Przyczyny fizyczne i medyczne opóźnionej ejakulacji

Przyczyny fizyczne opóźnionej ejakulacji stanowią szeroki spektrum schorzeń medycznych, które mogą wpływać na złożony proces ejakulacji¹. Lista przyczyn organicznych mogących prowadzić do opóźnionej ejakulacji jest obszerna i obejmuje różnorodne choroby oraz stany medyczne². Każda wrodzona nieprawidłowość, choroba, procedura chirurgiczna lub lek, które zakłócają centralną kontrolę ejakulacji lub kontrolę obwodową, mogą skutkować opóźnioną ejakulacją³.

Choroby neurologiczne

Zaburzenia neurologiczne, zarówno czynnościowe, jak i organiczne, które wpływają na mózg i rdzeń kręgowy, mogą powodować opóźnioną ejakulację w zależności od poziomu i zakresu patologii⁴. Ze względu na duży wpływ układu nerwowego na ejakulację, logiczne jest, że każdy stan wpływający na mózg, rdzeń kręgowy lub nerwy obwodowe może zakłócać tę funkcję⁵.

Do przykładów schorzeń neurologicznych powodujących opóźnioną ejakulację należą udar mózgu, stwardnienie rozsiane, uszkodzenia rdzenia kręgowego oraz cukrzyca⁵. Neuropatia cukrzycowa, udar mózgu lub uszkodzenie nerwów rdzenia kręgowego stanowią częste przyczyny neurologiczne tego zaburzenia¹. Uszkodzenie nerwów miednicznych odpowiedzialnych za orgazm może również powodować opóźnioną ejakulację⁶.

Powikłania chirurgiczne

Zabiegi chirurgiczne prostaty, takie jak przezcewkowa resekcja prostaty czy usunięcie prostaty, stanowią częstą przyczynę opóźnionej ejakulacji¹. Różne modalności chirurgiczne leczenia objawów dolnych dróg moczowych (LUTS) z powodu łagodnego rozrostu prostaty (BPH) są związane z różnymi negatywnymi skutkami dla funkcji ejakulacyjnej⁷.

Opóźniona ejakulacja może być spowodowana uszkodzeniem nerwów miednicznych w wyniku traumy będącej rezultatem chirurgii miednicy (np. chirurgia prostaty, w tym przezcewkowa resekcja prostaty i nacięcie szyi pęcherza, proktokolektomia, obustronna sympatektomia, wycięcie tętniaka aorty brzusznej, limfadenektomia okołoaortalna itp.)⁸. Dysfunkcja ejakulacyjna została zgłoszona u około 40% pacjentów z obustronną sympatektomią na poziomie L2⁹.

Zaburzenia hormonalne

Schorzenia hormonalne, w tym niedoczynność tarczycy (hipotyreozy) lub niski poziom testosteronu (hipogonadyzm), mogą znacząco wpływać na zdolność do ejakulacji¹. Chociaż regulacja hormonalna wszystkich aspektów reprodukcji męskiej jest dobrze udokumentowana, rola kontroli endokrynnej procesu ejakulacyjnego nie jest jeszcze całkowicie wyjaśniona⁴.

Hiperprolaktynemia wiąże się zarówno ze zmniejszonym pożądaniem seksualnym, jak i zmniejszoną zdolnością do osiągnięcia orgazmu u mężczyzn¹⁰. Hormony takie jak testosteron i prolaktyna odgrywają kluczową rolę w funkcji seksualnej. Niski poziom testosteronu (hipogonadyzm) lub podwyższony poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) mogą zakłócać szlaki regulujące ejakulację¹¹.

Schorzenia związane z hormonami, takie jak niski poziom hormonu tarczycy lub niski poziom testosteronu, również powodują opóźnioną ejakulację¹². Testosteron również odgrywa rolę w ejakulacji i orgazmie¹³. Niski poziom testosteronu może przyczyniać się do opóźnionej ejakulacji, a suplementacja testosteronem może pomóc w rozwiązaniu problemu¹⁴.

Infekcje i stany zapalne

Zakażenia dróg moczowych, zapalenie miednicy i przewlekłe zapalenie prostaty/przewlekły zespół bólu miednicy (CP/CPPS) zostały rozpoznane jako czynniki etiologiczne zaburzeń ejakulacyjnych, w tym opóźnionej ejakulacji⁴. Niektóre infekcje, takie jak zakażenia dróg moczowych, mogą prowadzić do tego zaburzenia¹.

