas gdy ból ucha odruchu był częstszy u dorosłych⁷.

Populacje o szczególnie wysokim ryzyku

Niektóre grupy etniczne charakteryzują się szczególnie wysoką częstością występowania zapalenia ucha środkowego. Dzieci rdzennych Amerykanów i Alaskan, w tym Inuitów, mają wyższe wskaźniki przewlekłego zapalenia ucha środkowego niż populacja biała⁹.

Australijscy Aborygeni doświadczają wysokiego poziomu niedosłuchu przewodzeniowego, głównie z powodu masowego występowania chorób ucha środkowego wśród młodych w społecznościach aborygeńskich⁴. Dzieci aborygeńskie doświadczają chorób ucha środkowego średnio przez dwa i pół roku podczas dzieciństwa, w porównaniu z trzema miesiącami u dzieci nieaborygeńskich⁴.

Jeśli pozostanie nieleczona, choroba ucha może pozostawić trwałe dziedzictwo utraty słuchu. Wyższa częstość głuchoty z kolei przyczynia się do słabych wyników społecznych, edukacyjnych i emocjonalnych dla zainteresowanych dzieci⁴. Takie dzieci, gdy dorastają, częściej doświadczają trudności z zatrudnieniem i znajdują się w systemie sprawiedliwości karnej⁴. Badania z 2012 roku ujawniły, że dziewięciu na dziesięciu więźniów aborygeńskich w Terytorium Północnym cierpi na znaczną utratę słuchu⁴.

Międzynarodowe porównania częstości występowania

Częstość występowania zapalenia ucha środkowego równa lub wyższa niż w Stanach Zjednoczonych odnotowywana jest międzynarodowo, szczególnie w krajach mniej rozwiniętych². W Stanach Zjednoczonych w 2011 roku zapalenie ucha środkowego było drugą najczęstszą przyczyną wizyt na izbie przyjęć związanych z chorobami zakaźnymi, diagnozowane w 18% takich przypadków, w porównaniu z infekcją górnych dróg oddechowych w 41% przypadków².

Szacunkowa roczna częstość występowania powikłań wewnątrzczaszkowych w różnych krajach pokazuje znaczące różnice regionalne, co może być związane z dostępem do opieki zdrowotnej, standardami diagnostycznymi oraz czynnikami socjoekonomicznymi.

Trendy czasowe w skali globalnej

Analiza trendów globalnych wskazuje na pozytywne zmiany w epidemiologii zapalenia ucha środkowego. Na przestrzeni ostatnich trzech dekad częstość występowania, rozpowszechnienie, śmiertelność i DALY dla zapalenia ucha środkowego wykazują tendencję spadkową, co jest korzyścią wynikającą z poprawy w zakresie prewencji i leczenia¹⁰.

Ciągły nadzór epidemiologiczny nad globalnymi wzorcami zapalenia ucha środkowego, rozkładem patogenów i wzorcami oporności pozostaje niezbędny¹⁰. Potencjał infekcji górnych dróg oddechowych do progresji do poważniejszych chorób, ich wkład w oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz potencjał pandemiczny niektórych patogenów URI wymagają kompleksowych badań i strategii opartych na dowodach¹.