Autologiczny test skórny i inne badania specjalistyczne

Testy specjalistyczne w diagnostyce przewlekłych pokrzywek stanowią uzupełnienie podstawowej diagnostyki klinicznej. Wykonuje się je w sytuacjach, gdy standardowe podejście diagnostyczne nie pozwala na jednoznaczne rozpoznanie lub gdy istnieje podejrzenie specyficznych mechanizmów chorobowych1.

Autologiczny test skórny z surowicą (ASST)

Autologiczny test skórny z surowicą (ASST) jest najważniejszym testem specjalistycznym w diagnostyce przewlekłych pokrzywek samoistnych. Test ten pozwala na wykrycie pokrzywek o podłożu autoimmunologicznym, które stanowią około 30-40% wszystkich przypadków przewlekłych pokrzywek23.

Procedura ASST:

  • Pobranie krwi od pacjenta i otrzymanie surowicy
  • Wstrzyknięcie 0,05 ml surowicy śródskórnie
  • Ocena reakcji po 30 minutach
  • Test dodatni gdy średnica bąbla wynosi ≥1,5 mm więcej niż w kontroli

Wynik dodatni testu ASST wskazuje na obecność przeciwciał IgG skierowanych przeciwko receptorom IgE na komórkach tucznych lub przeciwko samemu IgE4. Test ma czułość około 88% i swoistość 77% w wykrywaniu pokrzywek autoimmunologicznych4.

Ujemny wynik ASST przed rozpoczęciem leczenia może być dobrym czynnikiem prognostycznym, wskazującym na większe prawdopodobieństwo remisji pokrzywek w ciągu 2 lat obserwacji5.

Testy laboratoryjne autoimmunologiczne

W przypadkach podejrzenia pokrzywek autoimmunologicznych można wykonać dodatkowe badania laboratoryjne. Przewlekły wskaźnik pokrzywek (Chronic Urticaria Index) jest dostępny tylko w wybranych laboratoriach referencyjnych i pozwala na wykrycie przeciwciał przeciwko receptorom IgE6.

Test uwalniania histaminy z bazofilów in vitro jest użyteczny w potwierdzeniu pokrzywek o podłożu autoimmunologicznym i może być wykonywany razem z oznaczeniem przeciwciał anty-IgE i anty-FcεRI w celu identyfikacji pacjentów z autoimmunologicznymi przewlekłymi pokrzywkami2.

Badania przeciwciał przeciwtarczycowych

Oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych ma szczególne znaczenie, ponieważ choroby autoimmunologiczne tarczycy współwystępują z przewlekłymi pokrzywkami u około 25% pacjentów z pokrzywkami autoimmunologicznymi7. Badanie obejmuje oznaczenie przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) oraz przeciwko tyreoglobulinie.

Podwyższone miana przeciwciał przeciwtarczycowych mogą występować u pacjentów z pokrzywkami opornymi na leczenie przeciwhistaminowe lub steroidami, a u części z nich obserwuje się poprawę po włączeniu hormonów tarczycy6.

Testy prowokacyjne

W przypadku podejrzenia przewlekłych pokrzywek wywołanych przez bodźce fizyczne wykonuje się odpowiednie testy prowokacyjne. Dermografizm można zdiagnozować za pomocą prostego testu z zamkniętym długopisem, którym wywiera się nacisk na skórę1.

Przykłady testów prowokacyjnych:

  • Test z lodem – w pokrzywce zimnej
  • Test z ciepłem – w pokrzywce cieplnej
  • Test z naciskiem – w pokrzywce uciskowej
  • Test z wodą – w pokrzywce wodnej

Badania w kierunku zapalenia naczyń

Gdy podejrzewa się zapalenie naczyń pokrzywkowe, wykonuje się dodatkowe badania laboratoryjne. Podwyższony odczyn Biernackiego może występować u osób z zapaleniem naczyń pokrzywkowym6. Wskazane jest również oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) oraz czynnika reumatoidalnego (RF)6.

Ograniczenia testów specjalistycznych

Ważne jest zrozumienie ograniczeń testów specjalistycznych. Wartość diagnostyczna ASST jest dyskusyjna, a wynik dodatni nie zawsze przekłada się na lepszą odpowiedź na leczenie8. Test nie jest szeroko dostępny i wykonywany jest tylko w niektórych laboratoriach referencyjnych.

Rutynowe wykonywanie rozległych testów alergicznych u pacjentów z przewlekłymi pokrzywkami nie jest zalecane, ponieważ rzadko prowadzi do identyfikacji przyczyny lub poprawy wyników leczenia9. Testy specjalistyczne powinny być wykonywane w oparciu o konkretne wskazania kliniczne, a nie rutynowo u wszystkich pacjentów.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest autologiczny test skórny z surowicą (ASST)?

ASST to test polegający na wstrzyknięciu surowicy pacjenta pod jego skórę. Dodatni wynik wskazuje na autoimmunologiczne podłoże pokrzywek i występuje u około 30-40% pacjentów z przewlekłymi pokrzywkami.

Kiedy wykonuje się testy specjalistyczne w pokrzywkach?

Testy specjalistyczne wykonuje się gdy standardowa diagnostyka nie przynosi wyników, podejrzewa się konkretne przyczyny lub gdy pokrzywki są oporne na standardowe leczenie.

Czy test ASST jest bolesny?

Test polega na śródskórnym wstrzyknięciu małej ilości surowicy, więc może być lekko bolesny jak każde wkłucie. Reakcja oceniana jest po 30 minutach.

Dlaczego bada się przeciwciała przeciwtarczycowe?

Choroby autoimmunologiczne tarczycy współwystępują z przewlekłymi pokrzywkami u około 25% pacjentów. Leczenie chorób tarczycy może poprawić przebieg pokrzywek.

Reklama
Reklama