Przewlekła infekcja lub zapalenie gruczołu krokowego (przewlekłe zapalenie prostaty) jest czasami związane z opóźnioną ejakulacją¹⁵. Inne schorzenia, takie jak infekcje prostaty i zakażenia dróg moczowych, mogą również wpływać na zdolność do ejakulacji¹⁶.

Wady wrodzone i anatomiczne

Niektóre wady wrodzone wpływające na układ rozrodczy mogą powodować opóźnioną ejakulację¹. Pierwotne opóźnione ejakulacje trwające całe życie są słabo poznane i rzadko wyjaśniane przez nieliczne wrodzone przyczyny anatomiczne (np. torbiel przewodu Müllera, nieprawidłowości przewodu Wolffa, zespół brzucha śliwkowego, nieprzedziurawiony odbyt, wrodzona niedrożność przewodu wytryskowego, nieprawidłowości genetyczne, w tym mukowiscydoza itp.)⁸.

Patofizjologia opóźnionej ejakulacji w związku z wadami wrodzonymi jest złożona i zależy od wariantów anatomicznych dna miednicy oraz fizjologicznego funkcjonowania narządów zlokalizowanych w dnie miednicy⁷. Uszkodzenie przewodu wytryskowego może następować po korekcji nieprzedziurawionego odbytu⁷.

Choroby przewlekłe

Przewlekłe problemy zdrowotne, takie jak cukrzyca lub stwardnienie rozsiane, mogą wpływać na przepływ krwi do prącia i poziom energii¹⁷. Choroby sercowo-naczyniowe, choroby wątroby lub zaburzenia nerek mogą wpływać na funkcję seksualną poprzez różne mechanizmy¹⁷.

Wiele schorzeń fizycznych i/lub medycznych może powodować problemy z funkcją seksualną. Te schorzenia obejmują cukrzycę, choroby serca i naczyniowe, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia hormonalne, choroby przewlekłe takie jak niewydolność nerek lub wątroby oraz alkoholizm i nadużywanie narkotyków¹⁸.

Zmiany związane z wiekiem

Wraz z wiekiem u mężczyzn mogą wystąpić zmiany w cyklu reakcji seksualnej. Zmniejszona czułość nerwów, wolniejsze pobudzenie i niższe poziomy testosteronu mogą przyczyniać się do opóźnionej ejakulacji¹¹. Wraz z wiekiem u mężczyzn normalny jest dłuższy czas ejakulacji¹⁹.

Prącie może utracić część swojej czułości z wiekiem, a poziomy testosteronu zmniejszają się u starszych mężczyzn, spowalniając proces pobudzenia²⁰. Niektóre osoby mają wolne reakcje na wiele funkcji organizmu z powodu starzenia się¹⁷. Opóźniona ejakulacja jest najczęstsza wśród osób starszych, chociaż każda osoba, która osiągnęła dojrzałość seksualną, może doświadczać tego zaburzenia²¹.

Specyficzne schorzenia urologiczne

Stan, w którym nasienie cofa się do pęcherza moczowego zamiast wychodzić z prącia, nazywany wytryskem wstecznym, może być przyczyną opóźnionej ejakulacji¹. Znaczna liczba mężczyzn leczonych farmakologicznie z powodu objawów dolnych dróg moczowych związanych z łagodnym rozrostem prostaty zgłasza zaburzenia ejakulacyjne⁴.

Wytrysk wsteczny jest częsty u mężczyzn z cukrzycą, którzy cierpią na neuropatię cukrzycową (uszkodzenie nerwów)¹⁸. Niektórzy mężczyźni zgłaszają brak czucia w nerwach żołędzi prącia, co może, ale nie musi być związane z czynnikami zewnętrznymi, w tym z przebytym obrzezaniem⁸.

Wpływ nowotworów

Rak prostaty stał się najczęstszym nowotworem neskórnym u mężczyzn w krajach zachodnich⁴. Leczenie onkologiczne może prowadzić do różnych powikłań wpływających na funkcję seksualną, w tym opóźnioną ejakulację. Dysfunkcja orgazmu została wykazana wśród pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym w obrębie miednicy²².

Wysoka obustronna limfadenektomia pozaotrzewnowa może powodować jeszcze wyższy odsetek niepowodzeń emisji⁹. Leczenie medyczne wielu schorzeń może być przyczyną opóźnionej ejakulacji, szczególnie w kontekście terapii onkologicznej i jej powikłań⁴.