Włókniakomięsak guzowaty skóry – przyczyny powstania nowotworu

Włókniakomięsak guzowaty skóry jest rzadkim nowotworem, którego przyczyny nie są w pełni poznane¹. Pomimo intensywnych badań naukowych, etiologia tego schorzenia pozostaje przedmiotem ciągłych analiz i dyskusji w środowisku medycznym²³. Współczesna wiedza wskazuje jednak na kilka kluczowych mechanizmów i czynników, które mogą przyczyniać się do rozwoju tego nowotworu.

Podłoże genetyczne choroby

Najważniejszym odkryciem w zakresie etiologii włókniakomięsaka guzowatego skóry jest identyfikacja specyficznych zmian genetycznych w komórkach nowotworowych. Badania wykazały, że u około 90% pacjentów z tym nowotworem występuje charakterystyczna translokacja chromosomowa t(17;22)(q22;q13)⁴⁵. Ta zmiana genetyczna nie jest dziedziczona od rodziców, ale nabywana w trakcie życia i występuje wyłącznie w komórkach nowotworowych⁵⁶.

Translokacja polega na wymianie materiału genetycznego między chromosomem 17 a chromosomem 22, co prowadzi do połączenia fragmentu genu COL1A1 z chromosomu 17 z fragmentem genu PDGFB z chromosomu 22⁵. Powstały w ten sposób gen fuzyjny COL1A1-PDGFB koduje nieprawidłowe białko łączące, które funkcjonuje podobnie do białka PDGFB (płytkopochodnego czynnika wzrostu B)⁵. To fuzyjne białko stymuluje komórki do nadmiernego rozmnażania i nieprawidłowego różnicowania, co ostatecznie prowadzi do powstania guza⁵ Zobacz więcej: Mechanizmy molekularne włókniakomięsaka guzowatego skóry.

Mechanizm powstawania nowotworu

Proces nowotworowy rozpoczyna się, gdy komórki skóry rozwijają zmiany w swoich chromosomach⁷⁸. Chromosomy to nitkowate struktury wewnątrz komórek, które zawierają DNA i białka⁸. Zmiany w chromosomach powodują, że komórki zaczynają produkować znacznie więcej nowych komórek w szybkim tempie⁸. Te nowotworowe komórki tworzą wzrost, który rozpoczyna się pod skórą i z czasem może wypychać się na powierzchnię, tworząc guz⁸.

W procesie tym kluczową rolę odgrywa nadprodukcja białka podobnego do PDGFB, które działa jako silny czynnik wzrostu⁹. Fuzja genów powoduje powstanie dodatkowego lub nadliczbowego chromosomu, który prowadzi do nieprawidłowego rozmnażania komórek z mutacją⁹. Fibroblast, będący komórką pochodzenia tego nowotworu, ekspresuje gen fuzyjny w przekonaniu, że koduje kolagen, jednak powstające białko fuzyjne jest przetwarzane w dojrzały płytkopochodny czynnik wzrostu, który jest silnym czynnikiem wzrostu¹⁰.

Rola urazów skóry

Chociaż zmiany genetyczne są główną przyczyną rozwoju włókniakomięsaka guzowatego skóry, obserwacje kliniczne wskazują, że urazy skóry mogą odgrywać rolę czynnika predysponującego¹¹¹². U około 10-20% pacjentów z tym nowotworem w wywiadzie występuje uraz w miejscu, gdzie później rozwija się guz¹¹³.

Do rodzajów urazów, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju włókniakomięsaka guzowatego skóry, należą oparzenia, radioterapia, nacięcia chirurgiczne oraz tatuaże⁶. Opisywano przypadki rozwoju nowotworu w bliznach pooperacyjnych, bliznach po oparzeniach, w miejscach uszkodzonych przez leczenie napromienianiem, a nawet w bliznach po szczepieniach¹³Zobacz więcej: Rola urazów skóry w rozwoju włókniakomięsaka guzowatego.

Należy jednak podkreślić, że mechanizm, poprzez który uraz może predysponować do rozwoju włókniakomięsaka guzowatego skóry, nie jest jasny⁹. Potrzebne są dalsze badania, aby w pełni zrozumieć związek między urazem skóry a rozwojem tego nowotworu³¹⁴.

Alternatywne mechanizmy genetyczne

W przypadkach, w których nie stwierdza się typowej translokacji t(17;22), mogą występować alternatywne zmiany genetyczne. U pacjentów bez klasycznej translokacji może być obecna inna translokacja obejmująca gen PDGFB na chromosomie 22⁴¹⁵. W niektórych przypadkach progresja z typowego włókniakomięsaka guzowatego skóry do jego wariantu włókniakomięsakowego wiąże się ze wzmocnieniem genomowym wpływającym na gen fuzyjny PDGFB/COL1A1, chociaż zjawisko to występuje zmiennie⁴.

Badacze zaobserwowali również występowanie niestabilności mikrosatelitarnej, charakteryzującej się zmianami w liczbie powtarzających się zasad DNA w mikrosatelitach w porównaniu ze stanem dziedziczonym¹⁵¹⁶. Te przypadki niestabilności mikrosatelitarnej towarzyszą nabywaniu mutacji białka p53, szczególnie w przypadkach wykazujących cechy mięsaka wysokiego stopnia złośliwości¹⁵¹⁶.

Czynniki ryzyka i predyspozycje

Chociaż włókniakomięsak guzowaty skóry może wystąpić u osób w każdym wieku, najczęściej diagnozowany jest u ludzi między 20. a 50. rokiem życia³¹⁷. Obserwuje się również pewne różnice rasowe w częstości występowania – ryzyko rozwoju tego nowotworu jest wyższe u osób pochodzenia afrykańskiego²¹⁷¹⁸.

Istnieją również doniesienia o przypadkach rozwoju włókniakomięsaka guzowatego skóry u kobiet, u których wzrost guza rozpoczął się lub przyspieszył podczas ciąży, co może sugerować wpływ czynników hormonalnych¹⁹. Nie ma jednak wystarczających dowodów na to, że schorzenie ma charakter dziedziczny, chociaż mogą istnieć pewne predyspozycje genetyczne występujące w rodzinach²⁰.

Współczesne rozumienie etiologii

Obecne badania wskazują, że rozwój włókniakomięsaka guzowatego skóry jest procesem wieloczynnikowym, w którym uczestniczą różne elementy, w tym onkogeny, geny supresorowe nowotworów i niedobory odporności²¹. Większość przypadków występuje sporadycznie, jednak opisywano również przypadki o unikalnych cechach, takich jak wieloogniskowość, mały rozmiar i występowanie w młodym wieku u dzieci z ciężkim złożonym niedoborem odporności związanym z niedoborem deaminazy adenozyny²².

Ważne jest zrozumienie, że w przeciwieństwie do innych nowotworów skóry, włókniakomięsak guzowaty skóry nie wykazuje związku z ekspozycją na promieniowanie słoneczne¹⁹²³. Nie ma również dowodów na związek z konkretnymi czynnikami środowiskowymi, nawykami czy zachowaniami²⁴²⁵.